Akela
Акела — Рудярд Киплингнинг „Жунгли китоби“ даги бўри қаҳрамони, Мауглининг устози ва қўриқчиси. Кўп йиллар давомида у ўз тўдасининг етакчиси эди.
Тимсоли
"Акела" сўзининг ўзи ҳинд тилида „ёлғиз“ деган маънони англатади[1]. Киплинг Мауглининг устози учун исм танлашида „Акела“ исмининг ўзига хослиги билан изоҳлади, бу тўда бошлиғига яраша бемалол ўз қабиладошларининг увуллашига ўхшаб эштилади ва узоқ масофаларга бепоён кенгликларга тарқалади[2].
Ню-Ёрк шаҳар университети илмий тадқиқотчиси Шамутал Нойманн таъкидлаганидек, пантера Багира (инглизча версияда бу эркак леопард) билан бир қаторда, Акела Мауглининг саргузаштлари китобларининг асосий қаҳрамони учун ота шаклининг адабий тимсолидир. Шунга қарамай, ота образининг яхлитлиги учун Киплинг буни Маугли тақдири мас’улиятининг асосий юкини ўз зиммасига олган Акела учун жамоавий қилди - ота ролини ўйнашга доно питон Каа, уйқусираган айиқ Балоо ва фил Хати ёрдам берди, шу билан тимсолни тўлдирди[3].
Лафаетдаги Лузиана Университети профессори Уилям Ярбронинг таъкидлашича, туғма аристократ Акела ёлғиз саргардонликда кетиши билан тўда бутунлай издан чиқиб, босқинчилик хулқ-атвори ҳукм суради[4].
Акела янглишди!
Акеланинг бўрилар тўдаси устидан ягона ҳокимияти ҳикоянинг бошиданоқ йўлбарс Шерхон ва унинг содиқ қўлдоши шоқол Табаки томонидан доимий равишда бузилади, улар Акеланинг ҳар бир ҳаракатини бўрилар тўдаси олдида обрўсизлантиришга ҳаракат қилишади. Ва қариган Акела навбатдаги ов пайтида ўлжани қўлдан чиқаргач, улар бу арзимас воқеани эътиборсиз қолдирмайдилар ва „Акела янглишди!“ деб бўрилар жамоасида ҳақиқий жанжални кўтарадилар.
Дарсликдаги бу ибора, кейинчалик ўзига жалб этувчи ибора[5] га айланиб, бугунги кунгача ижтимоий-сиёсий интригалар контекстида, қайсидир сиёсатчи, давлат ёки жамоат арбобининг мухолифлари жамият эътиборини у йўл қўйган майда хатога қаратишга ҳаракат қилганда, шунингдек, киноя тарзда, кимнингдир жиддий нотўғри ҳисоби, хатоси ҳақида ёки яқин инсонининг хатосидан очиқчасига севинадиган одамнинг хатти-ҳаракатларига кинояли шарҳ сифатида қўлланади[6]. Киплингнинг ўзи ушбу эпизодни қуйидагича изоҳлайди: „Тўданинг сардори янглишса, у ҳали тирик бўлса-да, ўлик бўри деб аталади, чунки унинг оз умри қолган“.
Манбалар
- ↑ Баҳри, Ҳардев. „Акела“, . Леарнерс' Ҳинди-Энглиш диcтионарй, 29тҳ эдитион, Диллī: Ражпал & Сонс, 2010 — 5-бет. ИСБН 978-81-7028-002-6.
- ↑ Киплинг, Рудярд. „Тҳе Wорлд Афтер тҳе Wар, 1920—24. Леттер то Норман Данверс Поwер, 7 Жануарй 192[1]“, . Леттерс оф Рудярд Киплинг. Иоwа Cитй: Университй оф Иоwа Пресс, 2004 — 43-бет. ИСБН 0-87745-898-7.
- ↑ Ноиманн, Чамутал. „Анималс ас Фатҳер Суррогатес ин Рудярд Киплинг'с Тҳе Жунгле Боок анд Франcес Ҳодгсон Бурнетт'с Тҳе Сеcрет Гарден“, . Диcкй Бирдс Тҳат Невер Диэ: Субституте фатҳерс ин Виcториан анд Эдwардиан Чилдрен'с Литературе. Анн Арбор, МИ: УМИ Миcроформ, 2007 — 60,61-бет. ИСБН 0-5492-6924-Х.
- ↑ Ярброугҳ, Wйнн Wиллиам. „Cонcлусион“, . Масcулинитй ин Чилдрен'с Анимал Сториэс, 1888-1928: А Cритиcал Студй оф Антҳропоморпҳиc Талес бй Wилде, Киплинг, Поттер, Граҳаме анд Милне. Жефферсон, Нортҳ Cаролина: МcФарланд & Cомпанй, Инc., 2011 — 170-бет. ИСБН 978-0-7864-5943-8.
- ↑ Душенко К. В.. . ИСБН 5-699-17691-8.
- ↑ Серов В. В.. . ИСБН 5-3200-0427-3.