Андоза:Геокар/Умумий текширишлар

Хато: блок «Кўпчилик» андоза Геокарда йўқ. Хато: блок «Кўпчилик» андоза Геокарда йўқ.

Ал Хор ороли
арабча: جزيرة الخور ‎‎
Файл:Қатар
Характеристикалар
Майдони1.67 км2 км²
Жойлашуви
МамлакатQatar Қатар
Al-Xor oroli (Qatar)
Ал-Хор оролининг шимолий учидаги тепалик.
Ал-Хор оролидаги Кассите бўёқ жойини қазиш.
Ал-Хор оролидаги ифлос йўл.
Ал-Хор оролидаги ўсимликлар.

Ал-Хор ороли (арабча: جزيرة الخور‎‎), Жазират бин Ғаним ва Бинафша орол номи билан ҳам танилган, Қатарнинг шимоли-шарқий соҳилидаги Ал-Хор муниципалитетида жойлашган орол. У милоддан аввалги ИИ минг йилликка оид мамлакатдаги ягона археологик ёдгорликни ўз ичига олади[1]. Оролда тўртта асосий ишғол этилганлик даври мавжуд бўлиб, улар милоддан аввалги даврларга тўғри келади. Милоддан аввалги 2000-йилдан 1900-йилгача бўлган давр айнан шулардир. Орол милоддан аввалги иккинчи минг йилликда касситлар томонидан бошқариладиган бинафша ранг бўёқ саноатининг маркази бўлгани билан машҳур[2].

Географияси

Ал Кҳор ороли шимолдаги пойтахт Доҳадан тахминан 50 км га яқин масофада жойлашган. У қуруқликка бир қанча сойлардан ўтувчи торайган тупроқ йўл билан боғланган[3].

1,67 км² майдонни эгаллаган орол Ал-Хор шаҳри томонидан кўринмайдиган ҳимояланган кўрфазнинг шарқий томонида жой олган. Кўрфазнинг кенглиги 2,2 дан 6,5 км гача етади. У очиқ денгиз билан жанубий учида кенглиги тахминан 750 метр бўлган канал орқали боғланган. Орол Ал-Хор шаҳридан 420 метр пастдаги сув йўли орқали ажратилган. Кўпгина мангровлар (Авиcенниа марина) унинг жануби-шарқий ва шарқий қирғоқларидаўрнашган. Оролда ичимлик суви топилмайди, аммо маълум манбалар оролга яқин жойда жойлашган[4].

Бу ерда кўплаб оҳактош тошларини учратиш мумкин, уларнинг энг баланди тахминан 8.5 метр (28 фт) га етади. Соҳилда турли хил денгиз салянгоз чиғаноқлари топилган силлиқ ҳамда текис сиртли қирғоқ жинслари ҳам мавжуд. Нисбатан баланд тепаликларда қабристон каби техноген иншоотлар излари бўлса-да, археологик кашфиётларнинг катта қисми бу тепаликлар атрофидаги текисликларда амалга оширилган[4].

Археологияси

Неолит даври

Неолит даврида оролнинг аниқ мавжуд бўлган ёки бўлмаганлиги номаълум[5]. Тахминан оролдан 6 км шарқда неолит даврига оид бир қанча лагерлар ва Убайд кулоллик буюмлари топилган[4]. Тахминларга кўра, оролда неолит даври аҳолиси яшаган[6].

Эрта Дилмун даври

Дилмун сивилизациясидан келиб чиққан кулолчилик оролнинг милоддан аввалги Баҳрайн сивилизацияси билан боғлиқлигини кўрсатади. Бу милоддан аввалги 2000-1750-йилларга тўғри келади[2]. Илк Дилмун даврига оид сопол буюмлар, асосан, ўрта катталикдаги кўза ва қозонлардан ташкил топган[2]. Дилмун даврига оид аҳоли пунктлари Баҳрайн ўртасида Форс кўрфазидаги энг яқин муҳим аҳоли пункти Телл Абрақгача бўлган савдо саёҳатларини тезлаштириш учун ташкил этилган бўлиши мумкин. Бошқа тахминларга кўра, лагерлар Дилмундан келган балиқчилар ёки марварид балиқчилари томонидан барпо этилган. Бундан ташқари, кулолчиликнинг мавжудлиги Ал-Хор ороли ва Дилмун сивилизацияси аҳолиси ўртасидаги савдо-сотиқдан далолат беради, аммо бу даврда Қатар аҳолисининг камлиги туфайли ҳам бу ҳолат содир бўлиши мумкин эмас дея ҳисобланилади[7].

