Akveduktal stenoz
Акведукт стенози – бу Сливус йўлининг торайиши, бу вентрикуляр тизим мия-спинал суюқлигининг (CСФ) оқимини ёпиб қўяди. Акведуктнинг тўсиқланиши гидросефалусга олиб келиши мумкин, айниқса туғма ёки обструктив гидросефалуснинг умумий сабаби сифатида намоён бўлади[1][2].
Белгилари ва аломатлар

Акведуктал стенознинг кўплаб белгилари ва аломатлари гидросефалиянинг белгиларига ўхшайди. Ушбу типик аломатлар қуйидагиларни ўз ичига олади: бош оғриқ, кўнгил айниши ва қусиш, когнитив қийинчиликлар, уйқусизлик, мувозанат ва юриш бузилиши, кўз аномалияси ва инконтиненсия.ғ[3].
Сабаблар
Ўсимталарнинг сиқилиши
Ўсимтанинг сиқилиши туфайли акведуктал стеноз пайдо бўлганда, ўрта мия ҳудудида мия шиши ҳосил бўлади. Анатомик жиҳатдан аниқроқ бўлганида, ўрта мия соҳасида шиш пайдо бўлади, у ўрта мияга орқага қараб жойлашган ва Силвиус акведукти билан тенглаштирилган[4].
Тор акведукт
Табиийки, тор сув канали уни осонроқ тўсиб қўйишга имкон беради. Кичик сув қувурлари ўзгача тўқима хусусиятларига эга эмас ва вентрикллар эпител ҳужайралари билан қопланган бўлади. Торайиб кетиши туғилганда пайдо бўладиган нуқсон бўлиб, бунинг натижасида акведуктал стеноз пайдо бўлиши мумкин. Ушбу нуқсонга олиб келиши мумкин бўлган ривожланиш хатолари орасида асаб найчасининг анормал бўлиб ўтиши, бу эса неурал қувур туғилишдан бошлаб торайишига сабаб бўлади[5].
Гидросефалия билан боғлиқлик
Умуман олганда, акведукт стенози коммуникация қилмайдиган гидросефалиянинг прекурсори ҳисобланади, чунки акведуктнинг тўсиқланиши гидросефалияда кўрган CСФ тўпламини келтириб чиқаради. Бироқ, баъзи тадқиқотлар шунингдек, мия шиши билан боғлиқ бўлмаган акведукт стеноз ҳолатлари аслида унинг сабабчиси эмас, балки гидросефалия билан боғланиши натижасида содир бўлганини таъкидлайди. Беморда коммуникатив гидросефалиия бўлганида, чакка бўлакларининг ён томирлари ва ўрта қисмлари акведуктни кенгайтириб, сиқади. Натижада, тўртинчи қоринча ичидаги босим пасаяди ва сув қувурининг ёпилиши кучаяди[6][7].
Диагноз


КТ сканерлаш
КТ сканерлари билан танани кесиш керак бўлмаган ҳолда, унинг ички тузилишини текширишга имкон беради. Акведуктал стенозни аниқлаш мақсадида беморнинг мияси сканер қилинади. Ўшанда учинчи қоринчаниннг катталашиши ва тўртинчи қоринча (латерал кўринишида) кўрсатилган расмлар одатда акведукт стенозининг кўрсаткичи деб ҳисобланади, аммо бу ҳали ҳам фақат тахмин[4][8]. КТ сканерлари одатда қоринча ўлчамини таҳлил қилиш ва қурилма ишламоқчилигини аниқлаш учун шунт даволашдан кейин ишлатилади.
МРИ тасвирлаш
МРИ акведукт стенозини аниқлашнинг энг яхши усули ҳисобланади, чунки унда акведуктнинг бутун узунлигини кўриш мумкин, ўсимталарни аниқ тасвирлаш мумкин ва вентриклнинг кенгайиши ёки бошқа деформацияларни кўрсатиши мумкин[4][8].
Адабиётлар
Манбалар
- ↑ „Ақуэдуcтал Стеносис“. УCЛА Неуросургерй. УCЛА Ҳеалтҳ. Қаралди: 2013-йил 15-октябр.
- ↑ наме="Нервоус Сйстем Дисеасес">„Ақуэдуcтал Стеносис“. Нервоус Сйстем Дисеасес. 2019-йил 19-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 15-октябр.
- ↑ Сеилер, Ф. Арран; Сеан М. Леw (2010). "Ақуэдуcтал Стеносис Пресентинг ас Исолатед Тремор: Cасе Репорт анд Ревиэw оф тҳе Литературе". Педиатриc Неуросургерй 46 (5): 392–5. дои:10.1159/000323419. ПМИД 21412026.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 „Ақуэдуcтал Стеносис“. Нервоус Сйстем Дисеасес. 2019-йил 19-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 15-октябр.
- ↑ наме="Cиналли">Cиналли, Г.; Спеннато, П.; Настро, А.; Алиберти, Ф.; Трисчитта, В.; Руггиэро, C.; Мироне, Г.; Cианcиулли, Э. (Оcт 2011). "Ҳйдроcепҳалус ин ақуэдуcтал стеносис". Чилдс Нервоус Сйстем 27 (10): 1621–42. дои:10.1007/с00381-011-1546-2. ПМИД 21928028.
- ↑ МcМиллан, Ж. Ж.; Wиллиамс, Б. (Жуне 1977). "Ақуэдуcт стеносис. Cасе ревиэw анд дисcуссион". Жоурнал оф Неурологй, Неуросургерй, анд Псйчиатрй 40 (6): 521–532. дои:10.1136/жннп.40.6.521. ПМИД 302852. ПМC 492757. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_жоурнал-оф-неурологй-неуросургерй-анд-псйчиатрй_1977-06_40_6/паге/н15.
- ↑ наме="Cиналли">Cиналли, Г.; Спеннато, П.; Настро, А.; Алиберти, Ф.; Трисчитта, В.; Руггиэро, C.; Мироне, Г.; Cианcиулли, Э. (Оcт 2011). "Ҳйдроcепҳалус ин ақуэдуcтал стеносис". Чилдс Нервоус Сйстем 27 (10): 1621–42. дои:10.1007/с00381-011-1546-2. ПМИД 21928028.
- ↑ 8,0 8,1 Cиналли, Г.; Спеннато, П.; Настро, А.; Алиберти, Ф.; Трисчитта, В.; Руггиэро, C.; Мироне, Г.; Cианcиулли, Э. (Оcт 2011). "Ҳйдроcепҳалус ин ақуэдуcтал стеносис". Чилдс Нервоус Сйстем 27 (10): 1621–42. дои:10.1007/с00381-011-1546-2. ПМИД 21928028.