Al-aql al-faal sahifasining manbasini koʻrish

'''''Al-'aql al-faāl''' ({{Lang-ar|العقل الفعال|Al-'aql al-f'aal}})'' yoki '''Vohib al-suvar'''''<ref name="Azadpur2011">{{Kitob manbasi |last=Azadpur |first=Mohammad |title=Reason Unbound: On Spiritual Practice in Islamic Peripatetic Philosophy |url=https://books.google.com/books?id=3dU4Kd35_oIC&pg=PA49 |date=1 August 2011 |publisher=SUNY Press |isbn=978-1-4384-3764-4 |page=49}}</ref>'' [[islom falsafasi]] va psixologiyasida oʻziga xos sabab turidir. Bu ilohiy intellektning eng past darajasi hisoblanadi''<ref name="Adamson2013">{{Kitob manbasi |last=Adamson |first=Peter |title=Interpreting Avicenna: Critical Essays |url=https://books.google.com/books?id=YyggAwAAQBAJ&pg=PA109 |date=4 July 2013 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-35445-6 |page=109}}</ref>.''

== Konsepsiya ==
''Aql'' [[islom falsafasi]] va psixologiyasida turli xil maʼnolarga ega. ''Aql'' soʻzi filologik jihatdan tiymoq yoki bogʻlamoq maʼnosini bildiradi. Aql – bu insonni hukm qilishdan va xatti-harakatlardan toʻsadigan narsadir. ''Aql'' asta-sekin semantik jihatdan vajga oʻtdi. [[Islom falsafasi|Islom falsafasida]], xususan, peripatetik maktabda ''aqlning'' texnik qoʻllanishi maʼlum darajada yunon falsafasining taʼsiri ostida yuzaga kelgan<ref name="iranicaonline.org"></ref>.

== Tarixi ==
[[Forobiy|Al-Forobiy]] oʻz kitoblarida ilk marta ''aqlning'' bir qancha maʼnolarini sanab oʻtgan<ref name="iranicaonline.org">{{Veb manbasi |url=http://www.iranicaonline.org/articles/aql-intellect-intelligence-reason |sarlavha=ʿAQL |ish=iranicaonline.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.iranicaonline.org/articles/aql-intellect-intelligence-reason „ʿAQL“]. ''iranicaonline.org''.</cite></ref>.

Forobiy faol intellektning peripatetik munosabati bilan islomning bashorat tushunchasi oʻrtasida uygʻunlashishga harakat qiladi. Forobiy faol aqlni Jabroil (yoki Jibril – islomda vahiy farishtasi) bilan birlashtiradi. Insonlarni ''Aql bi-l-quvvahdan'' (potentsial aql) ''Aql bi-l-fi’l'' (haqiqiy aql) holatiga oʻtkazish mumkin. Shunday qilib, odamlar jaholat zulmatidan xalos boʻlishga qodir boʻladilar. Nihoyat, ''aql'' ''Aql-al-mustafodga'' aylanadi. Bilimni egallash darajasida ''aql'' uning oʻxshashlik va farqlarini surishtirish orqali oʻz mazmunini tafakkur qiladi<ref name="Azadpur2011"></ref>.

== Yana qarang ==

* [[Faol intellekt]]
* [[Islom falsafasi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Islom atamalari]]
[[Turkum:Islom falsafasi]]