Акаси домени (японча: 明石藩, Акаши-ҳан?) Эдо давридаги Токугава сёгунлиги остидаги феодал домени бўлиб, ҳозирги Ҳёгонинг жанубий қисмидаги Ҳарима провинсиясида жойлашган. Унинг ҳозирги Акаси қал’аси атрофида ҳозирги Акаси шаҳрида жойлашган[1][2][3].

Акаси домени
明石藩

Akasi qalʼasi
Акаси қалъаси

Герб
Gerb
Домен
Таркибида Токугава
Маъмурий маркази Акаси қалъаси
Асос солинган санаси 1600
Бекор қилинган санаси 1871
Бошқарган уруғ Огасавара (1617)
Тода-Мацудаира (1633)
Окубо (1639)
Фужии-Мацудаира(1649)
Ҳонда (1672
Эчизен-Мацидаира (1682)
Расмий тили япон
Вақт минтақаси +9
Харитада
Акаси қал’аси
Мацудаира Ёсинори

Тарихи

Эдо даврининг бошида Акаси атрофидаги ҳудуд Ҳимедзи доменининг Икеда уруғига тегишли бўлган катта мулкнинг бир қисми бўлган. 1617-йилда Икеда Мицумаса Тоттори доменига ўтказилади ва унинг собиқ мулклари бўлинади. Мацудаира Нобуясунинг куёви Огасавара Тадазане Акаси доменини ташкил этган 100 000 коку қисмини олади ва унга қал’а қуриш буюрилади. Акаси қал’аси Кинаи минтақасини Япониянинг ғарбий қисми билан боғлайдиган Санъёдо автомагистралини бошқарадиган стратегик жойда жойлашган ва шимолдан Танба ва Танго провинсиясига борадиган асосий йўл бўлган. Домен, шунингдек, Сето ички денгизи қирғоғига жуда яқин жойлашган бўлиб, Авадзи оролининг торайган жойларга қарайди. Токугава сёгунлиги томонидан Ҳимедзи қал’асининг захира нусхаси деб ҳисобланган Акаси қал’аси Кансаи минтақасини ғарбдан келадиган ҳар қандай ҳужумдан ҳимоя қилишнинг сўнгги чизиғи эди[4].

Огасавара уруғи 1632-йилда Кокура доменига ўтказилади ва доменнинг стратегик хусусияти туфайли фудаи даимё уруғларининг ишончли кадет бўлинмалари: Тода-Мацудаира, Окубо, Фудзии-Мацудаира ва Ҳонда уруғларига қайта тайинланади. 1682-йилда Ҳонда Масатоси ёмон бошқарув учун лавозимидан туширилгандан сўнг, домен Шинпан уруғига мансуб, илгари Оно доменига эгаси бўлган Эчизен-Мацудаирага ишониб топширилди ва у доменни Меидзи ислоҳотлари пайтида сақлаб қолади. 8-даимё Мацудаира Нарикото асраб олинган меросхўр бўлиб, сёгун Токугава Иэнарининг 25-ўғли бўлган. Унинг мақомидан далолат сифатида, домен кокудакада 60 000 кокудан 80 000 кокугача оширилди ва қўшимча 20 000 коку тенрё йэрлари устидан маъмурий назорат берилди. Бироқ, бу домен сёгуннинг ўғли меросхўр бўлиш „имтиёзи“ учун сёгунликга тўлашга мажбур бўлган катта маблағларни қоплаш учун етарли эмас эди ва домен молиявий қийинчиликларга дуч келди. Бакумацу даврида домен сёгунлик томонидан қирғоқ мудофааси учун ўн иккита артиллерия батареясини қуриш, шунингдек, Синагава ва Сагами провинсияси қирғоқлари бўйлаб Эдо мудофаасини қўшинлар билан таъминлашни буюрди. Домен, шунингдек, 1864-йилда биринчи Чосу ва 1866-йилда иккинчи Чосу экспедицияларини қўшин билан таъминлади. Бироқ Босин уруши бошида, Мацудаира Ёсинори Тоба-Фусими жангида Токугава қўшинларини қўллаб-қувватлаш учун ўз қўшинларини бошқараётганда, сёгун Токугава Ёсинобу ўз армиясини ташлаб, Осакадан Эдога кемада қочиб кетгани ҳақида хабар олди. У жангсиз Акасига қайтишга қарор қилди ва кўп ўтмай Меидзи ҳукуматига ўтди. Унинг кучларига Босин урушида Ҳимедзи доменига ва Эчиго провинсиясига қарши орқа қўриқчилар таркибида жанг қилиш буюрилди.

1871-йилда хан тизимининг бекор қилиниши билан Акаси домени Акаси префектурасига айланди ва Ҳимедзи префектураси ва Сикама префектураси орқали Ҳёго префектурасига қўшилди. Эчизен Мацудаира оиласи 1884-йилда казоку тенгдошлари тизимида виконт бўлди.

Эдо даврининг охиридаги ҳудудлар

Вақти-вақти билан кадастр текширувлари ва прогноз қилинадиган қишлоқ хўжалиги ҳосилдорлиги асосида белгиланган кокудака билан таъминлаш учун ҳисобланган бир нечта узлуксиз ҳудудлардан иборат бўлган ҳан тизимидаги аксарият доменлардан фарқли ўлароқ, Акаси домени ягона бирлик бўлган[5][6].

