Air Niugini sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Air_Niugini_Fokker_100_Mt_Hagen_PNG.jpg|thumb|280x280px| Papua-Yangi Gvineya, Kagamuga aeroporti toʻxtash joyida ''Air Niugini'' kompaniyasining Fokker 100 (roʻyxatga olingan P2-ANH)]]
'''Air Niugini Limited''', '''Air Niugini''' sifatida faoliyat yuritadi, [[Papua Yangi Gvineya|Papua-Yangi Gvineya]] milliy aviakompaniyasi boʻlib, bosh qarorgohi mamlakat poytaxti [[Port-morsbi|Port-Morsbida]] joylashgan. Kompaniya [[Osiyo]], [[Okeaniya]] va [[Avstraliya|Avstraliyadagi]] aeroportlarga bir qator rejalashtirilgan ichki va xalqaro yoʻlovchi reyslarini amalga oshiradi. Aviakompaniyaning uy porti va asosiy tranzit markazi Jekson xalqaro aeroportidir<ref name="FI">[[Flight International]] 27 March 2007</ref>.

== Tarix ==
 [[Fayl:Air Niugini Fokker F28-1000 Wheatley.jpg|thumb|Air Niugini [[Fokker F28]] 1980-yillarda]]
 [[Fayl:Air_Niugini_Airbus_A310_PER_Wheatley.jpg|thumb|Air Niugini [[Airbus A310-300]] 1990-yillarda]]
Aviakompaniya 1973-yil noyabr oyida Papua-Yangi Gvineya milliy aviakompaniyasi sifatida tashkil etilgan boʻlib,  Yangi kompaniyaning 60%i hukumatga, 16%i Ansett Australia asosiy aviakompaniyasiga, 12%i Qantas va Trans Australia Airlinesga tegishli edi<ref name="FI">[[Flight International]] 27 March 2007</ref>. Dastlab ''Air Niugini'' faqat mamlakat ichidagi ichki reyslarda ishlagan, biroq bir necha yil oʻtgach, u xalqaro parvozlar bozoriga kirdi. Oʻzining aviakompaniyasini yaratish orqali Papua-Yangi Gvineya hukumati mintaqalarning iqtisodiy rivojlanishini ragʻbatlantirish maqsadini koʻzladi, chunki mamlakatda keng yoʻllar tarmogʻi mavjud emas va shuning uchun transportda jiddiy muammollar mavjud edi. ''Air Niugini'' havo floti yaratilgan vaqtda Duglas DC-3 va Fokker F27 samolyotlaridan iborat edi<ref name="fleethis">{{veb manbasi|url=http://www.airniugini.com.pg/index.php?option=com_content&task=view&id=24&Itemid=37|sarlavha=''ANG Fleet History''|kirish sanasi=2010-04-04|arxivsana=2006-10-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20061007003026/http://www.airniugini.com.pg/index.php?option=com_content&task=view&id=24&Itemid=37}}</ref>.

''Air Niugini aviakompaniyasining'' birinchi xalqaro reysi 1976-yil 6-fevralda [[Boeing 720|Boeing 720 samolyotida]] ochilgan va keyingi yilning 2-fevraliga qadar davom etgan va uning oʻrniga [[Boeing 707]]   dagi avstraliyalik Qantas muntazam yoʻnalishi boʻlgan. 1970-yillarning ikkinchi yarmida aviakompaniya Fokker F28 reaktiv samolyotlari va Fokker F27 turboproplaridan foydalangan holda faqat ichki havo bozorida ishlagan. 1976-yilda hukumat Qantas va Trans Australia Airlines hammualliflaridan  aktsiyalarni, 1980-yilda esa Ansett Australianing qolgan aktsiyalarini sotib oldi, buning natijasida ''Air Niugini'' butunlay Papua-Yangi Gvineya davlatiga tegishli edi.. 1980-yillarning boshlarida kompaniya Fokker F27 turboproplarini ishlatishni toʻxtatdi va ularni zamonaviy toʻrt dvigatelli de Havilland Canada Dash 7 samolyoti bilan almashtirdi<ref name="hist" />.

1979-yilda ''Air Niugini'' [[Jakarta|Jakartada]] oraliq toʻxtashlar bilan [[Gonolulu]] va [[Singapur|Singapurga]] muntazam yoʻnalish ochdi va oʻsha yili Port Moresbi aeroportida oʻz ofisini va [[Hong Kong|Gonkong]], [[Tokio]], [[Yevropa|Yevropa]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika Qoʻshma Shtatlarida]] bir qator chipta kassalarini ochdi.

1984-yilda aviakompaniya ikkita Boeing 707 samolyotini Avstraliyaning Trans Australia Airlines kompaniyasidan [[Lizing|ijaraga olingan]] zamonaviy Airbus A300 samolyotlariga almashtirdi. Bir necha yil o'tgach, A300 samolyotlari ikkita Airbus A310 samolyotiga almashtirildi va Avstraliyaning sharqiy qirgʻoqlari, Singapur va [[Manila]] shaharlariga oʻz yoʻnalishlari tarmog'ini kengaytirdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.airniugini.com.pg/index.php?option=com_content&task=category&sectionid=6&id=27&Itemid=37|sarlavha=''ANG fleet''|kirish sanasi=2010-04-04|arxivsana=2006-10-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20061006235608/http://www.airniugini.com.pg/index.php?option=com_content&task=category&sectionid=6&id=27&Itemid=37}}</ref>.

1990-yillarda ''Air Niugini'' katta yoʻqotishlarga uchradi, ularning asosiy sabablari Bugenvildagi norozilik va Rabaul shahri yaqinidagi [[Bugenvil|Tavurvur]] vulqonining otilishi boʻlib, ikkalasi ham aviakompaniyaning eng foydali yoʻnalishlarida yoʻlovchi tashish hajmiga sezilarli taʼsir koʻrsatdi. Bir muncha vaqt oʻtgach sodir boʻlgan Osiyo valyuta inqirozi ham tashuvchining iqtisodiy faoliyatiga salbiy hissa qoʻshib, kompaniyaning Osiyo fond birjalarida moliyaviy investitsiyalarini barbod qildi. Mamlakat hukumati ''Air Niugini'' reyslariga qoʻshimcha mijozlarni jalb qilish maqsadida aviakompaniya xodimlarini bir qator qisqartirishlar, xodimlarning ish haqini qisqartirish va Osiyo va Yevropada bir nechta qoʻshimcha ofislarni ochishni amalga oshirdi. Koʻrilgan chora-tadbirlar oʻzining ilk mevasini 2003-yilda berdi, tashuvchi uni 15,8 million [[AQSh dollari]] sof foyda bilan yopdi.

2002-yil avgust oyida aviakompaniya oʻzining birinchi uzoq masofali Boeing 767 samolyotini sotib oldi, u xalqaro rejali yoʻnalishlarda Airbus samolyotlarini almashtirdi. Oʻsha yilning oxirida ''Air Niugini'' Avstraliyaning Qantas tashuvchisi bilan kodshering shartnomasi tuzdi, unga koʻra Qantas Jekson xalqaro aeroporti va Avstraliya aeroportlari oʻrtasida ''Air Niugini'' reyslarida yoʻlovchi oʻrindiqlari bloklarini sotib oladi.

Papua-Yangi Gvineya hukumati bir necha bor ''Air Niugini'' toʻliq xususiylashtirishni talab qilgan turli institutlar, jumladan [[Xalqaro valyuta jamgʻarmasi|Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi]] va Avstraliya hukumati tomonidan bosim ostida bo'lgan. Biroq, hozirda Papua-Yangi Gvineya hududlari o'rtasida mamlakat uchun muhim transportni ta'minlovchi va ularning iqtisodiy rivojlanishiga hissa qoʻshadigan ichki yoʻlovchi yoʻnalishlarining buzilishi xavfi tufayli davlat kompaniya mulkini shaxsiy qoʻllarga bermoqchi emas.

