Akhtar Abdur Rahman sahifasining manbasini koʻrish

{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| honorific_prefix          = 
| ism                      = Akhtar Abdur Rahman
| honorific_suffix          = 
| image                     = General_Akhtar_Abdur_Rahman.png
| order1                    = 
| term_start1               = 1987-yil 29-mart
| term_end1                 = 1988-yil 17-avgust
| predecessor1              = [[en:Rahimuddin Khan|Rahimuddin Khan]]
| successor1                = [[en:Iftikhar Ahmed Sirohey|Iftikhar Ahmed Sirohey]]
| order2                    = 
| term_start2               = 1979-yil 21-iyun
| term_end2                 = 1987-yil 29-mart
| predecessor2              = [[Muhammad Riaz Khan]]
| successor2                = [[Hamid Gul]]
| order3                    = 
| term_start3               = 1977-yil
| term_end3                 = 1979-yil
| order4                    = 
| term_start4               = 1974-yil
| term_end4                 = 1977-yil
| birth_date                = {{tugʻilgan sanasi|1924|6|11}}
| birth_place = [[Peshovar]], [[Britaniya]] mustamlakasidagi [[Hindiston]]<ref name="tribune.com.pk">{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/2035909/1-gen-akhtar-abdul-rahman-man-behind-soviet-defeat-afghanistan/?amp=1|title = Gen Akhtar Abdul Rahman, the man behind the Soviet defeat in Afghanistan|date = 17 August 2019}}</ref>
| spouse = Rashida Akhtar Khan
| children = Akbar Akhtar Khan, Humayun Akhtar Khan, Haroon Akhtar Khan, Ghazi Akhtar Khan
| death_date = {{Death date and age|1988|8|17|1924|6|11|df=y}}
| death_place = [[Baxavalpur]], [[Pokiston]]
| death_cause = [[en:Death of Muhammad Zia-ul-Haq|Samolyot halokati]]
| alma_mater = [[en:Government College University Faisalabad|Government College University Faisalabad]]
| occupation = [[General]], [[zobit]]
| allegiance =
| branch =
| serviceyears =
| rank =
| commands =
| unit =
| battles = [[Ikkinchi Hindiston-Pokiston urushi]]<br />[[Hindiston — Pokiston urushi]]<br />[[Afgʻon urushi (1979—1989)]]<br>[[en:Indo-Pakistan War of 1947| Hindiston-Pokiston urushi]]
| awards = Sitara-e-Basalat
| mawards =
}}

'''Akhtar Abdur Rahman''' ({{lang-ur|{{Nastaliq|اختر عبد الرحمن}}}}; 1924-yil 11-iyun – 1988-yil 17-avgust) – [[Pokiston armiyasi]] [[general]]i, Xizmatlararo razvedka [[:en:Director-General_of_Inter-Services_Intelligence|yettinchi bosh direktori]] (1979-1987), [[:en:Chairman_Joint_Chiefs_of_Staff_Committee|Shtab boshliqlari qoʻmitasi beshinchi raisi]] (1987-1988)<ref name="The Nation, 2010" /><ref name="Adamec">{{cite book |last=Adamec |first=Ludwig W. |title=Historical Dictionary of Afghanistan |url=https://archive.org/details/historicaldictio0000adam_y8n0 |publisher=Scarecrow |year=2011 |isbn=978-0-8108-7815-0 |edition=4th Revised |page=[https://archive.org/details/historicaldictio0000adam_y8n0/page/41 41]}}</ref>.

