Al-Attor masjidi
Ал-Аттор масжиди (арабча: مسجد العطار) сунний ислом жоме масжиди, Ливаннинг Шимолий губернаторлигидаги Триполининг Эски шаҳридаги Боб ал-Ҳадидда жойлашган. Масжид Мамлук даврида, милодий 1350-йилда қурилган[1].
| Масжид | |
![]() | |
| Мамлакат | |
| Шаҳар | Триполи |
| Координаталар | 34°26′11.4″Н 35°50′43.4″Э / 34.436500°Н 35.845389°Э |
| Йўналиши | сунний |
| Масжид тури | Жомеъ-Масжид |
| Меъморий услуб | Номамлук меъморчилиги |
| Меъморлар |
|
| Асосий сана: | |
| Гумбазлар сони | 1 та |
| Гумбазлар сони | 1 та |
| Миноралар сони | 1 та |
| Миноралар сони | 1 та |
| Қурилиш материаллари | тош, мармар |
| Ҳолати | амалдаги |
| Таровиҳ | |
| Саҳарлик ва ифторлик | |
Масжид ўзининг ноодатий режа тузилиши билан машҳур, ички қисми бошқа маълум бўлган ҳеч бир масжид турига ўхшамайди[2]:76, шунингдек, Триполи манзарасининг ажралмас қисми бўлган квадрат шаклли минораси[2]:75 ва шаҳардаги энг баланд мамлук минораси билан танилган[3]. 2022-йил ҳолатига кўра, ушбу масканда археологик қазишмалар давом этар эди, шу билан бирга у ҳануз сунний мусулмонлар[4] учун фаол ибодат жойи[5] ва сайёҳлик маскани сифатида хизмат қилмоқда[6].
Тарихи
Ал-Аттор масжиди тарихи баҳсли, бироқ кенг тарқалган фикрга кўра, бу жой илгари салибчилар черкови бўлган[2]:69, деган даъво биринчи марта Ар-Риҳла ат-Тароблусийя саёҳатномасини ёзган олим Абд ал-Ғаний ан-Набулсий томонидан илгари сурилган[1]. Черковдан масжидга айланиш жараёнининг аниқ моҳияти турлича тарзда талқин қилинади[1]. Бир тахминга кўра, масжид вайрон қилинган черков харобалари устига қурилган, бошқа бирига кўра эса омон қолган салибчилар черковининг биноси шунчаки масжидга айлантирилган, яна бир тахмин эса бу бино ҳеч қачон черков бўлмаган, балки бошиданоқ масжид сифатида бунёд этилганини таъкидлайди[1]. Эҳтимолий черков тарихи қандай бўлишидан қатъи назар, бино масжид сифатидаги ҳикояси ХИВ асрда бошланади. Масжид ичидаги битик унинг бунёд этилган санасини милодий 1350-йил деб кўрсатади. Масжиднинг барпо этилиши „ал-Аттор“ номи билан боғланган бадавлат атир-савдогар томонидан қилинадиган вақф хайрия (вақф хайрия[7]) орқали амалга оширилган, деб ҳисобланади[1]. Масжид кўпинча „Атторлар масжиди“ деб аталишига қарамай, у атирфурушлар корпорацияси билан боғлиқ бўлмаган[2]:69. Шунингдек, асосчининг мамлук бўлмагани тахмин қилинади, бу эса Ал-Атторни Триполидаги биринчи но-мамлук масжиди қилади[1]. Масжид асос солинганидан кейин бир неча маротаба ўзгартириш ва таъмирлардан ўтган ва у Ливандаги биринчи илмий археологик қазишмалар олиб борилган масжид бўлган[5].
Архитектураси
Масжидга учта кириш (портал) бор: шарқий кириш — асосий кириш, ғарбий кириш ва шимолий кириш. Иншоотнинг марказий қисмини асосий намозхоналар зали ташкил этади (жанубдан шимолга йўналган) бўлиб, у гумбазли тузилишга олиб борувчи барабан тоноз билан ёпилган. Шарқий киришдан намозхоналар залига олиб борувчи бир вестибюл ва унинг шимолида жойлашган таҳорат хонаси мавжуд. Жануб томонда асосий намозхоналар залига туташ қибла девори жойлашган бўлиб, марказда минбар, шарқда эса меҳроб жойлашган. Минора шимол томонда жойлашган[1].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Куҳн, Мириам (2008). "Тҳе 'Аттар Мосқуэ ин Триполи". Мамлūк Студиэс Ревиэw (Тҳе Миддле Эаст Доcументатион Cентер (МЕДОC), Университй оф Чиcаго) ХИИ (2). 2018. дои:10.6082/М1ҚФ8Р1Д. Арчивед фром тҳе оригинал он 2026-04-30. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20260430034012/ҳттпс://кноwледге.учиcаго.эду/реcорд/1150. Қаралди: 2026-03-17.Ал-Аттор масжиди]]
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Салам-Лиэбич, Ҳаят „Тҳе Арчитеcтуре оф тҳе Мамлук Cитй оф Триполи“ (1983). 2025-йил 2-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 17-март.
- ↑ „Висиц Триполи“. Умайяд Роуте. Қаралди: 2022-йил 29-октябр.
- ↑ „Триполи“ (эн-УС). Тҳе Форум фор Cитиэс ин Транситион. 2022-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 29-октябр.
- ↑ 5,0 5,1 Айш, Ҳазем; Элсамаҳй, Эслам; Фелих, Марй (2022-09-30). "Cалcулатинг Вандалисм Риск Ассессмент фор Арчаэологиcал Финдингс wитҳин Ҳеритаге Буилдингс: Тҳе Cасе оф Ал-Аттар Ҳисториcал Мосқуэ ин Триполи Лебанон". Арчитеcтуре анд Планнинг Жоурнал 28 (2). дои:10.54729/ИҚДC4292. ИССН 2079-4096. ҳттпс://дигиталcоммонс.бау.эду.лб/апж/вол28/исс2/2.
- ↑ „Нортҳерн Лебанон Религиоус Ситес“. www.висит-лебанон.орг. Қаралди: 2022-йил 29-октябр.
- ↑ Дегуилҳем, Ранди (2008-01-01), „Тҳе Wақф Ин Тҳе Cитй“, Тҳе Cитй ин тҳе Исламиc Wорлд (2 волс.), БРИЛЛ, 929–956-бет, дои:10.1163/эж.9789004162402.и-1500.248, ИСБН 9789047442653, қаралди: 2022-10-29
Адабиётлар
- Салам-Лиэбич, Ҳаят. Тҳе Арчитеcтуре оф тҳе Мамлук Cитй оф Триполи. Cамбридге: Тҳе Ага Кҳан Програм фор Исламиc Арчитеcтуре, 1983.
- Меинеcке, Мичаэл. Диэ Мамлукисче Арчитектур ин Äгйптен унд Сйриэн (648/1250 бис 923/1517). Глücкстадт: Верлаг Ж. Ж. Аугустин, И/76, ИИ/165., 1992.
Ҳаволалар
Викиомборда „Ал-Аттор масжиди“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.- „Жами' ал-'Аттар“ (А селеcтион оф 19 ҳисториcал имагес анд арчитеcтурал планс оф тҳе мосқуэ фром вариоус арчитеcтурал виэwс). АРCҲНЕТ (1986). 2025-йил 2-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 2-декабр.
| Масжид ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |
