Al-Ashraf Kujuk
Ал-Ашраф Алоуддин Кужук ибн Муҳаммад ибн Қалавун (арабча: الأشرف علاءالدين كجك), ал-Ашраф Кужук номи билан яхши танилган (шунингдек Кüçüк/Кüчüк деб ҳам ёзилади), (1334 – 1345-йил сентабр) 1341-йил августидан 1342-йил январигача мамлук султони бўлган. У тахтга чиққанда жуда ёш эди ва ҳақиқий ҳокимият унинг регенти, амир Қавсувн қўлида бўлиб, у Кужукнинг отаси султон Ан-Носир Муҳаммаднинг (1310–1341-йилларда ҳукмронлик қилган) йирик амалдори эди. Қавсувн 1341-йил декабр охирида мамлук қўзғолони натижасида ҳокимиятдан четлаштирилгач, орадан бир неча ҳафта ўтиб Кужук тахтдан ағдарилди. Кейинчалик султонликдаги сиёсий фитналар туфайли Кужук ўн бир ёшида ўлдирилади.
| Ал-Ашраф Кужук | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Ал-малик ал-Ашраф | |||||
| Миср ва Сурия султони | |||||
| Салтанат | 5-август 1341 – 21-январ 1342 | ||||
| Ўтмишдоши | Ал-Мансур Абу Бакр | ||||
| Давомчиси | Ан-Насир Аҳмад | ||||
| Регент | Қавсувн | ||||
| Туғилиши | 1334 | ||||
| Вафоти | 1345-йил сентабр (11 ёшида) | ||||
| Фарзандлари | Йўқ | ||||
| |||||
| Уй | Қалавунийлар | ||||
| Сулола | Баҳрий | ||||
| Отаси | Ан-Насир Муҳаммад | ||||
| Онаси | Арду | ||||
| Дини | Ислом | ||||
Ҳаёти
Кужук 1334-йилда отаси султон Ан-Носир Муҳаммад (1310–1341-йилларда ҳукмронлик қилган) ва унинг татар рафиқаси Ардудан туғилган[1][2]. 1341-йил августида, беш ёки олти ёшида, Кужук Мисрнинг қудратли арбоби, амир Қавсувн томонидан султон этиб ўтқазилди; Қавсувн унинг регенти сифатида хизмат қилиб, аслида ҳокимият жиловини ўзи қўлида ушлаб турарди[3]. Кужук Қавсувн томонидан Кужукнинг катта ўгай акаси ва салафий бўлган султон Ал-Мансур Абу Бакр ҳибсга олиниб қатл этилгач султон этиб тайинланди[3]. Қавсувн мамлук қўзғолони чоғида ҳокимиятдан ағдарилиб ўлдирилганидан сўнг, 1342-йил 21-январда Кужук тахтдан четлатилди ва унинг ўрнига катта ўгай акаси Ан-Насир Аҳмад ўтирди[4].
Тахтдан ағдарилгач, Кужук онасининг парваришига қайтарилиб, Қоҳира қал’асининг аёллар қисмига жойлаштирилди[5]. Кужукнинг ўгай акаси Ас-Солиҳ Исмоил (1342–1345-йилларда ҳукмронлик қилган) даврида, Ас-Солиҳ Исмоил ва унинг онаси Кужукни тахт учун потенсиал да’вогар сифатида кўришарди[5]. 1345-йил августида Ас-Солиҳ Исмоил бир неча ой давомида азият чекаётган хасталикдан вафот этди. Унинг онаси Ас-Солиҳ Исмоилнинг хасталигига Кужукнинг онаси сеҳр-жоду қилгани сабаб бўлган, деб айблади[5]. Натижада, Кужук 1345-йил сентабр ойида ўн бир ёшида ўлдирилди[2][5].
Манбалар
- ↑ Бауден, Фрéдéриc (2009). "Тҳе Сонс оф ал-Нāṣир Муḥаммад анд тҳе Политиcс оф Пуппец: Wҳере Дид Ит Алл Старт?". Мамлук Студиэс Ревиэw (Миддле Эаст Доcументатион Cентер, Тҳе Университй оф Чиcаго) 13 (1): 63. ҳттп://мамлук.учиcаго.эду/МСР_ХИИИ-1_2009-Бауден_пп53-81.пдф.
- ↑ 2,0 2,1 Бауден, Фрéдéриc „Тҳе Қалаwунидс: А Педигреэ“. Университй оф Чиcаго. Қаралди: 2016-йил 25-феврал.
- ↑ 3,0 3,1 Дрорй 2006, п. 20.
- ↑ Дрорй 2006, п. 24.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Ҳолт 1986, п. 122.
Адабиётлар
- Дрорй, Жосепҳ „Чўлни афзал кўрган шаҳзода: Ан-Насир Аҳмаднинг (в. 745/1344) парчаланган биографияси“, . Мамлуклар ва усмонлилар: Майкл Винтер шарафига тадқиқотлар. Роутледге, 2006. ИСБН 9781136579172.
- Ҳолт, Петер Малcолм. Салбчилар даври: ХИ асрдан ХВ асргача Яқин Шарқ. Аддисон Wеслей Лонгман Лимитед, 1986. ИСБН 9781317871521.
Ал-Ашраф Кужук Мамлук султонлиги Cадет бранч Таваллуди: 1334 Вафоти: 1345-йил сентабр
| ||
| Ҳумкдорлик унвони | ||
|---|---|---|
| Олдингиси | Миср ва Сурия султони 1341-йил август – 1342-йил 21-январ wитҳ Қавсувн |
Кейингиси |