  • Ҳарима провинсияси
    • Акаси туманидаги 144 қишлоқ (бутун туман)
    • Мино туманидаги 70 та қишлоқ

Даимё рўйхати

# Номи Бошқарув йиллари Унвони Ҳудуд даражаси кокудака
Огасаwара уруғи, 1617-1632 ( фудаи)
1 Огасавара Тадазане (японча: 小笠原忠真?) 1617 — 1632 Сакон-но-соген (左近将監); Жижū (侍従) кичик 4-даража, қуйи синф (従四位下) 100,000 коку
Тода-Мацудаира уруғи, 1633-1639 (Фудаи)
2 Мацудаира Ясунао (японча: 松平庸直?) 1633 — 1634 Танба-но-ками (丹波守) кичик 5-даража, қуйи синф (従五位下) 70,000 коку
3 Мацудаира Мицусиге (японча: 松平光重?) 1634 — 1639 Танба-но-ками (丹波守) кичик 5-даража, қуйи синф (従五位下) 70,000 коку
Окубо уруғи, 1639-1649 (фудаи)
1 Окубо Тадамото (японча: 大久保忠職?) 1639 — 1649 Кага-но-ками (加賀守) кичик 5-даража, қуйи синф (従四位下) 70,000 коку
Фужии-Мацудаира уруғи, 1649-1679 (фудаи)
1 Мацудаира Тадакуни (японча: 松平忠国?) 1649 — 1659 Ямаширо-но-ками (山城守) кичик 5-даража, қуйи синф (従五位下) 70,000 коку
2 Мацудаира Нобуюки (японча: 松平信之?) 1659 — 1679 Ҳюга-но-ками (日向守) кичик 5-даража, қуйи синф (従五位下) 65,000 коку
Ҳонда уруғи, 1679-1682 (фудаи)
1 Ҳонда Масатоши (японча: 本多政利?) 1679 — 1682 Изумо-но-ками (出雲守) кичик 5-даража, қуйи синф (従五位下) 60,000 коку
Эчизен-Мацудаира уруғи, 1682-1871 (Шинпан)
1 Мацудаира Наоакира (японча: 松平直明?) 1682 — 1701 Wакаса-но-ками (若狭守); Ичи-но-цукаса (市司) кичик 4-даража, қуйи синф (従四位下) 60,000 коку
2 Мацудаира Наоцуне (японча: 松平直常?) 1701 — 1743 Саҳёэ-но-ками (左兵衛督); Жижū (侍従); Тажима-но-ками (但馬守) кичик 4-даража, қуйи синф (従四位下) 60,000 коку
3 Мацудаира Наосуми (японча: 松平直純?) 1743 — 1764 Саҳёэ-но-ками (左兵衛督) кичик 4-даража, қуйи синф (従四位下) 60,000 коку
4 Мацудаира Наоҳиро (японча: 松平直泰?) 1764 — 1784 Саҳёэ-но-ками (左兵衛督); Wакаса-но-ками (若狭守) кичик 4-даража, қуйи синф (従四位下) 60,000 коку
5 Мацудаира Наоюки (японча: 松平直之?) 1784 — 1786 Саҳёэ-но-ками (左兵衛督)) кичик 4-даража, қуйи синф (従五位下) 60,000 коку
6 Мацудаира Наочика (японча: 松平直周?) 1786 — 1816 Окура-таию (大蔵大輔) Жуниор 4тҳ Ранк, Лоwер Граде (従四位下) 60,000 коку
7 Мацудаира Нарицугу (японча: 松平斉韶?) 1816 — 1840 Саконъэгон-но-шошо (左近衛権少将); Жижū (侍従) кичик 4-даража, юқори синф (従四位上) 60,000 коку
8 Мацудаира Нарикото (японча: 松平斉宣?) 1840 — 1844 Саконъэ-гон-но-шошо (左近衛権少将) кичик 4-даража, юқори синф (従四位上) 60,000 -> 80,000 -> 100,000 коку
9 Мацудаира Ёсинори (японча: 松平慶憲?) 1844 — 1869 Саконъэ-гон-но-чушо (左近衛権少将); Жижū (侍従) кичик 4-даража, юқори синф (従四位上) 100,000 коку
10 Мацудаира Наомуне (японча: 松平直致?) 1869 — 1871 Саконъэгон-но-шошо (左近衛権少将); Жижū (侍従) кичик 4-даража, юқори синф (従四位上) 100,000 коку

Манбалар

  1. ↑ Накаяма, Ёшиаки. 江戸三百藩大全 全藩藩主変遷表付. Косаидо Публишинг, 2015. ИСБН 978-4331802946. (японча)
  2. ↑ Ниги, Кеничи. 藩と城下町の事典―国別. Токёдо Принтинг, 2004. ИСБН 978-4490106510. 
  3. ↑ Папинот, Э. Ҳисториcал анд Геограпҳиc Диcтионарй оф Жапан. Туттле (репринт) 1972, 1910. 
  4. ↑ Исомура, Юкио. (国指定史跡事典) Натионал Ҳисториc Сите Энcйcлопедиа. 学生社, 2012. ИСБН 4311750404. (японча)
  5. ↑ Масс, Жеффрей П. анд Wиллиам Б. Ҳаусер. (1987). Тҳе Бакуфу ин Жапанесе Ҳисторй, п. 150.
  6. ↑ Элисон, Георге анд Бардwелл Л. Смитҳ (1987). Wарлордс, Артисц, & Cоммонерс: Жапан ин тҳе Сихтеэнтҳ Cентурй, п. 18.