2004-yil sentabr oyidan boshlab aviakompaniya asta-sekin eskirgan Fokker F28 samolyotlarini ichki yoʻnalishlarda Kerns xalqaro aeroportiga har kuni reyslarda ishlaydigan va haftasiga ikki marta [[Xoniara|Honiara]] ([[Solomon Orollari|Solomon orollari]]) ga rejali reyslarni amalga oshiruvchi Fokker F100 samolyotlari bilan almashtira boshladi.

2006-yilning mart oyida Papua-Yangi Gvineya transport va fuqaro aviatsiyasi vaziri Don Poli boshqa mamlakatlar aviakompaniyalariga mamlakat aeroportlariga rejalashtirilgan xalqaro reyslarni ochishga ruxsat beruvchi “ochiq osmon” qoidalari joriy etilganini e’lon qildi. Ushbu qoidalar 2007-yilda kuchga kirdi<ref>[http://www.pacificmagazine.net/pina/pinadefault2.php?urlpinaid=20649 Pacific Magazine]{{Deadlink|date=sentabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Сентябрь 2017|bot=InternetArchiveBot}}</ref>.

2007-yilning dekabrida Air Niugini ijaraga olingan Boeing 767 samolyotini [[Air New Zealand]] egalariga qaytarib berdi.<ref>{{veb manbasi |muallif=Trevor Michie |url=http://michie.net/balus/px  -history.html#2007 |sarlavha=''ANG in 2007'' |nashriyot=Michie.net |kirish sanasi=30-iyun, 2013-yil }}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Aviakompaniya Viva Makao bilan qisqa muddatga ijara shartnomasini tuzdi.  Boeing 767-300ER va Boeing 757-200W uchun [[Icelandair]] bilan ijara.  757 2011-yil mart oyida qaytarildi va uning oʻrniga ikkita qoʻshimcha 767-300ER samolyoti berildi.<ref name="islandbiz">{{veb manbasi |url=http://www.islandsbusiness.com/islands_business/index_dynamic/containerNameToReplace=MiddleMiddle/  focusModuleID=17395/overideSkinName=issueArticle-full.tpl |sarlavha=IslandBusiness |url-status=dead |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20071029012154/http://www.islandsbusiness.com/ |arxiv-sana=2007-10-29 |kirish sanasi=2022-06-14 }}</ref>

2008-yil 18-aprelda Avstraliyaning [[SkyAirWorld]] kompaniyasidan ijaraga olingan [[Embraer 190]] samolyotlari yordamida Sidney-Port Moresbi yoʻnalishi boʻyicha parvozlar boshlandi.<ref>{{veb manbasi|muallif=Trevor Michie |url=http  ://michie.net/balus/px-history.html#2008 |sarlavha=ANG in 2008 |nashriyot=Michie.net |kirish sanasi=30-iyun, 2013-yil}}</ref>

2014-yil 15-oktabrda Air Niugini 2014-yil 1-noyabrda Air Niugini-ning 41 yillik faoliyatiga toʻgʻri kelgan holda oʻz faoliyatini boshlagan Link PNG 100 foizlik shoʻba aviakompaniyasini e’lon qildi.<ref>{{veb manbasi|muallif=centreforaviation.com |url  =http://centreforaviation.com/members/direct-news/air-niuginis-subsidiary-link-png-to-commence-operations-next-month-191995 |sarlavha=LINK PNG |nashriyot=centreforaviation.com |kirish-  date=6-noyabr 2014-yil}}</ref> Link PNG asosan Air Niugini Dash-8-Q200 va Q300 samolyotlari tomonidan boshqariladigan viloyat va tuman markazlariga yoʻnalishlarga xizmat koʻrsatadi.  7 ta Fokker-70 samolyoti (2015-yil oktabr) KLM-dan sotib olindi va 2015-yilning oktabr-dekabr oylarida topshirildi.

2018-yil iyun oyida [[Mendi]] shahridagi bahsli saylov natijalaridan keyin tartibsizliklar koʻtargan odamlar shahar aeroportida Link PNG Dash-8 ni yoʻq qilishgan.<ref>{{yangiliklar manbasi |last1=Tlozek |first1=Erik |title=Gʻazablangan.  PNG Highlands saylov natijalaridan keyin namoyishchilar yo'lovchi samolyotini yoqib yuborishdi |url=http://www.abc.net.au/news/2018-06-14/angry-mob-burn-plane-after-learning-election-result-in  -png/9871762 |access-date=5-oktabr 2018-yil |ish=ABC News |sana=14-iyun 2018-yil}}</ref>

2019-yil 14-iyun kuni Air Niugini [[Cathay Pacific]] tark etayotgan Keyns-Gonkong yoʻnalishini egallashini eʼlon qildi.  Ular Osiyo bozorlariga jonli dengiz mahsulotlarini tashishdan katta daromad olish umidida Port-Morsbi orqali uchishardi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.airniugini.com.pg/about-us/news/air-  niugini-ready-to-take-up-the-cairns-hong-kong-route-via-port-moresby/ |sarlavha=Papua-Yangi Gvineya Milliy aviakompaniyasi & # 124;  Air Niugini Port Moresbi orqali Kerns/Gonkong marshruti boʻylab ketishga tayyor |nashriyot=Air Niugini |sana= |kirish sanasi=2022-03-19 }}{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>

2019-yil iyul oyida Air Niugini cheksiz muddatga kechiktirilgan bitta 787-8 samolyotiga buyurtmani bekor qildi.
== Yoʻnalish tarmogʻi ==
== Manzillar ==
[[Fayl:P2-PXE at Jacksons International Airport May 2015.jpg|thumb|Air Niugini Boeing 737-800 samolyoti, 2015-yilda Jeksons xalqaro aeroportida, aviakompaniyaning markazida]]
{{asosiy|Air Niugini yoʻnalishlari roʻyxati}}
Air Niugini 2017-yil mart oyi holatiga koʻra, [[Osiyo]] va [[Okeaniya]] boʻylab 10 ta mamlakatda 25 ta ichki yoʻnalish va 14 ta xalqaro yoʻnalishda ishlaydi.

===Codeshare kelishuvlari===
Air Niugini quyidagi aviakompaniyalar bilan [[codeshare shartnomasi]]ga ega:<ref name="CAPA Air Niugini profile">{{veb manbasi|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/air-niugini-px  |sarlavha=Air Niugini profili |vebsayt=CAPA|nashriyot=Aviatsiya markazi|kirish sanasi=2016-11-02|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20161102153943/http://  centreforaviation.com/profiles/airlines/air-niugini-px |arxiv-sana=2016-11-02|url-status=live}}</ref>

* [[Cathay Pacific]]<ref>{{veb manbasi|url=https://www.airniugini.com.pg/about-us/news/air-niugini-increases-services-between-port-moresby-and  -hong-kong/|sarlavha=Air Niugini Port Moresbi va Gonkong oʻrtasidagi xizmatlarni oshirdi|vebsayt=www.airniugini.com.pg|sana=2021-yil 16-fevral|kirish sanasi=2021-yil, 8-aprel}}{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* [[Qantas]]
* [[Solomon Airlines]]

== Flot ==
[[Fayl:AB6_Air_Niugini_P2-ANG_SIN_August_1987.jpg|thumb|250x250px| Airbus A300B4-203 (roʻyxatga olingan P2-ANG) ''Air Niugini'' Singapur xalqaro aeroportida]]
[[Fayl:B752_Air_Niugini_P2-ANB_KUL_December_2008.jpg|thumb|250x250px| Kuala-Lumpur xalqaro aeroportida ''Air Niugini'' aviakompaniyasining Boeing 757-256 (roʻyxatga olingan P2-ANB)]]
2016-yil sentabr holatiga koʻra, ''Air Niugini'' aviaparki quyidagi samolyotlardan iborat edi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.planespotters.net/airline/Air-Niugini|sarlavha=Please verify your request|nashriyot=www.planespotters.net|kirish sanasi=2016-11-17|arxivsana=2017-08-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170811224334/https://www.planespotters.net/airline/Air-Niugini}}</ref> 

