Ahmad Maymandiy
Аҳмад Маймандий (форсча: ابوالحسن القاسم احمد بن حسن میمندی) — форс келиб чиқишига мансуб йирик давлат арбоби бўлиб, Ғазнавийлар давлати ҳукмдорлари Маҳмуд Ғазнавий ва Масъуд И даврида икки маротаба вазир лавозимида фаолият юритган[1].
| Аҳмад Маймандий | |
|---|---|
| Вазир (Ғазнавийлар империяси) | |
|
Мансаб даври 1013-йил – 1024-йил | |
| Ўтмишдоши | Абу'л-Ҳасан Исфараини |
| Вориси | Ҳасанак Микали |
| Вазир (Ғазнавийлар империяси) | |
|
Мансаб даври 1031-йил – 1032-йил | |
| Ўтмишдоши | Абу Саҳл Ҳамдаwи |
| Вориси | Аҳмад Ширази |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
Абу’л-Ҳасан ал-Қосим Аҳмад ибн Ҳасан Маймандий 970-йиллар Майманд, Забулистон |
| Вафоти |
31-декабр 1032-йил Ҳирот, Хуросон |
| Болалари | Абд ал-Раззоқ Маймандий, Са'ид Маймандий |
| Ота-онаси | Ҳасан Маймандий |
| Касби | Давлат арбоби, вазир |
У ўз даврининг энг нуфузли сиёсатчиларидан бири бўлиб, давлат бошқаруви, молия тизими ва сарой сиёсатида муҳим рол ўйнаган[2].
Таржимаи ҳол
Келиб чиқиши ва дастлабки фаолияти
Аҳмад Маймандий Забулистондаги Майманд шаҳрида туғилган. Унинг отаси Ҳасан Маймандий Сабуктегин даврида Буст ҳокими бўлган[3].
У ёшлигидан сарой муҳитида тарбия топган ва Маҳмуд Ғазнавий билан яқин алоқада бўлган. 994-йилда Хуросонда девон ёзишмаларига раҳбар этиб тайинланган.
Кейинчалик у:
- бош ҳисобчи
- ҳарбий бошқарма раҳбари
- Буст ва Руххаж ҳокими
лавозимларида фаолият юритган.
Сиёсий вазият
ХИ аср бошларида Ғазнавийлар давлати кучли марказлашган империяга айланган эди. Маҳмуд Ғазнавий Ҳиндистонга юришлар қилиб, давлат ҳудудини кенгайтирган.
Бу даврда сарой ичида турли сиёсий гуруҳлар мавжуд бўлиб, вазир лавозими учун кескин кураш олиб борилган[4].
Биринчи вазирлиги
1013-йилда Аҳмад Маймандий вазир этиб тайинланган. У қуйидаги ислоҳотларни амалга оширган:
- давлат бошқарувини марказлаштириш
- молия тизимини тартибга солиш
- араб тилини расмий тил сифатида тиклаш
Унинг сиёсати баъзи амалдорлар норозилигига сабаб бўлган. Айниқса:
унга қарши чиқишган.
1024-йилда у бойлиги ортиб кетгани сабабли айбланиб, лавозимидан олинади ва ҳибсга олинади[5].
Иккинчи вазирлиги
1030-йилда Маҳмуд Ғазнавий вафот этгач, тахт учун кураш бошланади. Масъуд И ғалаба қозонади.
Маймандий озод қилиниб, яна вазир этиб тайинланади. Бу даврда у:
- давлат молиясини тиклайди
- солиқларни тартибга солади
- камбағалларга ёрдам беради
У ўзининг сиёсий тажрибаси билан давлат барқарорлигини таъминлашга ҳаракат қилган[6].
Вафоти
Аҳмад Маймандий 1032-йил 31-декабрда Ҳиротда вафот этган ва унинг ўрнига Аҳмад Ширази тайинланган[7].
Мероси
Аҳмад Маймандий ўз даврининг энг йирик давлат арбобларидан бири ҳисобланади. У илм-фан ва адабиёт ҳомийси бўлган.
У қўллаб-қувватлаган шахслар:
Шунингдек, у Фирдавсий ва Абу Райҳон Беруний билан ҳам алоқадор бўлган деб ҳисобланади[8].
Байҳақий уни кучли, қатъиятли ва тажрибали давлат арбоби сифатида таърифлаган.
Манбалар
- ↑ ҳттпс://ираниcаонлине.орг/артиcлес/майманди-абу-л-ҳасан-аҳмад[сайт ишламайди]
- ↑ ҳттпс://www.британниcа.cом/биограпҳй/Аҳмад-Майманди
- ↑ ҳттпс://референcеwоркс.бриллонлине.cом
- ↑ ҳттпс://ираниcаонлине.орг/артиcлес/гҳазнавидс
- ↑ ҳттпс://www.жстор.орг/стабле/25183172
- ↑ ҳттпс://ираниcаонлине.орг/артиcлес/масуд-и[сайт ишламайди]
- ↑ ҳттпс://ираниcаонлине.орг/артиcлес/ҳерат
- ↑ ҳттпс://www.британниcа.cом/биограпҳй/ал-Бируни
Ҳаволалар
- Энcйcлопаэдиа Ираниcа[сайт ишламайди]
- Британниcа