== Hayoti ==
Akhtar Abdur Rahman 1924-yil 11-iyunda [[Peshovar|Peshovarda]] istiqomat qiluvchi [[Pushtunlar|pushtun]] millatiga mansub oilada tugʻilgan<ref name=express>{{Cite web |last=Rahi |first=Arwin |date=2020-02-25 |title=Why Afghanistan should leave Pakistani Pashtuns alone |url=https://blogs.tribune.com.pk/story/94157/why-afghanistan-should-leave-pakistani-pashtuns-alone/ |archive-date=3 May 2020 |access-date=2020-06-26 |website=The Express Tribune |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503132315/https://blogs.tribune.com.pk/story/94157/why-afghanistan-should-leave-pakistani-pashtuns-alone/ |url-status=dead }}</ref><ref name="The Nation, 2010">{{cite news|last=Staff report|title=General Akhtar Abdul Rehman (Shaheed)|url=https://www.nation.com.pk/17-Aug-2010/general-akhtar-abdul-rehman-shaheed|access-date=13 September 2012|newspaper=The Nation|date=17 August 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20130428031114/http://www.nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/columns/17-Aug-2010/General-Akhtar-Abdul-Rehman-Shaheed|archive-date=28 April 2013|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref name="PKKH, 2012">{{cite news|last=Shah, Mariam|title=An Unsung Hero of Modern History: Gen Akhtar Abdur Rehman|url=http://www.pakistankakhudahafiz.com/archive/2012/08/17/an-unsung-hero-of-modern-history-gen-akhtar-abur-rehman/|access-date=24 June 2016|newspaper=PKKH|date=12 August 2012|archive-date=26 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170926191336/http://www.pakistankakhudahafiz.com/archive/2012/08/17/an-unsung-hero-of-modern-history-gen-akhtar-abur-rehman/|url-status=dead}}</ref>. Uning otasi Abdur Rahman Khan [[shifokor]] boʻlib<ref name="tribune.com.pk"/> va oʻgʻli 4 yoshligida vafot etgan. Otasining vafotidan soʻng u onasi bilan [[Panjob|Panjobga]] koʻchib oʻtgan. Dastlab [[Hindiston|Hindistonning]] [[Ximachalpradesh]] shtatidagi Shimla shahrida joylashgan [[:en:Bishop_Cotton_School_(Shimla)|Bishop Cotton maktabida]] oʻqigan<ref>{{Cite web |last=Ghuman |first=Jagmeet Y. |date=2009-10-07 |title=Bishop Cotton School Celebrates Sesquicentennial Amidst Much Fanfare |url=https://hillpost.in/2009/10/bishop-cotton-school-celebrates-sesquicentennial-amidst-much-fanfare/16485/ |access-date=2023-04-25 |website=Hill Post |language=en-US}}</ref>, keyinchalik 1941-yilda [[:en:Government_College_University_(Faisalabad)|Government College Universityga]] oʻqishga kirgan. 1945-yilda [[fan]] va [[statistika]] boʻyicha [[bakalavr]] darajasini<ref name="The Nation, 2010" />, 1947-yilda esa [[Iqtisodiyot (fan)|iqtisodiyot]] boʻyicha [[magistr]] darajasini olgan<ref name="The News International, 2012">{{cite news|last=Khan|first=Salman|title=General Akhtar Abdul Rahman Shaheed (1924–1988)|url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-2-126934-General-Akhtar-Abdul-Rahman-Shaheed-%281924-1988%29|access-date=13 September 2012|newspaper=The News International|date=17 August 2012|archive-date=2015-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150105042914/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-2-126934-General-Akhtar-Abdul-Rahman-Shaheed-(1924-1988)|url-status=dead}}</ref>.