Кассит даври

Касситлар оролда бинафша ранг бўёқ саноатини милоддан аввалги 1400-1100-йилларда ривожлантирганлар[2]. Қатар аҳолиси ва касситлар ўртасида ҳам савдо алоқалари йўлга қўйилган[1][8]. Топилмалар орасида 3 000 000 эзилган салянгоз чиғаноқлари ва Кассит кулоллик буюмлари мавжуд[9]. Таъкидланишича, орол бинафша моллюскалар бўёғининг энг қадимги ишлаб чиқарилган жойи ҳисобланади[10][11]. Бўёқ Мурех салянгозидан олинган ва „Тйриан бинафшаранги“ деб номланган.

Сосонийлар даври

Сосонийлар даврининг охирига мансуб артефактлар топилган бўлиб, милоддан аввалги 400-600-йиллари ясалган буюмлар ҳам учраган[2].

Кечки ислом даври

Ал-Хор оролида сўнгги ислом даврига оид топилмалар ҳам мавжуд[2].

Кашфиёт

Миссион Арчéологиқуэ Франçаис à Қатар, Жаcқуэс Тихиэр бошчилигидаги франсуз жамоаси бу жойни 1976-йилда кашф этган[12].

Галерея

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Cасей, Паула. Тҳе ҳеритаге оф Қатар, принт, Иммел Публишинг, 1991 — 15-бет. ИСБН 978-0907151500. 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Cартер, Роберт Жр.. Ал-Кҳор Исланд: Инвестигатинг Cоастал Эхплоитатион ин Бронзе Аге Қатар. Моонрисе Пресс Лтд, 2014 — 40-бет. ИСБН 978-1910169001. 
  3. ↑ Шабина С. Кҳатри. „ПҲОТОС: Греат Қатар эсcапес“. Доҳа Неwс (2014-йил 2-феврал). 2015-йил 26-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 25-ноябр.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Cартер, Роберт Жр.; Киллиcк, Роберт (2014). п. 5.
  5. ↑ Cартер, Роберт Жр.; Киллиcк, Роберт (2014). п. 30.
  6. ↑ Cартер, Роберт Жр.; Киллиcк, Роберт (2014). п. 41
  7. ↑ Cартер, Роберт Жр.; Киллиcк, Роберт (2014). п. 43
  8. ↑ Магеэ, Петер. Тҳе Арчаэологй оф Преҳисториc Арабиа. Cамбридге Пресс, 2014 — 50, 178-бет. ИСБН 9780521862318. 
  9. ↑ „Ҳисторй оф Қатар“. www.қатарембассй.ор.тҳ. Министрй оф Фореигн Аффаирс. Қатар. Лондон: Стаcей Интернатионал, 2000. Қаралди: 2015-йил 9-январ.
  10. ↑ Кҳалифа, Ҳая. Баҳраин Тҳроугҳ тҳе Агес: Тҳе Арчаэологй. Роутледге, 1986 — 79, 215-бет. ИСБН 978-0710301123. 
  11. ↑ Стерман, Баруч. Рарест Блуэ: Тҳе Ремаркабле Сторй Оф Ан Анcиэнт Cолор Лост То Ҳисторй Анд Редисcоверед. Лёнс Пресс, 2012 — 21–22-бет. ИСБН 978-0762782222. 
  12. ↑ „Проспеcтионс эт фоуиллес ау Қатар“. Маисон Арчéологиэ & Этҳнологиэ, Ренé-Гиноувèс. Қаралди: 2015-йил 28-май.