Ziyosfera

Al Babane jangi

Ал-Бабейн жанги — 1167-йил 18-мартда Қуддуслик Амори И бошчилигидаги салибчилар ва Ширкуҳ бошчилигидаги Зангид қўшинлари ўртасида Мисрни назорат қилиш учун бўлиб ўтган жанг. Ширкуҳнинг генералларидан бири унинг жияни Салоҳ ад-Дин эди. Жанг тактик дуранг билан якунланди.

Ал Бабане жанги

Илк тарихи

Зангий вафотидан кейин Ҳалабда ҳокимият тепасига унинг ўғли Нураддин келади. 1154-йилда у Дамашқ устидан назоратни қо'лга киритди ва 1090-йиллардан буён шимолий ва жанубий Сурияни бирлаштирган биринчи салжуқий лидерга айланди. Нур ад-Дин жиҳод г'ояларини э'лон қилди ва Қуддус устидан мусулмонлар назоратини тиклаш тарихидаги энг муҳим шахслардан бирига айланди[1].

Нурад -Диннинг о'нг қо'ли қо'мондон Ширкуҳ эди. Ширкуҳ 1149-йил Иноб жангида қатнашади . У шахсан о'зи Антиохиялик Раймондни дуэлда о'лдирди. Бу жангдан сўнг у нафақат шахсий жасорати, балки тактикани билиши билан ҳам обрў қозонди. Нуриддин 1154-йилда Дамашқни қо'лга киритгач, Дамашқ ва Ҳалаб о'ртасида чегара чизиг'ини чизиш шартларини муҳокама қилиш учун Ширкуҳни юборди[2].

Ширкуҳ Мисрни бо'йсундиришнинг қизг'ин тарафдори бо'лган, шу жумладан салибчилар томонидан босиб олинишининг олдини олиш учун ва Гип ад-Динни бу заруратга доимий равишда ишонтирган. 1164—1169 - йилларда Ширкуҳ Мисрни забт этиш учун Ҳйп ад-Дин қўшинларини уч марта бошқарган[3].

Амори И 1163-1174 йилларда Қуддус шоҳи бо'лган . У фотимийларнинг иттифоқчиси ва номинал ҳимоячиси эди[4]. Гип ад-Дин Миср вазири Шевар ибн Мужир Амори И билан ўзаро ёрдам шартномаси тузганини билгач, Мисрда янги юришга рози бўлди. Қуддус қироли ва Ширкуҳ о'з қо'шинларига бош бо'либ, 1167-йил январ ойининг бошида Мисрга деярли бир вақтнинг о'зида, ҳар бири о'з одатий ё'ли бо'йлаб келди[5]. Бироқ бу гал Ширкуҳ жанубдан Қоҳирани айланиб, кичик баржаларда Нил дарёсидан ўтиб, сўнг тинчгина шимолга йўл олди. Сурияликларни шарқдан кутиб турган Шевар ибн Мужир ва Амори И ғарбда, улардан Нил дарёси билан ажратилган Гиза пирамидалари ҳудудида Ширкуҳ қўшинларини кўриб ҳайрон бўлдилар[6]. Бундай вазиятда Шевар ибн Мужирга сабабсиз ишонмаган Амори И ва Фотимий халифаси ал-Адид о'ртасида расмий иттифоқ тузилди. Бу иттифоқ тузилгандан со'нг, иттифоқчилар Нил дарёсидан о'тишга қарор қилишди ва ҳозир жанубга қараб ҳаракат қилган Ширкуҳ қо'шинларига ҳужум қилишди. Қирол Амори И о'з қо'шинларига бош бо'либ, уларни та'қиб қилди. Ширкуҳ о'зини орқага чекинаётгандек қилиб, Қоҳирадан бир ҳафтадан ко'проқ масофада салибчилар қо'шинларини орқасидан бошлаб келди, кейин то'хтади ва 1167-йил 18-19 март кунлари подшоҳга Ал-Бабейн шаҳри яқинида жанг қилди.