== Harbiy faoliyati ==

=== Martabaga koʻtarilishi ===
Dastlab, Akhtar Abdur Rahman 1946-yilda [[:en:British_Indian_Army|Britaniya-Hind armiyasida]] xizmat qilgan, oradan uch yil oʻtib, [[Pokiston armiyasi|Pokiston armiyasiga]] qoʻshilgan hamda [[kapitan]] lavozimiga koʻtarilgan. Hindiston va Pokiston Boʻlinish davridagi dahshatli voqealarga guvoh boʻlganidan soʻng, Abdur Rahman [[:en:Nowshera,_Khyber_Pakhtunkhwa|Nowshera]] shahridagi Artilleriya maktabiga oʻqituvchi sifatida ishga kirgan. Keyinchalik, Britaniya armiyasi bilan piyoda qoʻshinlarini oʻqitish kursi uchun tanlangan va [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniyaga]] kursni tamomlash uchun xizmat safariga yuborilgan. [[Pokiston|Pokistonga]] qaytgach, Abdur Rahman [[mayor]] lavozimiga koʻtarilib, 1954-yilning aprelidan 1954-yilning oktyabriga qadar [[:en:East_Pakistan_Rifles|Sharqiy Pokiston armiyasida]] harbiy maslahatchi sifatida ishlagan<ref>{{cite web|title=Humayun Akhtar Khan General Akhtar Abdur Rehman in 1955 in East Pakistan|date=11 August 2010|url=https://www.flickr.com/photos/humayunakhtarkhan/5682962083/}}</ref>. Abdur Rahman 1956-yil aprel oyidan 1957-yil fevral oyiga qadar shtab zobiti sifatida [[:en:General_Headquarters_(Pakistan_Army)|Umumiy jangovar shtabga]] ({{Lang-en|General Headquarters}} yoki ''GHQ'') qayta koʻchirilgan. 1965-yilgi [[Ikkinchi Hindiston-Pokiston urushi|Ikkinchi Hindiston-Pokiston urushida]] faol ishtirok etib, IV Korpusda operatsion maydon zobiti etib tayinlangan. [[1965|1965-yilgi]] urushda Abdur Rahman Lohor sektorini mardlarcha himoya qilgan, bu esa uni [[podpolkovnik]] unvoniga koʻtarilishiga olib kelgan, lekin Lohordagi artilleriya polkining ikkinchi qoʻmondoni boʻlib qolgan. 1965-yil sentyabr oyidagi otashkesimdan keyin yangi tayinlangan podpolkovnik Abdur Rahman oʻzining 45-Fild Artilleriya polkiga qoʻmondonlik qilib, uni 1966-yil fevraligac qadar Sundra sektoridagi urushga joylashtirilgan Pokiston egallagan hududlarga olib oʻtgan. Urushdan soʻng, Abdur Rahman IV korpusda xizmatda boʻlgan holda [[polkovnik]] unvoniga koʻtarilgan. Keyinchalik, brigadir unvoniga ham tayinlanib, mamlakatning shimoliy hududlariga oʻtkazilgan va u yerda [[:en:Azad_Kashmir|Ozod Kashmir]] urushida piyodalar brigadasiga qoʻmondonlik qilgan<ref name="The News International, 2012" />.

1971-yilgi [[Hindiston — Pokiston urushi|Hindiston-Pokiston urushida]], [[general-mayor]] lavozimiga tayinlanishidan oldin Abdur Rahman yana oʻzining 45-Fild Artilleriya polkini Hussainiwala sektorida jang qilgan, u yerda katta jasorat koʻrsatib, Qasar-i-Hind qal’asida gʻalabaga erishgan. Uning 45-Fild Artilleriya polki keyinchalik Armiyalar shtabi tomonidan Fateh Qasar-i-Hind 1971- jangovar unvoni bilan taqdirlangan, Abdur Rahman Hindistonning Qaiser-e-Hind qal’asini egallashda muhim rol oʻynagan<ref>{{cite book |url=https://www.goodreads.com/book/show/22865519-the-battle-of-hussainiwala-and-qaiser-i-hind |title=The Battle of Hussainiwala and Qaiser-I-Hind: The 1971 …}}</ref>. Keyinchalik, Abdur Rahman ikki yulduzli general unvoni – [[general-mayor]] unvoniga koʻtarilib, Murrayda joylashgan 12-piyoda diviziyasi qoʻmondoni (GOC) boʻlib ham xizmat qilgan. 12-piyoda diviziyasi GOC lavozimida general Abdur Rahman Bosh vazir Zulfikar Ali Bxuttoga juda yaqin deb hisoblanar edi va Bxutto 12-divizion qoʻmondonlik idorasiga tashrif buyurganida shaxsan oʻzi uni kutib olardi<ref>{{cite web|last=By Humayun Akhtar Khan|title=Major General Akhtar Abdur Rehman with Prime Minister Zulfiqar Ali Bhutto in Murree in 1975|date=9 January 2006|url=https://www.flickr.com/photos/humayunakhtarkhan/5683513484/in/photostream/}}</ref><ref>{{cite web|last=By Humayun Akhtar Khan|title=General Zia – ul – Haq and Major General Akhtar Abdur Rehman with Zulfiqar Ali Bhutto in Murree, 1976|date=9 January 2006|url=https://www.flickr.com/photos/humayunakhtarkhan/5682946533/}}</ref>. Ahtar 1977-yilgi harbiy toʻntarishda ishtirok etmagan va Bosh vazir Bxuttoni hokimiyatdan chetlashtirish uchun joriy etilgan harbiy holatga shaxsiy qarshi chiqqan. 1977-yilgi harbiy toʻntarishdan olti oy oʻtib, Ahtar ikki yil davom etgan Umumiy shtabdagi adjutant general lavozimiga tayinlangan. Shu vaqt ichida general Abdur Rahman X Korpusning leytenant-generali Faiz Ali Chishti, general Ziya ul-Haqning yaqin hamkori, yashirincha isyonkor boʻlib, mamlakatda harbiy toʻntarish qilishni rejalashtirgan fitnadan xabardor boʻlgan. 1979-yil boshlarida Abdur Rahman general Chishtidan qoʻngʻiroq olib, Chaklala harbiy okrugidagi (CMD) ofisida uchrashgan. Bu uchrashuvda general Chishti unga general Ziya ul-Haqni agʻdarishga qaratilgan fitnani aytib bergan va uning yordamini soʻragan. News International razvedka boʻlimiga koʻra, Chishti Abdur Rahman koʻtarilmaganligi sababli bu taklifni qabul qiladi, deb oʻylagan. Ayniqsa, fitna muvaffaqiyatli amalga oshirilgandan soʻng, u nafaqat lavozimida koʻtarilgan, balki yangi rejimning ustunlaridan biriga aylanadi, deb vaʼda qilingan. GHQga qaytgach, general Abdur Rahman general Ziya ul-Haq bilan bogʻlanib, Ziyaga qarshi fitnani fosh qilgan. 1979-yil iyun oyida qarshi toʻntarish fosh qilinganidan soʻng, prezident general Ziya ul-Haq general Abdur Rahmanni leytenant general unvoniga koʻtarib, ISI bosh direktori lavozimiga tayinlagan<ref name="The News International, 2012" />.

=== Sovet-Afgʻon urushi ===
[[Sovet Ittifoqi]] oʻzining armiyasini [[Afgʻoniston|Afgʻonistonga]] joylashtirganida, Abdur Rahman boshchiligidagi [[Pokiston|Pokistonning]] eng yuqori harbiy qoʻmondonligi [[Sovet Ittifoqi|Sovet Ittifoqining]] keyingi nishoni [[Pokiston]] boʻlishi mumkinligiga ishongan edi. Ular [[Pokiston|Pokistonning]] strategik joylashuvi va Arab dengizidagi iliq suv portlariga ega ekanligi sababli, kelajakda bosqinchilik uchun asosiy maqsad boʻlishi mumkin deb hisobladi. Sovetlarning [[Afgʻoniston|Afgʻonistonni]] bosib olishi Pokiston milliy xavfsizligiga tahdid solayotganini hisobga olib, Pokistonning bosh razvedka agentligi – ISI (Inter-Services Intelligence), general Abdur Rahman rahbarligida, afgʻon mujohidlariga moliyaviy, harbiy va strategik yordam koʻrsata boshladi. ISI Markaziy razvedka boshqarmasi (CIA) va [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistonidan]] milliardlab dollarlik harbiy yordam oldi va bu mablagʻlar afgʻon isyonchilarini tayyorlash va boshqarishda ishlatildi, maqsad [[Sovet Ittifoqi|Sovet Ittifoqini]] magʻlub qilish edi. Bu yashirin operatsiya „Siklon operatsiyasi“ deb nomlanib, CIA tomonidan mablagʻ va qurol yetkazilgan, ISI esa afgʻon mujohidlarini tayyorlab, ularni qoʻmondonlik qilgan. Mujohidlar Sovetlarga qarshi partizan urushini olib borib, oxir-oqibat Sovet qoʻshinlarining [[Afgʻoniston|Afgʻonistondan]] chiqib ketishiga sabab boʻldi. Shu vaqt ichida general Abdur Rahman [[AQSh|AQShdagi]] muhim shaxslar, jumladan CIA direktori [[:en:William_J._Casey|William J. Casey]] va kongressmen [[:en:Charlie_Wilson_(Texas_politician)|Charlie Wilson]] bilan samarali hamkorlik aloqalarini rivojlantirdi.

General Abdur Rahman hali ham ISI boshligʻi boʻlganida, uning [[Pokiston|Pokistonning]] yadroviy qurol dasturiga taʼsiri oshadi va Abdur Rahman ISIni mamlakatning ichki va tashqi siyosatiga taʼsir koʻrsatadigan tashkilotga aylantirish uchun qattiq mehnat qilib, oʻz atrofida qatʼiyatli hamkasblarini toʻplaydi. Aynan uning rahbarligi davrida ISI dunyodagi eng qudratli razvedka agentliklaridan biriga aylanadi. 1987-yilda Afgʻon urushidagi ajoyib yutuqlari va Pokiston yadroviy dasturini himoya qilgani uchun general Abdur Rahman oʻz faoliyatining eng yuqori choʻqqisida boʻlgan va toʻrt yulduzli general unvoniga koʻtarilib, Pokiston Qurolli Kuchlaridagi eng yuqori lavozim – [[:en:Chairman_Joint_Chiefs_of_Staff_Committee|Birlashgan shtab boshliqlari qoʻmitasi]] raisi lavozimini egalaydi<ref name="The News International, 2012" />.

== Vafoti ==
[[Fayl:General Akhtar Abdur Rahman (5395532444).jpg|thumb|General Akhtar Abdur Rahmanning qabri]]
Akhtar Abdur Rahman 1988-yil 17-avgustda [[Pokiston|Pokistonning]] oltinchi va amaldagi prezidenti [[Muhammad Ziyoul-Haq]], [[AQSh|AQShning]] [[Pokiston|Pokistondagi]] elchisi [[:en:Arnold_Lewis_Raphel|Arnold Lewis Raphel]] va boshqa bir qator yuqori martabali generallar bilan [[samolyot]] halokati natijasi vafot etadi. U [[Baxavalpur]] shahriga [[AQSh|AQShning]] [[:en:M1_Abrams|M1 Abrams]] tankini namoyishini koʻrish uchun prezident [[Muhammad Ziyoul-Haq|Muhammad Ziyoul-Haqning]] [[Lockheed C-130 Hercules]] samolyotida hamrohlik qilgan<ref name="Dawn Newspaper, Ali, 2018">{{cite news |last1=Ali |first1=Naziha Syed |date=17 August 2018 |title=Dawn investigations: Mystery still surrounds Gen Zia's death, 30 years on |language=en |work=DAWN.COM |publisher=Dawn Newspaper |agency=Dawn Newspaper |location=Islamabad |url=https://www.dawn.com/news/1427540/dawn-investigations-mystery-still-surrounds-gen-zias-death-30-years-on |access-date=17 August 2018}}</ref>. Ular namoyishdan soʻng, [[Baxavalpur]] aeroportidan Islomobod xalqaro aeroportiga uchishlari kerak boʻladi. Samolyotning havoga koʻtarilishi muvaffaqiyatli oʻtadi, biroq parvozning taxminan 2+1⁄2 daqiqasidan soʻng, nazorat minorasi samolyot bilan aloqani yoʻqotib qoʻyadi. Samolyotni havoda koʻrgan guvohlarning aytishicha, u notekis uchgan va birdan burun qismi bilan pastga shoʻngʻib, yerga urilganda portlab ketgan<ref>[https://www.dawn.com/news/1427540 Dawn investigations: Mystery still surrounds Gen Ziaʼs death, 30 years on]</ref>. Natijada, samolyot ichidagi 31 nafar yoʻlovchining barchasi halok boʻlgan. Halokatdan koʻp oʻtmay, senat raisi [[:en:Ghulam_Ishaq_Khan|Ghulam Ishaq Khan]] prezidentlik lavozimini egallab, radio va televideniye orqali prezident [[Muhammad Ziyoul-Haq|Muhammad Ziyoul-Haqning]] vafot etganini eʼlon qiladi. Turli davlat razvedka xizmatlari, jumladan [[AQSh]] [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi]], [[SSSR Davlat xavfsizlik qoʻmitasi]], [[Hindiston]] [[:en:Research_and_Analysis_Wing|RAW]], Isroil [[:en:Mossad|Mossad]] va Afgʻoniston [[:en:KHAD|KHAD]] yoki bu toʻrtta razvedka xizmatlariining [[Pokiston]] armiyasidagi muxolif guruhlar bilan birgalikdagi ittifoqi ushbu hodisada ishtirok etgani haqida taxminlar mavjud.

