Al-Murtazo Muhammad
Ал-Муртазо Муҳаммад (891? – 922-йил 1-май) – Ямандаги Зайдий давлатининг иккинчи имоми. 911-йилдан 912-йилгача ҳукмронлик қилган ва таниқли уламо.
Ёшлиги
Муҳаммад ибн Яҳё Ҳижозда саййидлар оиласида туғилган. Унинг туғилган йили 891-йил деб айтилади, бироқ аслида бундан аввалроқ бўлиши ҳам мумкин. 897-йилда отаси ал-Ҳодий ила-л-Ҳаққ Яҳё билан Яманига борган; у ерда шимолий тоғли ҳудуд қабилалари томонидан шиаликнинг зайдий фирқаси имоми сифатида тан олинган эди. Кейинги йилларда Муҳаммад отасига турли сиёсий ва ҳарбий ишларда кўмаклашди. 903-йил июн ойида у Яман тоғли ҳудудидаги сиёсий рақиблар бўлган Юъфирийлар томонидан асир олинди. Зиндонда бир неча ой ўтказди ва озод қилинди. 906-йилдан кейин у бир неча бор Фотимий ҳукмдори Али ибн ал-Фазл билан тўқнашди[1].
Ҳукмронлиги ва тахтдан воз кечиши
911-йилда ал-Ҳодий ила-л-Ҳаққ Яҳё вафотидан сўнг, унинг ўрнига Муҳаммад сайланди. Имом сифатида у ал-Муртазо Муҳаммад номини олди. Бироқ янги имом яманликларнинг ахлоқий бўшашганликлари ва эски одатларини секин ўзгартиришларидан норози эди. Қисқа ҳукмронликдан сўнг у Зулқаъда ойида, эҳтимол 912-йил июлида, тахтдан воз кечди. Акаси ан-Носир Аҳмаднинг имомликка келишини қўллаб-қувватлаган бўлиши мумкин. У илм ва тафаккур ҳаётига чекиниб, 922-йил май ойида Зайдия ҳукмронлиги маркази бўлган Саъдада вафот этди. Уламо ва шоир сифатида у бир неча асарлар ёзган, хусусан Зайдий маросимлари ҳақида ёзган[2].
Манбалар
- ↑ Роберт W. Стоокей, Емен; Тҳе Политиcс оф тҳе Емен Араб Републиc. Боулдер 1978, п. 97; Энcйcлопаэдиа оф Ислам, Вол. ВИИ, Леиден 1993, п. 444.
- ↑ Босwортҳ, C. Э., эд (1993). "Энcйcлопаэдиа оф Ислам. Волуме ВИИ: Миф–Наз" (2нд нашри). Леиден: Э. Ж. Брилл. п. 444. ИСБН 978-90-04-09419-2. ҳттпс://референcеwоркс.бриллонлине.cом/сеарч?с.қ=&с.ф.с2_парент=с.ф.боок.энcйcлопаэдиа-оф-ислам-2&сеарч-го=Сеарч.
| Ўтмишдоши: ал-Ҳодий ила-л-Ҳаққ Яҳё |
Яман имоми 911–912 |
Вориси: ан-Носир Аҳмад |