Ahsaniy sahifasining manbasini koʻrish

'''Ahsaniy''' (taxallusi, asl ismi Mavlono Shayx Hasanquli Azizoni Xorazmiy) – xorazmlik [[shayx]], diniy-mistik adabiy yoʻnalishda ijod qilgan shoir.

{{Islom ulamolari|davri=XVII asr|ismi=Mavlono Shayx Hasanquli Azizoni Xorazmiy|vafoti=XVII asr|tavalludi=XVI asr|maktabi=naqshbandiylik|qiziqishi=diniy-mistik adabiy yo‘nalishi|olgan_ta'sirlari=Jo‘ybor shayxlari muhitida tarbiyalangan|koʻrsatgan_ta'sirlari=Xonqada masjid va xonaqoh qurdirib, shayxlik qilgan}}

== Tarjimayi holi ==
Ahsaniy haqida „Silsilat-ul-avliyo“ nomli kitobda baʼzi maʼlumotlar keltirilgan<ref>{{Kitob manbasi |title=O‘zbek adabiyoti tarixi (XVII — XIX asrning birinchi yarmi) |year=2006 |author=Orzibekov R |publisher=O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg‘armasi nashriyoti |location=Toshkent |pages=87}}</ref>. Bu maʼlumotlardan maʼlum boʻlishicha, Ahsaniyning asosiy mashgʻuloti shayxlik boʻlgan, u [[Xorazm]], [[Buxoro]] va [[Samarqand|Samarqandda]] hayot kechirgan. U [[Xiva|Xivadan]] [[Buxoro|Buxoroga]] borib, [[Joʻybor shayxlari|Joʻybor shayxlari]] muhitida tarbiyalangan. Soʻngra oʻsha shahardagi Soʻfiyop koʻchasida turgan Shayx Ali azizoni Samarqandiy bilan tanishib, Samarqandga kelgan va hukmron doiralar tayanchi boʻlgan „aziz“, [[Avliyo|"avliyo"]], „aʼzam“, „hazrat“ deb ataluvchi zotlardan taʼlim olib, yana Xorazmga qaytgan. [[Xonqa|Xonqada]] masjid va [[xonaqoh]] qurdirib, shayxlik qilgan.

Hazrati Hasanquli deb atalmish bu shayx Ahsaniy taxallusi bilan oʻzbek va tojik tillarida sheʼrlar ham yozgan. „Silsilat-ul-avliyo“da Ahsaniyning oʻzbek tilida yozgan ikkita sheʼri keltirilgan<ref>{{Kitob manbasi |title=Ўзбек адабиёти тарихи. Иккинчи китоб (XVII асрдан XIX асрнинг иккинчи ярмигача) |year=1967 |author=Абдуллаев В.А |publisher=Ўқитувчи |location=Тошкент |pages=30}}</ref>.

Ahsaniy oʻz davrining katta [[Eshon|eshoni]] boʻlib, u va uning shogirdlari XVII asrdagi ijtimoiy hayotda muhim oʻrin tutgan. Ahsaniyning muridlari sanalgan „azizlar“ hukmron doiralarni, jumladan, [[Asfandiyorxon|Asfandiyorni]] oʻz tariqatlari yoʻlida tarbiyalab, „aziz, avliyo, hazrat“ darajasiga koʻtaradilar.

„Silsilat-ul-avliyo“ kitobida Hazrati Qozi azizoni Xorazmiy degan ruhoniyning Hazrati Mavlono Hasanquli [[Sahoba|sahobalari]] (izdoshlari)dan biri boʻlgani, Amudaryoning janubi-gʻarbiy qismida – [[Xonqa|Xonqada]] hayot kechirgani haqida ham maʼlumot beriladi. Bundan Ahsaniy aslida xonqalik boʻlgan, degan xulosaga kelish mumkin.

Kitobning „Mavlono Jonmuhammad azizoni Xorazmiy“ qismida Jonmuhammadning katta [[eshon]] boʻlganligi, Xorazm hukmdori [[Asfandiyorxon|Asfandiyorxonning]] unga murid tutingani va, nihoyat, bu eshon hijriy 1040-yilda (milodiy 1630-yilda) vafot etgani, Xivaning tashqarisidagi Hasanquli azizon (Ahsaniy) [[Maqbara|maqbarasining]] poyostonasida koʻmilgani aytiladi.

== Manbalar ==
<references />
[[Turkum:Xorazmda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Xorazmda vafot etganlar]]
[[Turkum:Xorazmlik shayxlar]]
[[Turkum:Xorazmlik shoirlar]]
[[Turkum:Xivada dafn etilganlar]]

{{no iwiki}}