Жанг

Ширкуҳ марказга қўмондонликни жияни Салоҳ ад-Динга ишониб топширди ва салибчилар ҳужумга ўтганида чекинишни буюрди. О'з навбатида, Амори И, мусулмонлар марказининг заифлигини ҳис қилиб, қо'шинларга уларни та'қиб қилишни буюрди. Салибчилар Салоҳад-Дин қо'шинларини Нил водийси бо'йлаб ва дарёнинг нариги томонида Гизагача та'қиб қилишди[7]. Та’қиб деярли муваффақиятли бўлди, бироқ мусулмонлар чўл бошланган жойда бирдан ортига қайтишди[8]. Тик қияликлар ва юмшоқ қумлар насроний армиясининг самарадорлигини пасайтирди. Қолаверса, подшоҳ рицарларнинг фақат бир қисмини та’қибга олиб, қолганларини Ширкуҳ қўшинларига қарши жанг қилиш учун қолдирган. Унинг ихтиёрида атиги 374 нафар франк отлиқлари ва бир қанча турокполлар[9] эди.

Ширкуҳ эса қарши ҳужумга о'тиб, салибчилар қо'шинини о'раб олди. Жанг то'қнашувларга айланиб кетди. Бу вақтда Амаури И о'з қо'шинларига қайтиб келди ва аскарларни йиг'ди. Подшоҳ ўз қўшинларини саф тортди ва фронт ҳужумига ўтди, мусулмонлар позицияларида йўлакни бузиб ўтиб, жанг майдонини тарк этди. Шу тариқа, ҳеч бир томон якуний ғалабага эриша олмади. Франклар юз рицарини йўқотиб, Ширкуҳ қўшинини йўқ қила олмадилар[10].

Оқибатлари

Амори И Қоҳирага қочишга муваффақ бо'лди ва Ширкуҳ ко'п о'тмай Искандарияни қийинчиликсиз эгаллаб олди ва у ерда уни аҳоли озод қилувчи сифатида кутиб олди. Шевар ибн Мужир ва Амори И Искандарияни қамал қилиш учун ё'лга чиқдилар. Тез орада улар шаҳарни қуруқликдан ва денгиздан то'сиб қо'йишди. Ширкуҳ шаҳар қо'мондонлигини Салоҳ ад-Динга топширди ва о'зи бир неча юз отлиқлар бошчилигида тунги жангни о'тказди, душман истеҳкомларини енгиб о'тди ва тезда Юқори Миср томон ё'л олди. Юқори Мисрда Ширкуҳ Кусни қамал қилди ( 1167-йил июн) ва Шеварга қарши деҳқонлар қўзғолони уюштирди ва қуролланган деҳқонлар қўшинини тўплаб, Қоҳирага яқинлашди. Амори И ва Ширкуҳ о'ртасидаги кейинги музокаралар келишувга олиб келди, унга ко'ра Искандария қамалини олиб ташлашди ва 1167-йил августда Аморй И ва Ширкуҳ қо'шинлари бир вақтнинг о'зида Мисрни тарк этишди.

Манбалари

  1. ↑ Жотисчкй, 264ю
  2. ↑ Ҳиндлей 48.
  3. ↑ Балдwин, 385.
  4. ↑ Жотисчкй, 83.
  5. ↑ Ҳиндлей, Геоффрей. (Неw Ёрк, Ҳарпер & Роw Публишерс, Инc.), 149
  6. ↑ Терман, 49.
  7. ↑ Балдwин, 553.
  8. ↑ Смаил, 184.
  9. ↑ Балдwин, Маршалл W. А Ҳисторй оф Тҳе Cрусадес. Волуме 1. (Мадисон, Тҳе Университй оф Wисcонсин Пресс, 1969), 553.
  10. ↑ Смаил, 185.

Адабиёт

  • Болдуин, Маршалл В. Салиб юришлари тарихи. жилд 1. (Мадисон, Висконсин университети матбуоти, 1969), 553, 385.
  • Ҳиндли, Жеффри. (Ню-Ёрк, Ҳарпер & Роw Публишерс, Инc.), 149-159.
  • Жотисчкй, Эндрю. Салиб юришлари ва салибчилар давлатлари. (Эдинбург дарвозаси, Пеарсон Эдуcатион Лимитед, 2004), 83-93.
  • Смаил, Р.C. Салиб юришлари уруши (1097-1193). (Ню-Ёрк, Кембриж университети нашриёти, 1956), 183-185.
  • Терман, Кристофер. Христиан олами учун кураш: Муқаддас уруш ва салиб юришлари. (Ню-Ёрк, Оксфорд университети нашриёти, 2004), 149, 166.

Яна қаранг

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Al_Babane_jangi" dan olindi