=== Foydalanishdan chiqarilgan ===

* Airbus A300
* Airbus A310
* Avro RJ70
* [[Boeing 707]]
* [[Boeing 720]]
* Chiziq 7
* Fokker F27
* Fokker F28

<small>Manba:</small><ref name="ANGfleet">{{veb manbasi|url=http://michie.net/pnginfo/px_oth.html|sarlavha=''Air Niugini Fleet Information''|kirish sanasi=2010-04-04|arxivsana=2017-08-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170811224713/http://michie.net/pnginfo/px_oth.html}}</ref> 28-sentabr kuni Mikroneziyada Boeing 737-800 samolyoti qulab tushdi, voqea haqidagi maʼlumotlar aniqlanmoqda.

== Bortda xizmat ko'rsatish ==
''Air Nuigini'' yo'lovchilarga ikki xil xizmat koʻrsatishni taklif etadi: biznes va ekonom klass. Koʻpgina ichki reyslar faqat ekonom-klass boʻlib, deyarli barcha xalqaro reyslar (Keyrnsga yo'nalishlar va Brisbenga baʼzi kunduzgi reyslar bundan mustasno) ikki toifali salon konfiguratsiyasida amalga oshiriladi.

Parvoz davomida aviakompaniya bepul ovqatlanish va salqin ichimliklarni taklif qiladi, ichki qisqa reyslarda yoʻlovchilar engil gazaklar va ichimliklar, barcha xalqaro reyslarda esa - issiq ovqat, gazaklar, choy, kofe, alkogolli ichimliklar va alkogolsiz ichimliklar oladi.

Xalqaro reyslarda boj olinmaydigan doʻkonlar mavjud, doʻkon katalogi har bir yoʻlovchi oʻrindigʻining choʻntagida joylashgan.  Aviakompaniyaning boj olinmaydigan doʻkonlari zargarlik buyumlari, parfyumeriya, spirtli ichimliklar, suvenirlar va sigaretalar sotadi va Avstraliya dollari, milliy kinalar va AQSh dollarlarini qabul qiladi.

rindigʻining cho'ntagida. Aviakompaniyaning boj olinmaydigaoʻdo'konlari zargarlik buyumlari, parfyumeriya, spirtli ichimliklar, suvenirlar va sigaretalar sotadi va Avstraliya dollari, milliy kinalar va [[AQSh dollari|AQSh dollarlarini]] qabul qiladi.

Koʻngilochar tizim baʼzi xalqaro reyslarda mavjud. Kerns, Xoniara va Nadiga bo'lgan ichki yoʻnalishlar va reyslar asosan bortda ko'ngilochar tizimga ega emas, Brisben, Kuala-Lumpur, Sidney, Singapur, Manila, Gonkong va Tokioga yo'lovchilar esa butun parvoz davomida filmlarni bepul tomosha qilishlari va musiqa tinglashlari mumkin., shu bilan birga, yo'lovchilar uchun naushniklar ham bepul chiqariladi.

== Manbalar ==
<references group="" responsive="1"></references>

== Havolalar ==

* [http://www.airniugini.com.pg Air Niugini]
* [https://web.archive.org/web/20150107141150/http://www.airniugini.co.uk/ Air Niugini Buyuk Britaniya sayti]
* [https://web.archive.org/web/20160620193509/http://www2.air-niugini.co.jp/ Air Niugini Yaponiya sayti]
* [https://web.archive.org/web/20110708135458/http://www.chapman-freeborn.com/news/articles/100324b.aspx?cid=w Air Niugini yuk tashish bo'yicha hamkorlik shartnomasini imzolaydi]
* [https://web.archive.org/web/20120314054149/http://www.ch-aviation.ch/aircraft.php?search=set&airline=PX&al_op=1 Air Niugini floti]

[[Turkum:Aviakompaniyalar]]
[[Turkum:Papua Yangi Gvineya]]