Акустоэлектроника — акустиканинг қаттиқ жисм акустикаси, ярим-ўтказгичлар физикаси ва радио-электроника чегарасидаги қисми. Акустоэлектроника радиосигналларни ўзгартириш ва уларга ишлов бериш учун УТ (ултратовуш) қурилмаларини яратиш принсипларини тадқиқ қилиш билан шуғулланади. ЎЙУТ (ўта юқори такрорийлик)ли сигнални тўлқин узунлиги 105 марта кичик бўлган товуш сигналига айлантириш унга ишлов беришни анча енгиллаштиради. Сигналлар устида амалларни бажариш учун УТнинг ўтказувчанлик электронлари, электромагнитик майдонлар, оптик нурланишлар, шунингдек, акустик тўлқинларнинг ночизиқли ўзаро таъсирларидан фойдаланилади. Акустоэлектрон қурилмалар сигналлар устида қуйидаги амалларни бажариш имконини беради: вақт мобайнидаги ўзгартиришлар (сигналларни тутиб туриш, уларнинг давомийлигини ўзгартириш), такрорийлик (часто-та) бўйича ва фазавий ўзгартиришлар (фазаларни силжитиш, такрорийлик ва спектрни ўзгартириш), амплитудани ўзгартириш (кучайтириш, модуляция-лаш), шунингдек, мураккаброқ функсионал ўзгаришларни амалга ошириш (интеграллаш, кодлаш ва кодсизлаш, йиғув функсияларини ҳосил қилиш, сиг-налларни корреляциялаш ва бошқалар). Бундай муолажаларни, кўпинча, радиолокацияда, узоқ алоқа техникасида, автоматик бошқарув тизимларида, ҳисоблагич ва бошқа радиоэлектрон қурилмаларда бажариш лозим. Кўпчилик ҳолларда радиоэлектрон усуллар ушбу амалларни анча содда ва тежамли йўллар билан амалга ошириш имконини беради. Ишлаш заминида ётувчи физик принсиплар ва вазифаларига кўра, акустоэлектрон қурилмалар сигналлар чизиқли ўзгартириладиган (тутиб қолиш линиялари, филтрлар ва бошқалар) суcт чизиқли қурилмаларга, фаол чизиқли қурилмаларга (сигнал кучайтиргичлари ва генераторлари) ҳамда сигналнинг генерацияси, модуляцияси, ўзаро кўпайтирилиши ва бошқа ўзгаришлари содир бўладиган ночизиқли қурилмаларга бўлинади. Ад.: Гуляев Ю. В., Акустоэлектронниэ устройства для систем связи и об-работки информации, [в кн.: Проблеми современной радиотехники и электроники], М., 1980; Хаясака Тецуо, Электро-акустика, перс япон. И. И. Иванчика, М., 1982; Павловская В. И. и др., Акустика и электроакустическая аппаратура, М., 1986[1].

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил