Ziyosfera

Akkush (Turkiya)

Аккуш — Орду вилоятига қарашли туман. Ҳудуди 636 км². Бу туман шимолда Üне ва Самсун, жанубда Никсар ва Токат билан о'ралган ҳудудда жойлашган.

Тарих

Туманнинг эски номи Каракушдир. 1954 йилда Аккуш деб о'згартирилди. Расмий маълумотларда 1950-йилда Каракуш, 1955-йилга келиб эса Аккуш номига о'згартирилган. Айни пайтда ма'мурий марказнинг номи Калдере бо'лган. [1] [2]

Аккуш ерларининг тарихи милоддан аввалги даврларга бориб тақалади. Минтақа ва унинг атрофи милоддан аввалги 1200-700 йилларда Фригияликлар, сўнгра Киммерийлар, Лидиялар, милоддан аввалги 585-йилда эса Форс подшолиги, милоддан аввалги 291-йилда Понтус қироллиги, кейинги даврларда эса Рим империяси ҳукмронлигида бо'лган. Манзикертдаги ғалабадан сўнг (1071) салжуқийлар султони Меликшоҳ амирларидан Данишменд томонидан Онадўлида асос солган биринчи турк давлатларидан бири Данишмендлар ҳукмронлиги остига ўтди. Кейинчалик Салжуқий султони ИИ ҳукумронлик қилди. Килич Арслон томонидан Салжуқийлар ерларига киритилган.


Ма’лумки, Аккуш ерларида асрлар давомида Тибарен ва Халип қабилалари яшаб, кейинги даврларда Понт подшолиги ҳукмронлик қилган. Данишмендлар ва Ҳаcемирўғли бекликлари ҳукмронлиги остида қолган Аккуш 15-асрда Фотиҳ Султон Меҳмет томонидан Усмонийлар ҳукмронлигига о'тган.

1864 йилгача Аккуш (ўша пайтда Каракуш номи билан аталган) дастлаб Сивас вилоятининг Никсар қишлоғи, кейин эса Сивасга бевосита боғланган туман бўлган. [3] Айрим қишлоқларнинг бу даврга оид аҳоли китоблари мавжуд. [3] 1864-йилда Жаник Санжак билан боғланган Уне санжакка айлангандан сўнг, Аккуша Унега қўшиб олинди ва 1954-йилгача Уне тумани бўлиб қолди [4] (Уне 1867-йилда яна шаҳарча бўлиб, Уне билан боғланган). Каракуш округининг биринчи маркази Оқпинар шаҳри бўлиб, 1884 йилдан кейин Чалдере қишлоғига (ҳозирги шаҳар маркази) айланган. [5]


1867-йилда ташкил этилган Трабзон вилоятининг 1869-йилги биринчи йилномасига кўра, Каракуш шаҳарчасининг фақат эркак аҳолиси аниқланган. Шунга ко'ра, Каракуш шаҳарчасининг эркак аҳолиси 3509 мусулмондан иборат эди. Шаҳар мусулмон бо'лмаганлар ё'қ эди. [6] Ушбу санада фақат катта ёшли эркак популяцияси аниқланган. Бундай ҳолда, умумий аҳоли сони то'рт баробар ко'п бо'лиши керак эди. Бундан келиб чиқиб айтишимиз мумкинки, Қорақуш шаҳарчасининг тахминий аҳолиси 7018 нафарни ташкил этади.

1920-йилга келиб Орду тумани Трабзон санжагидан ажралиб, мустақил санжакка айланди ва унга Üне ва Аккуш қўшилди. [7] [8]

Манба

  1. ↑ Баşвекâлет İстатистик Умум Мüдüрлüğü. „1950 Умумî Нüфус Сайıмı: Вилâет, Каза, Наҳие ве Кöйлер итибарıйла Нüфус“ (Тüркçэ). сеҳирҳафизаси.сакаря.эду.тр (1954). 18 şубат 2020да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18 şубат 2020.
  2. ↑ Баşбаканлıк İстатистик Генел Мüдüрлüğü. „1955 Генел Нüфус Сайıмı: Вилâет, Каза, Наҳие ве Кöйлер итибарıйла нüфус“ (Тüркçэ). сеҳирҳафизаси.сакаря.эду.тр (1961). 6 март 2019да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18 şубат 2020.
  3. ↑ 3,0 3,1 „Арşивленмиş копя“. 1 аралıк 2017да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30 касıм 2017.
  4. ↑ „Арşивленмиş копя“. 1 аралıк 2017да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30 касıм 2017.
  5. ↑ „Арşивленмиş копя“. 1 аралıк 2017да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30 касıм 2017.
  6. ↑ Трабзон Вилаети Салнамеси − 1869-1904, (Ҳазıрлаян) Кудрет Эмироğлу, Анкара, 1993-2009, 22 cилт; 1. cилт, с.143. ИСБН 9789157871117.
  7. ↑ „Арşивленмиş копя“. 30 майıс 2013да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 5 эким 2012.
  8. ↑ „Арşивленмиş копя“. 1 аралıк 2017да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30 касıм 2017.

Ташқи ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Akkush_(Turkiya)" dan olindi