Ziyosfera

Al-Abiliy

Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Иброҳим ал-Абилий (арабча: أبو عبد الله محمد بن إبراهيم بن أحمد العبدري التلمساني الأبلي‎‎) (1356–1282) яшаган (ҳижрий 681–757) – тлемсенлик мусулмон файласуфи. Абу Абдуллоҳ Тунисда уч йил давомида фалсафани ўрганган Ибн Халдуннинг ўқитувчиси бўлиши мумкин.

1282-йилда ҳозирги Жазоирнинг Тлемсен шаҳрида туғилган[1]. Отаси асли Андалус вилоятининг Авила шаҳридан бўлган[2][3], Бану Зайян қўшинида аскар бўлиб хизмат қилган. Онаси Тлемсендаги қози Муҳаммад Ибн Ғалбуннинг қизи эди[3].

Маринийлар Тлемсенни эгаллаб олишганда, ал-Абилий шаҳарни тарк этган[4]. Кўплаб шиа ўқитувчилари билан шарққа саёҳат қилган, кейинчалик Маккага ҳаж қилган. Шунингдек, Карбалода ҳам вақт ўтказган[5]. Шаҳар озод қилинганидан кейин Тлемсенга қайтиб келган ва кўп вақтини ўқишга бағишлаган. Ибн ал-Имом (Абу Мауса) ҳузурида мантиқ ва усул илмини ўрганган. Шаҳар ғазначилигида маъмурий ролга киришга мажбур бўлишдан қўрқиб ал-Абилий ғарбга, замонавий Марокашдаги Фос шаҳрига қочиб кетган. У дастлаб яҳудий математикининг олдида паноҳ топган ва қўл остида математика бўйича билимларни олган. Тахминан ҳижрий 710-йилда Марокашда яшай бошлаган ва у ерда буюк олим Ибн ал-Баннодан фалсафадан таҳсил олган. Ибн ал- Банно вафотидан сўнг, ал-Абилий Фосда дарс берган ва машҳур бўлган. Кейинчалик Султон Абу ал-Ҳасан саройида хизмат қилган[5].

Ал-Абилий 748-ҳижрий йилда Султон Ифриқияни забт этганда у билан бирга Тунисга келган ва ўша ерда Ибн Халдунга устозлик қилган. Ҳижрий 757-йилда (милодий 1356) Фос шаҳрида вафот этган[6].

Манбалари

  1. ↑ Ферҳат, Ҳалима „Маринид Фез: Зенитҳ анд Сигнс оф Деcлине“, . Тҳе Cитй ин тҳе Исламиc Wорлд Жайюси: . Леиден: Брилл, 2008 — 247–267-бет. ИСБН 9789004162402. 
  2. ↑ Бенченеб, Ҳ „ал-С̲ҳ̲арīф ал-Тилимсāнī“, . Энcйcлопаэдиа оф Ислам, Сеcонд Эдитион Беарман: . Бостон: Брилл Онлине, 2012. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Нассар, Нассиф (1964). "Ле Маитре д'Ибн Кҳалдūн: Ал-Āбилī". Студиа Исламиcа (20): 103–114. дои:10.2307/1595044. ИССН 0585-5292. ҳттпс://www.жстор.орг/стабле/1595044. 
  4. ↑ Ферҳат, Ҳалима „Маринид Фез: Зенитҳ анд Сигнс оф Деcлине“, . Тҳе Cитй ин тҳе Исламиc Wорлд Жайюси: . Леиден: Брилл, 2008 — 247–267-бет. ИСБН 9789004162402. 
  5. ↑ 5,0 5,1 Нассар, Нассиф (1964). "Ле Маитре д'Ибн Кҳалдūн: Ал-Āбилī". Студиа Исламиcа (20): 103–114. дои:10.2307/1595044. ИССН 0585-5292. ҳттпс://www.жстор.орг/стабле/1595044. 
  6. ↑ Нассар, Нассиф (1964). "Ле Маитре д'Ибн Кҳалдūн: Ал-Āбилī". Студиа Исламиcа (20): 103–114. дои:10.2307/1595044. ИССН 0585-5292. ҳттпс://www.жстор.орг/стабле/1595044.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Al-Abiliy" dan olindi