Ziyosfera

Ajvatovitsa

Донжи Вакуф орқали Ажватовица кортежи (2019)

Ажватовица Европадаги энг йирик ислом анъанавий, диний ва маданий тадбиридир. Босния ва Герцеговинанинг Прусаc шаҳри яқинида жойлашган. Ажваз-дедо (Ажваз бобоси) шарафига аталган. У аҳолини маърифат қилиш ва ҳудудда тараққиётга эришиш учун ишлаган тақводор мусулмон бўлган.

Ажваз-дедо 1463-йилда фатҳ қилувчи Усмонли қўшинлари билан Ахисорга (бугунги кунда Прусак, Босния ва Герсеговина номи билан машҳур) келган сўфий дарвеш эди[1].

Қоянинг бўлиниши ҳақидаги ҳикоя 1510-йилда Усмонлилар ҳукмронлиги даврида Прусакнинг кичик тоғ қишлоғига таҳдид соладиган узоқ вақт қурғоқчилик пайтида сув учун ибодат қилган кекса Ажваз-дедо ҳақидаги афсонага бориб тақалади. Бироқ, Ажваз Деде қишлоқ яқинида Сулжага тоғида булоқ топди[2]. Булоқни узунлиги 74 метр, эни 30 метр бўлган қоя тўсиб қўйган, бу эса оқар сув тизимини қуришга тўсқинлик қилган эди. Ажваз-дедо 40 кун давомида Аллоҳдан тошни ёришини ёлворди[3]. Қирқинчи куни эрталаб Ажваз-дедо дуосидан кейин тушида иккита оқ қўчқор тўқнашиб, тошни ёрганини кўрди. Уйғонганида тошнинг иккига бўлинганини кўрди. Прусакга сув олиш учун янги ташкил этилган канён бўйлаб ёғоч қувурлар ўрнатилди. Буни Худонинг мўжизаси ва марҳаматининг белгиси сифатида кўриб, одамлар тош ёрилиб кетган жойга зиёрат қила бошладилар.

1947-йилда, коммунистик Югославиянинг дастлабки йилларида Травник туман суди томонидан ўн уч киши „Ажватовица диний байрами муносабати билан рухсат этилмаган кортежда қатнашганлик, давлат амалдорларига қаршилик кўрсатганликлари ва диний байроқларни кўтариш тақиқини бузганликлари“ учун ҳукм қилинган[4]. Ўн уч шахс, шунингдек, отда кетаётганда кортежни тарқатиб юбормоқчи бўлган икки полициячига ҳужум қилган ва уларни пичоқ билан қўрқитганликда айбланган. Ушбу воқеадан сўнг, диний жойни сақлаш коммунистик Югославия ҳукумати томонидан 1990-йил июн ойида анъана янгиланмагунча тақиқланган эди[5][6]. Ушбу воқеани хотирлаш учун Прусакда ҳар йили байрамлар ўтказилади[7]. „Ажватовица кунлари“ деб номланган йирик туристик ва диний диққатга сазовор жойга айланди. Ҳодисанинг 500 йиллиги 2010-йил июн ойида нишонланди[8][9].

Манбалар

  1. ↑ „Одрžана Ажватовиcа, нажвеćи муслимански скуп у Эвропи“. Блиc (2013-йил 1-июл). Қаралди: 2015-йил 9-апрел.
  2. ↑ „Ажватовиcа – молитва у традиcижи“. Ново врижеме (2013-йил 29-июн). 2015-йил 17-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 9-апрел.
  3. ↑ „У Прусcу одрžана 502 Ажватовиcа“. Ал Жазеэра Балканс (2012-йил 24-июн). Қаралди: 2015-йил 9-апрел.
  4. ↑ Катиc, Марио. Пилгримаге анд Саcред Плаcес ин Соутҳеаст Эуропе, 12 Жануарй 2014. ИСБН 9783643905048. Қаралди: 2015-йил 9-апрел. 
  5. ↑ „Ҳилжаде вжерника у Прусcу, Ажватовиcа же нажвеćэ довиšте муслимана у Эвропи“. Радио Саражево (2014-йил 22-июн). 2015-йил 16-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 9-апрел.
  6. ↑ „504. Ажватовиcа под мотом "Усусрет рамазану довом за домовину и завиčаж"“. Вижести (2014-йил 5-июн). 2015-йил 16-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 9-апрел.
  7. ↑ „Свеčано отворена 504. Ажватовиcа“. Клих (2014-йил 6-июн). Қаралди: 2015-йил 9-апрел.
  8. ↑ „Донжи Вакуф: Промовисана поšтанска марка поводом 500 година Ажватовиcе“. 24 сата (2010-йил 17-июн). 2015-йил 16-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 9-апрел.
  9. ↑ „Отваранже 500. "Ажватовиcе"“. Клих (2010-йил 5-июн). Қаралди: 2015-йил 9-апрел. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Ajvatovitsa" dan olindi