Koʻp oʻtmay, tergov qilish uchun maxsus komissiya tuziladi. U halokatning eng ehtimoliy sababi samolyotda sodir etilgan [[sabotaj]] harakati ekanligini aniqladi. Shuningdek, yoʻlovchilar va ekipajning harakatsiz boʻlib qolishiga sabab boʻlgan zaharli gazlar chiqarilganini ham taxmin qildi, bu esa nega yordam signalining berilmaganini tushuntiradi. Tergov tafsilotlariga oid boshqa maʼlumotlar haqida ham taxminlar bor. Masalan, samolyotda [[qora quti]] oʻrnatilgan boʻlishiga qaramay, u halokatdan keyin topilmagan. Bugungi kungacha samolyot halokatining sababi nomaʼlum boʻlib qolmoqda va bu koʻplab [[Fitna nazariyalari|fitna nazariyalariga]] sabab boʻlgan<ref name="wpc">{{Citation |last=Crossette |first=Barbara |title=Who Killed Zia? |date=Fall 2005 |journal=[[World Policy Journal]] |volume=XXII |issue=3}}</ref>.

== Oilasi ==
Akhtar Abdur Rahman 1951-yilda Rashida Akhtar Khan ismli ayol bilan turmush quradi. Ularning Akbar Akhtar Khan (1953), [[Humayun Akhtar Khan]] (1955), [[Haroon Akhtar Khan]] (1957) va Ghazi Akhtar Khan (1959) ismli farzandlari bor.

== Ziddiyatlar ==

=== Poraxoʻrlik ayblovlari ===
[[The New York Times]] tomonidan olib borilgan surishtiruvlardan birida general Akhtar Abdur Rahman, Pokiston razvedka agentligi rahbari sifatida [[:en:Afghan_mujahideen|afgʻon mujohidlarini]] [[Sovet Ittifoqi|Sovet Ittifoqiga]] qarshi kurashishlarini qoʻllab-quvvatlash maqsadida [[AQSh]] hamda boshqa mamlakatlardan milliardlab dollar mablagʻ va boshqa yordamlarni oʻtkazishga yordam bergani aytilgan. Bundan tashqari hisobotda 1985-yilda uning 3 oʻgʻli nomiga [[:en:Credit_Suisse|Credit Suisse]] bankida hisob raqami ochilgani qayd etilgan. Bir necha yil oʻtib, ushbu hisobda $3,7 million mablagʻ toʻplangani koʻrsatilgan. Ushbu hisobotga izoh berish soʻrovi bilan bogʻlanganida, uning oʻgʻillari izoh berishdan bosh tortishdi. Kenja oʻgʻli Gʻozi Akhtar Xon matnli xabarda hisob raqamlar haqidagi maʼlumotlar „toʻgʻri emas“ligini va „taxminiy“ ekanligini taʼkidlab oʻtgan. Ushbu daʼvolar hanuzgacha tasdiqlanmagan<ref name="NYT-Feb20-2022">{{cite news |author=Jesse Drucker, Ben Hubbard|title=Vast Leak Exposes How Credit Suisse Served Strongmen and Spies |url=https://www.nytimes.com/2022/02/20/business/credit-suisse-leak-swiss-bank.html |newspaper=The New York Times |location=NY | date=20 February 2022|access-date=20 February 2022 |url-access=subscription}}</ref>.

