Akbari Saroy
Акбари Сарой (урдуча: اکبری سرائے) йирик карвон меҳмонхонаси ("сараи"), Покистон, Панжоб, Лаҳор шаҳридаги Шоҳдара Боғда жойлашган. 1637-йилдан бери қурилган сарой дастлаб саёҳатчилар ҳамда Жаҳонгир мақбараси қоровуллари учун қурилган[1]. Сарай Покистонда энг яхши сақланиб қолган намуна ҳисобланади[2].
Этимологияси
Номини "Акбар саройи" деб таржима қилиш мумкин. Император Шоҳ Жаҳоннинг сарой тарихчиси бўлган Абдул Ҳамид Лаҳорий ўзининг „Падшаҳнома“ китобида бинони Жилу Хона-э-Рауза номи билан тилга олган, яъни буни маъноси „қабрнинг бириктирилган маҳкамаси“ ни ифодалайди.
Манзили
Сарой Жаҳонгир ўртасида, шарқда ва саройнинг ғарбида жойлашган Осифхоннинг шарқида жойлашган.
Тарихи
Тузилиш номига қарамай, Акбари Сарой бобурийлар императори Акбар даврида эмас, балки 1550-йилларнинг ўрталарида Шоҳ Жаҳон ҳукмронлиги даврида бошланган[3]. Саройдаги масжид Сурийлар даврига оид бўлсада, мажмуани ўраб турган ҳужайралар ва унинг дарвозалари[4] 1600-йилларнинг ўрталарида Шоҳ Жаҳон даврига тегишли.
Сарай ҳам йўловчилар учун станция, ҳам „ Дак Човки“ деб номланувчи почта станцияси бўлиб хизмат қилган.Саройни бир неча ёрдамчи ёрдамчилари бўлган ва Шоҳна номи билан танилган амалдор бу ерни бошқарган. Ҳовли атрофидаги 180 та ҳужралар яшаш жойлари ва қабрларга ташриф буюрувчилар томонидан олиб кетиладиган юклар, қуроллар ва бошқа жиҳозларни сақлаш жойлари сифатида ишлатилган.[5] Ҳайвонлар учун ем-хашак, иссиқ-совуқ сув, чойшаблар бепул берилди. Саройда табобат хонаси, шунингдек, новвойхона ва сарой деворларидан ташқарида жойлашган сув қудуғи ҳам бўлган. Махаража Ранжит Сингх мажмуани ўзининг взводи билан шу ерда яшаган чет эллик генералларидан бири Мусо Фарангийнинг кантонига айлантирди. Британия даврида, яқин атрофдаги темир йўл қурилишидан кейин темир йўл депоси сифатида фойдаланилганда, бино жиддий шикастланган[6].
Архитектураси
Сарой чўзинчоқ тўртбурчак шаклида бўлиб, умумий майдони 12 гектарни ташкил этади[7]. Сарой узунлиги 797 футга 610 футни ташкил этади. Сарой мажмуасининг ҳовлиси ҳар томондан баланд айвон билан ўралган бўлиб, у ерда 180 та ҳужрадан иборат қаторлар жойлашган.
Меъроси
Акбари Сарой Жаҳонгир ва Осифхон мақбаралари билан бирга 1993-йилда ЮНЕСКОнинг Жаҳон мероси объектлари тахминий рўйхатига киритилган[8].
Галерея
-
Акбари Сараи фром дистанcе -
Детаил оф тҳе струcтуре'с пиэтра дура -
180 смалл cеллс лине тҳе wаллс оф тҳе сарай -
Муқарнас деcорате тҳе топ тҳе маин арчwай -
Тҳе буилдинг ис ричлй эмбеллишед wитҳ пиэтра дура -
-
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Кҳан, Моҳаммад Wалиуллаҳ. Лаҳоре анд Иц Импортант Монуменц. Департмент оф Арчаэологй анд Мусеумс, Министрй оф Эдуcатион, Говернмент оф Пакистан, 1973. Қаралди: 14-сентабр 2017-йил.
- ↑ Саифур Раҳман Дар. Тҳе Силк Роадс: Ҳигҳwайс оф Cултуре анд Cоммерcе Элиссеэфф: . Бергҳаҳн Боокс, 1988. ИСБН 9781571812223. Қаралди: 14-сентабр 2017-йил.
- ↑ Элиссеэфф, Вадиме. Тҳе Силк Роадс: Ҳигҳwайс оф Cултуре анд Cоммерcе. Бергҳаҳн Боокс, 1998. ИСБН 9781571812216. Қаралди: 14-сентабр 2017-йил.
- ↑ Саифур Раҳман Дар. Тҳе Силк Роадс: Ҳигҳwайс оф Cултуре анд Cоммерcе Элиссеэфф: . Бергҳаҳн Боокс, 1988. ИСБН 9781571812223. Қаралди: 14-сентабр 2017-йил.
- ↑ Акбари Сераи, Лаҳоре, Пакистан ориэнталарчитеcтуре.cом Ретриэвед Април 23, 2021.
- ↑ Рогерс Колачи Кҳан & Ассоcиатес Пвт. Лтд. „Сите Cонсерватион Ассессмент Репорт: Жаҳангир'с Томб Cомплех, Лаҳоре, Пакистан“. Глобал Ҳеритаге Фунд. Глобал Ҳеритаге Фунд (2011-йил 1-феврал). Қаралди: 14-сентабр 2017-йил.
- ↑ Аҳмад, Зулфиқар. Нотес он Пунжаб анд Мугҳал Индиа: Селеcтионс фром Жоурнал оф тҳе Пунжаб Ҳисториcал Соcиэтй. Санг-э-Меэл Публиcатионс, 1988. Қаралди: 14-сентабр 2017-йил.
- ↑ „Томбс оф Жаҳангир, Асиф Кҳан анд Акбари Сараи, Лаҳоре“. УНЕСCО Wорлд Ҳеритаге Cентре. Қаралди: 2013-йил 3-декабр.