Ahmad Inaltegin
Ahmad Inaltegin (forscha: احمد نیالتگین ) (shuningdek, Yinaltigin) turkiy qoʻmondon, dastlab Gʻaznaviy hukmdorlarga xizmat qilgan, biroq keyinchalik ularga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan. Ahmad sulton Mahmud Gʻaznaviyning, keyin esa uning oʻgʻli Masʼud Gʻaznaviyning xazinachisi boʻlgan. Sulton Mas’ud uni 1033-yilda Panjob hokimi etib tayinlagan. Ahmad Inaltegin kichik qoʻshin bilan Varanasiga yurish uyushtirgan, soʻngra Panjobga qaytgan[1].
Faoliyatining dastlabki davrida Ahmad Gʻaznaviy hukmdor Mahmudning xazinachisi lavozimida xizmat qilgan va u bilan yaxshi munosabatda boʻlgan. 1030-yilda Mahmud vafot etgach, oʻrniga oʻgʻli Muhammad Gʻaznaviy taxtga oʻtirgan. Biroq koʻp oʻtmay, Muhammad oʻzidan qobiliyatliroq ukasi Masʼud Gʻaznaviy tomonidan taxtdan tushirilgan. Mas’ud otasining xizmatkorlarini yoqtirmagani sababli Ahmadni toʻplagan boyliklarini topshirishga majbur qilgan[manba kerak].
Ahmad harbiy tajribaga ega boʻlmasa-da, 1031-yilda Hindistondagi qoʻshin bosh qoʻmondoni etib tayinlandi va Lahorga joylashtirildi[2]. Uning asosiy vazifasi Hindiston hukmdorlaridan xiroj yigʻish edi. Biroq faoliyati davomida koʻrgan yomon munosabatlar uchun qasos olish maqsadida Markaziy Osiyodan turkiy yollanma askarlarni jalb eta boshladi. 1033-yilda Varanasiga yurish qildi, ammo koʻp oʻtmay, Mas’udga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardi[3]. Mas’ud tez orada unga qarshi qoʻshin yubordi. Biroq Ahmad bu qoʻshinni qiyinchiliksiz magʻlub etib, hatto raqibning qoʻmondonini ham oʻldirdi. Shundan soʻng Mas’ud islomni qabul qilgan hind siyosatchisi Tilak boshchiligida yana bir qoʻshin yubordi. Tilak qoʻshini Ahmad Inalteginni tor-mor qildi. Ahmad Tilakdan qochish maqsaduda Hind daryosidan oʻtishga uringan paytda choʻkib ketdi[2][4].
Yana boshqa manbaga koʻra, 1034-yilda hokim Ahmad Yinaltegin Varanasiga dadil hujum uyushtirgan. Biroq darhol oʻlja bilan Panjobga qaytgan. Yinaltigin oʻljaning bir qismini Masʼud Gʻaznaviyga yubormagan, sulton esa buni isyonkorlik harakati deb baholagan. Sulton Mas’ud Gʻaznaviy oʻzining hind qoʻmondonlaridan biri Tilak Rayga Yinalteginni qoʻlga olishni buyurgan. Tilak Ray, asosan, hind yollanma askarlaridan iborat katta qoʻshin bilan Ahmadni quvib borgan. Ahmad Yinaltegin oʻldirilgan va uning boshi Gʻaznaga olib borilgan[5].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ Ramesh Chandra Majumdar. Ancient India. Motilal Banarsidass Publ., 1977 — 344-bet. ISBN 978-81-208-0436-4.
- ↑ 2,0 2,1 Bosworth 1984, s. 647.
- ↑ Bosworth 1977, ss. 20, 64 „Ahmad Inaltigin, who had unsuccessfully rebelled there against the sultan in 424/1033“
- ↑ Bosworth 1975, s. 188.
- ↑ Invasions from Ghazni
Adabiyotlar
- Bosworth, C. E. „The early Ghaznavids“, . The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs. Cambridge: Cambridge University Press, 1975 — 162–198-bet. ISBN 0-521-20093-8.
- Bosworth, C. Edmund (1984). Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 6. London et al.: C. Edmund Bosworth. 647 b. http://www.iranicaonline.org/articles/ahmad-inaltigin-in-the-sources-usually-spelt-yenaltegin-or-erroneously-nialtegin-turkish-commander-and-rebel-under-.
- Bosworth, Clifford Edmund. The Later Ghaznavids: Splendour and Decay (en). Edinburgh University Press, 1977. ISBN 978-0-85224-315-2.