Al-Kutubiy
Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Шокир ад-Дароний ад-Димашқий ал-Кутубий (1287–1363) – суриялик савдогар ва тарихчи.
1287-йилда Дарайяда камбағал оилада туғилган ал-Кутубий кейинчалик Дамашқга кўчиб ўтади ва у ерда китоб савдоси билан шуғулланиб, катта бойлик орттиради[1]. Унинг ал-Кутубий тахаллуси „китоб сотувчи“ деган маънони англатади[2]. У умрининг кўп қисмини Дамашқда ўтказган ва на фуқаровий, на диний расмий лавозимни эгалламаган[3]. Шу сабабли унинг ҳаёти ҳақида маълумот кам. У аз-Заҳабий ва Ибн Касирнинг дўсти бўлган. Унинг жанозаси 1363-йил 24-июнда ўқилган[1].
Ал-Кутубий араб тилида бизгача етиб келган икки асари билан танилган. ʿУйūн ат-тавāрīх („Тарих манбалари“) асари ислом оламининг биринчи ҳижр йилидан (милодий 622–623-йиллар) 1359-йилгача бўлган умумий тарихи ҳақидадир[2][3]. Асарда кўплаб олимларнинг библиографиялари келтирилган[2]. Асар иккиламчи манбага таянган бўлса-да, муаллифнинг ўз даври учун бутунлай хос эмас. Унинг сўнгги жилдининг муаллиф қўли билан ёзилган қўлёзмаси Топкапи саройида, Аҳмет ИИИ 2922 рақами остида сақланади. Яна бир нусхаси Кембриж университети кутубхонасида, 699 (Адд. 2923) рақами билан мавжуд. У нашр этилмаган[1].
Фават ал-вафаёт („Вафотлар тўпламидан ташқарида“) Ибн Халликоннинг таржимайи ҳол луғатига қўшимча асар ҳисобланади. Унда суриялик ёзувчиларнинг алифбо тартибида жойлаштирилган 600 та таржимайи ҳоли келтирилган[2][3]. Асар Топкапи саройида, Аҳмет ИИИ 2921 рақамида, 1352-йилга оид муаллиф қўли билан ёзилган қўлёзма сифатида сақланади. Мазмуни жиҳатидан у кўплаб ноёб материалларни ўз ичига олади. Асар бир неча замонавий нашрларга эга[1].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Росентҳал 1986.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Краусс-Сáнчез 2010.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Ричардс 1998.
Адабиётлар
- Краусс-Сáнчез, Ҳеиди Р. (2010). "ал-Кутубий, Ибн Шокир". ин Граэме Дунпҳй. Ўрта асрлар солномасининг энциклопедияси. 2. Брилл. п. 985.
- Ричардс, Д. С. (1998). "ал-Кутубий, Абу Абдуллоҳ Муҳаммад Ибн Шокир". Араб адабиёти энциклопедияси. 2: К–З. п. 459.
- Росентҳал, Франз (1986). "ал-Кутубий". ин Босwортҳ, C. Э.. Энcйcлопаэдиа оф Ислам. Волуме В: Кҳе–Маҳи (2нд нашри). Леиден: Э. Ж. Брилл. 570–571 б. ИСБН 978-90-04-07819-2. ҳттпс://референcеwоркс.бриллонлине.cом/сеарч?с.қ=ал-Кутубий&с.ф.с2_парент=с.ф.боок.энcйcлопаэдиа-оф-ислам-2&сеарч-го=Сеарч.