Al Saud sulolasi
Ал Сауд, Саудияликлар(араб. آل سعود; камдан-кам ҳолларда — саудияликлар) — Саудия Арабистонида 1744 йилда вужудга келган мамлакат ташкил топганидан бери ҳукмрон қироллик сулоласи. Саудияликлар Ал-Катифдан келиб чиққан ва тахминан 1446/7 йилларда Ад-Дирия шаҳрига асос солган Мани ал-Мрайдийнинг авлодларидир. Мани авлодлари Аназ қабиласига бошчилик қилиб, шу шаҳар ва унга яқин ҳудудларга амир бўлдилар.
Саудиянинг учта давлати ҳукмдорлари
1744-йилда амир Ад-Дирия Муҳаммад ибн Сауд илоҳиёт олими Муҳаммад ибн Абд ул Ваҳҳоб ҳимоясига ўтиб, унинг диний та’лимотини қабул қилди, кейинчалик бу та’лимот ваҳобийлик номи билан машҳур бўлди. Бир неча о'н йиллар давомида ибн Сауд ва унинг авлодлари ваҳҳобийларнинг диний иштиёқига таяниб, Арабистон ярим оролининг г'арбий ва шарқий қисмидаги бутун Неждни о'зига бо'йсундиришга муваффақ бо'лди. Бу давр Биринчи Саудия давлати деб аталади. 1792 йилда Муҳаммад ибн Абд-ал-Ваҳҳоб вафотидан со'нг саудияликлар олий дунёвий ва руҳий кучни о'з қо'лларида бирлаштирдилар. 1803-йилда саудлар Маккани, 1804-йилда Мадинани ва бутун Ҳижозни эгаллади.
Бироқ Саудия Арабистонидаги гегемонлиги узоқ давом этмади: 1811-йилда Усмонли султонининг буйруғи билан Миср хедивияси Муҳаммад Али уларга қарши чиқди. Етти йиллик о'жар кураш давомида саудияликлар ҳамма нарсани ё'қотдилар: 1818 йилда, беш ойлик қамалдан со'нг, мисрликлар о'зларининг пойтахтлари Ад-Дирияни эгаллаб, ер билан яксон қилдилар, амир Абдуллоҳ И ибн Сауд Истанбулга жо'натилди ва у ерда боши жудо қилинди. .
Бироқ, 1821 йилда қатл этилган амир Туркий ибн Абдуллоҳнинг қариндоши янги пойтахт сифатида Ар-Риёд шаҳрини танлаб, Усмонийларга қарши қо'зг'олон ко'тарди. 1824 йилда иккинчи Саудия давлати ташкил топди, унинг пойтахти Ар-Риёд. Бу давлат 67 йил мавжуд бо'либ, саудияликларнинг эски рақиблари - асли Хайлдан бо'лган ар-Рашидий уруг'и томонидан вайрон қилинган. Саудия оиласи Қувайтга қочишга мажбур бўлди.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |