Ал-Гавҳар саройи

Ал-Гавҳар саройи (арабча: قصر الجوهرة Қаṣр ал-Гавҳара), Бижоу саройи номи билан ҳам танилган, сарой ва музей бўлиб, Қоҳирада жойлашган. Сарой Қоҳира қал’асидаги Муҳаммад Али масжидининг жанубида жойлашган. У 1814-йилда Муҳаммад Али пошо томонидан буюртма асосида қурилган.
Сарой лойиҳасини тузиш ва барпо этиш учун турли мамлакатлардан ҳунармандлар жалб қилинган, жумладан юнонлар, турклар, болгалар ва албанлар[1]:17. Ҳунармандлар сарой мажмуасининг бир қисми сифатида турли иншоотларни қурганлар: „казармалар, мактаблар, қурол-яроғ омбори, қора кукун (порох) заводи ва зарбхона“[1]:17. Сарой туркча кўшк услубидаги икки қаватли павилён сифатида бунёд этилган. Унда ғарб услубидаги ойналар бўлиб, улар кўпинча овал шаклдаги оэил-де-боэуф билан безатилган. Франсуз меъмори ва муҳандиси Пасcал Cосте сарой хизматкорлари ва амалдорлари учун турар жой қисмларини қўшиш учун ёлланган. Саройнинг бир томонида ҳауш (ички ҳовли), иккинчи томонида эса пирамидалар ва Нил манзараси бўлган.
1822-йилда ёнғин туфайли саройнинг ёғоч қисмлари икки кун давом этган аланга ичида вайрон бўлган. Кейинчалик Муҳаммад Али иншоотни кенгайтириб, „йирик мармар фаввора, устунли тош айвонлар ва портиклар, гулзорлар кўринишидаги гул қопламаси ва апелсин дарахтлари боғлари, ҳатто британиялик лорд Ҳастингснинг совғаси бўлган ҳайвонот боғи (унда шер, икки йўлбарс ва фил бўлган)“ билан янада ҳашаматли кўриниш олган[1]:17.
Икки йил ўтиб, 1824-йилда, порох портлаши оқибатида келиб чиққан ёнғин саройга яна зарар етказди. Муҳаммад Али вестибюл, зина ва йўлакларни қуриш учун Италиядан катта мармар плиталарни олиб келди[1]:18.
1825-йилда инглиз сайёҳи Анне Cатҳерине Элwоод саройнинг ҳашаматини, хусусан, ундаги улкан зални тасвирлаб, бу хона „рақс тушиш, суҳбат учун алоҳида хоналар, мусиқа тинглаш, китоб ўқиш, ўйин ўйнаш ва тамадди учун ён хоналар“га эга эканини ёзган[1]:18.
Муҳаммад Алининг расмий девони ёки қабулхонаси, пошо меҳмонларни қабул қиладиган залда, унга Франсиянинг Лоуис-Пҳилиппе И томонидан юборилган 1000 кг ли люстра осилган[1]:19.
Саройнинг Пошо залидаги айрим расмларда чет эллик элчиларни қабул қилиш манзаралари тасвирланган.
Саройда, шунингдек, Италия қироли совға қилган Муҳаммад Али пошонинг тахти ҳам сақланади[2].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Жоҳнстон, Ширлей. Эгйптиан Палаcес анд Виллас. Неw Ёрк: Абрамс, 2006. ИСБН 0-8109-5538-5. Пҳотограпҳс бй Шериф Сонбол
- ↑ „Каср Эл-Гаwҳара ор Жеwел Палаcе“. www.эгйптианмусеумс.нет. Қаралди: 2018-йил 14-март.