Ал-Қадим масжиди (малайча: Масжид Ал-Қадим) — Малайзиянинг Саравак штати Сибуда жойлашган масжид. 1861-йилда қурилган бўлиб, штатдаги энг қадимий масжидлардан бири ҳисобланади. Саравакнинг 1993-йилги Маданий мерос тўғрисидаги қонунига мувофиқ тарихий обида сифатида расман рўйхатга олинган[1].

Масжид
Ал-Қадим масжиди

Тарихи

Масжид қурилиши тахминан 1861-йилда суматралик уламо Абдусалом Минангкабау томонидан маҳаллий аҳоли ёрдамида бошланган[2]. Йиллар давомида масжид қурилишида ишлатилган материаллар ўзгартирилиб, 1935, 1950, 1968 ва 2017-йилларда тўрт марта кенг кўламда таъмирланган. 2017-йилда амалга оширилган реставрация ишлари учун тахминан 2,2 миллион Малайзия ринггити сарфланган[3].

Масжид минораси 1936-йилги таъмирлаш ишлари давомида бузиб ташланган ва 2018-йилда қайта тикланган[4].

2023-йилда Саравак штатининг Сибу шаҳридаги мусулмонлар жамоасини қўллаб-қувватлаш, жумладан, Ал-Қадим масжиди фаолияти, исломий таълим ва хайрия ишларини молиялаштириш учун маблағлар, мол-мулк ҳамда тегишли фаолиятни бошқариш мақсадида 1994-йилги Хайрия трастлари тўғрисидаги қонун (7-боб) асосида Ал-Қадим хайрия трастига асос солинган[5].

Меъморчилиги

Марказий устунлардан бирига, асосан, гулли нақшлардан иборат исломий безаклар ўйиб ишланган[6]. Шу сабабли масжид меъморчилиги, айниқса, устунлари ва томининг тузилиши жиҳатидан Индонезиядаги Демак катта масжидига ўхшатилади.

Масжид дастлаб маҳаллий аҳоли белиан деб атайдиган қаттиқ ёғочдан қурилган, томи эса нипаҳ палмаси барглари билан ёпилган. Вақт ўтиши билан қурилиш материаллари ўзгартирилган ва масжид 1935, 1950, 1968 ҳамда 2017-йилларда тўрт марта кенг кўламда таъмирланган. 1935-йилда бошланган таъмирлаш ишлари доирасида Бобурийлар меъморчилиги услубидаги меҳроб ҳамда неоклассик ва эклектик услубларни уйғунлаштирган асосий кириш қисми қурила бошланган. Қурилиш 1936-йилда якунланган[1].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Салфарина Абдул Гапор; Ҳарис Фадзилаҳ Абдул Раҳман (2019). "Ҳисториcал Сигнифиcанcе анд Арчитеcтурал Элеменц оф Масжид Ал Қадим, Сибу". Жоурнал оф Арчитеcтуре, Планнинг & Cонструcтион Манагемент (Университй Cоллеге оф Течнологй Сараwак) 9 (2). дои:10.31436/жапcм.в9и2. 
  2. ↑ „Масжид тертуа Сараwак дибука семула селепас лима таҳун пемулиҳан“ (мс). Бернама. 2022-йил 21-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 5-март.
  3. ↑ Леэ Абдуллаҳ, Нурҳауни „Масжид Ал-Қадим, масжид тертуа ди Сараwак, темпат wажиб синггаҳ баги перантау дари луар“ (мс). Суара Сараwак. 2026-йил 5-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 5-март.
  4. ↑ Борҳаниза Али Басаҳ. „Менара асал Масжид Ал-Қадим кембали семпурна“ (мс). Утусан Борнео Онлине. 2018-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 5-март.
  5. ↑ „Ал-Қадим Чаритабле Труст, Сwк. Л.Н. 233“. Сараwак Говернмент (2023). Қаралди: 2026-йил 5-март.
  6. ↑ Нур Анис Амира Юссоф; Шаҳрул Яни Саид (2025). "Тҳе Сигнифиcанcе оф Интериор Пресервед Аттрибутес оф Масжид Ал-Қадим ин Сибу, Сараwак, Cонcернинг тҳе Имплементатион оф Cонсерватион Принcиплес". Планнинг Малайсиа: Жоурнал оф тҳе Малайсиан Институте оф Планнерс 23 (5): 382–397. ҳттпс://www.планнингмалайсиа.орг/индех.пҳп/пмж/артиcле/виэw/1855/1531.