== Mukofotlari ==
{| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;"
| colspan="4" |'''[[Nishan-e-Imtiaz]]'''
'''[[Nishan-e-Imtiaz|(Harbiy)]]'''

(''Oliy darajadagi orden'')
|-
|'''[[Hilal-i-Imtiaz|Hilal-e-Imtiaz]]'''
'''[[Hilal-i-Imtiaz|(Harbiy)]]'''

(''Oliy darajadagi yarim oy'')
|'''[[Sitara-e-Basalat]]'''
(''Oliy xulq yulduzi'')
|'''[[Tamgha-e-Imtiaz]]'''
'''[[Tamgha-e-Imtiaz|(Harbiy)]]'''

(''Oliy darajadagi medal'')
|'''[[Awards and decorations of the Pakistan Armed Forces|Tamgha-e-Diffa]]'''
(''General xizmat medali'')
|-
|'''[[Indo-Pakistani War of 1965|Sitara-e-Harb 1965 urushi]]'''
(''Urush yulduzi 1965'')
|'''[[Indo-Pakistani War of 1971|Sitara-e-Harb 1971 urushi]]'''
(''Urush yulduzi 1971'')
|'''[[Indo-Pakistani War of 1965|Tamgha-e-Jang 1965]] [[Indo-Pakistani War of 1971|urushi]]'''
(''Urush medali 1965'')
|'''[[Indo-Pakistani War of 1971|Tamgha-e-Jang 1971 urushi]]'''
(''Urush medali 1971'')
|-
|'''[[Pakistan Medal|Pakistan Tamgha]]'''
(''Pokiston medali'' 1947)
|'''[[Awards and decorations of the Pakistan Armed Forces|Tamgha-e-Sad Saala Jashan-e-]]'''
'''[[Awards and decorations of the Pakistan Armed Forces|Wiladat-e-Quaid-e-Azam]]'''

(''Muhammad Ali Jinna tavalludining 100 yilligi)''
|'''[[Awards and decorations of the Pakistan Armed Forces|Tamgha-e-Jamhuria]]'''
(''Respublika xotirasi medali)''

'''1956'''
|'''[[Hijri Tamgha]]'''
(''Hijri Medal)''

'''1979'''
|}

== Akhtar Abdur Rahman haqida yozilgan kitoblar ==
* ''Fateh'' by Haroon-ur-Rasheed
* ''Silent soldier'' by Mohammad Yousaf
* ''The Bear Trap'' by Mohammad Yousaf and Mark Adkin
* ''Charlie Wilsonʼs War'' by George Crile
* ''Ghost Wars'' by Steve Coll
* ''A Case of Exploding Mangoʻs'' Mohammad Hanif
* ''Profiles of Intelligence'' by Brigadier Syed A. I. Tirmizi

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Shtab boshliqlari qoʻmitasi raislari}}
{{Zia-ul-Haq hukumati}}
{{Pokiston armiyasi bilgiqutisi}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Rahman, Akhtar Abdul}}
[[Turkum:1988-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Pokistonlik generallar]]
[[Turkum:Xizmatlararo razvedka bosh direktorlari]]
[[Turkum:Birlashgan shtab boshqarma qoʻmitasi raislari]]
[[Turkum:Pushtun xalqi]]
[[Turkum:Pokistonlik antikommunistlar]]
[[Turkum:Pokiston harbiy hukumati (1977–1988)]]
[[Turkum:Pokistondagi korrupsiya]]
[[Turkum:Sovet-Afgʻon urushi davridagi odamlar]]
[[Turkum:1971-yilgi Hind-Pokiston urushidagi pokistonlik harbiy xizmatchilar]]
[[Turkum:Pokiston armiyasi artilleriya ofitserlari]]
[[Turkum:1988-yildagi aviatsiya hodisalari qurbonlari]]
[[Turkum:Pokistondagi aviatsiya halokati qurbonlari]]
[[Turkum:Bishop Cotton maktabi bitiruvchilari]]
[[Turkum:Xalqaro xavfsizlik]]
[[Turkum:Harbiylar]]