Al-Ashrof masjidi
Ал-Ашроф масжиди ёки Султон ал-Ашроф Барсбай масжиди-мадрасаси (арабча: مسجد ومدرسة الأشرف برسباي) – Мисрнинг Қоҳира шаҳрида жойлашган масжид ва мадрасаларнинг тарихий мажмуаси. Масжид Мамлуклар даврида Буржи Султон Ал-Ашроф Ал-Барсбай томонидан қурилган[1]. Мажмуа масжид-мадраса, мақбара ва сўфийларнинг турар жойларидан иборат[1]. Масжид ўзининг мармар ва витраж ойналарини ўзида акс эттирган дизайни билан ажралиб туради.
| Масжид | |
Ал-Ашроф масжиди
مسجد ومدرسة الأشرف برسباي | |
 | |
| Жойлашуви | 30°02′51″Н 31°15′28″Э / 30.0474403°Н 31.2578523°Э |
| Манзил | Муизз кўчаси, Исломий Қоҳира, Қоҳира, Миср |
| Меъморий услуб | Ислом Мамлук |
| Бинокорлик | ?—826 ҳижрий 1424 милодий |
Тарихи
Масжид мажмуаси 825/1422-йилдан 841/1438-йилгача Мамлуклар империясини бошқарган черкес султони Барсбай томонидан қурилган[2]. Барсбайнинг ҳашаматли товарларга чекловлар ва қалампир каби зираворлар учун қатъий нархларни ўз ичига олган монополистик савдо сиёсати унинг фуқароларини ночор қилиб қўйди ва Миср ва Европа ўртасидаги савдони тўхтатди. Бироқ, савдо йўлларини назорат қилиш ва диний озчиликлардан олинадиган солиқлар мамлукларга Қоҳирада кўплаб кичик ва ўрта ҳажмдаги биноларни, жумладан, кўпинча мадраса ва хонақоҳларни ўз ичига олган нисбатан кичик масжидларни қуришни молиялаштиришга имкон берди[3]. Натижада Барсбай Қоҳирада турли иншоотлар қурдирди[4]. У Ал-Ашроф масжидида қурилишни ҳижрий 826/1424-йилда бошлаган[1].
Барсбай ўзининг иқтисодий муваффақияцизликлари ва экспансионизми, жумладан, Кипрни босиб олиши билан машҳур бўлса-да, ўрта аср манбалари уни диний биноларни қуриш ва тиклашга сармоя киритган тақводор одам сифатида ҳам тақдим этади[2]. Бу Мисрда ҳукмрон диний анъана сифатида суннийликни қайта тиклагандан кейин ўзларини ислом динининг ҳомийлари деб ҳисоблаган Мамлук ҳукмдорларига хос эди[5].
Архитектураси
Ал-Ашроф масжиди икки севил, масжид-мадраса, мақбара ва сўфийлар турар жойларидан иборат Султон Ал-Ашроф Барсбайнинг каттароқ мажмуаси ичида жойлашган. Сўфийларнинг турар жойлари вайрон қилинган
Масжиднинг узунлиги ўн беш-йигирма метр. Масжиднинг ички қисми мармар мозаикадан ясалган йўлаклардан, ҳар икки томонида кўтарилган айвонлари бўлган марказий йўлакдан, классик капител арклардан ва икки қатор деразалардан иборат. Масжиднинг жануби-шарқий деворида меҳроб ва минбар жойлашган. Барсбай кенотафи меҳроб олдида жойлашган бўлиб, мармардан қилинган[1].
Ал-Ашроф масжиди қурилиш ҳунармандчилигининг табиати ва қурувчиларнинг бошқа ҳунармандларга нисбатан нисбатан ҳаракацизлиги туфайли аниқ минтақавий ўзига хосликни сақлаб қолади – визуал ташқи кўриниш анъаналар ва техника билан боғлиқ[5]. Гумбазли айвонлар атрофидаги асосий ёзув тошга ўйилган қоғознинг нодир намунаси бўлиб, бино назоратчиларига техник хизмат кўрсатиш ва ходимлар учун ажратилган пуллар қандай сарфланиши ҳақида доимий эслатма бўлиб хизмат қилади. Бу хусусият Султон ва Қоҳира аҳолиси ўртасидаги шаффофлик ва мулоқот ҳиссига ишора қилади[1].
Яна қаранг
Манбалар
 |
Викиомборда „Ал-Ашроф масжиди“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Wиллиамс, Cаролине. Исламиc монуменц ин Cаиро : тҳе праcтиcал гуиде. Cаиро : Америcан Университй ин Cаиро Пресс, 2002 — 215–217-бет. ИСБН 9774246950. Wиллиамс, Cаролине (2002). Исламиc монуменц ин Cаиро : тҳе праcтиcал гуиде. Cаиро : Америcан Университй ин Cаиро Пресс. пп. 215–217. ИСБН 9774246950.
- ↑ 2,0 2,1 Леонор, Фернандес (2013). "Барсбāй, ал-Малик ал-Ашраф" (эн). Энcйcлопаэдиа оф Ислам 3рд. ҳттпс://референcеwоркс.бриллонлине.cом/энтриэс/энcйcлопаэдиа-оф-ислам-3/барсбай-ал-малик-ал-ашраф-CОМ_23996.Леонор, Фернандес (2013). „Барсбāй, ал-Малик ал-Ашраф“. Энcйcлопаэдиа оф Ислам. 3рд.
- ↑ Еоманс, Ричард. Тҳе арт анд арчитеcтуре оф Исламиc Cаиро, 2006. ИСБН 1859641547.
- ↑ Эсин, Атил. Ренаиссанcе оф Ислам: Арт оф тҳе Мамлукс, 1981. ИСБН 0874742145.
- ↑ 5,0 5,1 Беҳренс-Абоусеиф, Дорис. Cаиро оф тҳе Мамлукс : а ҳисторй оф тҳе арчитеcтуре анд иц cултуре. Лондон: И.Б. Таурис, 2007. ИСБН 9781845115494. ОCЛC 156831779. Беҳренс-Абоусеиф, Дорис (2007). Cаиро оф тҳе Мамлукс : а ҳисторй оф тҳе арчитеcтуре анд иц cултуре. Лондон: И. Б. Таурис. ИСБН 9781845115494. ОCЛC 156831779.