Al Solih masjidi
Солиҳ Масжиди, Ал Солиҳ Масжиди (جامع الرئيس الصالح) – Яман пойтахти Сано шаҳридаги энг йирик масжид. 2008-йил ноябрда Президент Али Абдуллоҳ Солиҳ шарафига барпо этилган[1][2]. 27.300 метр (294.000 метр) катталикда жойлашган масжидда 13596 квадрат метр (146.350 квадрат метр) бўлган марказий зали бўлиб, 44.000 кишини сиғдира олиш имконияти мавжуд[3]. Қурилиш учун деярли 60 миллион АҚШ доллари сарфланди[4][5]. Мусулмон бўлмаганлар учун очиқ, масжидга сайёҳлар тез-тез ташриф буюради.
| Масжид | |
Ал Солиҳ масжиди
| |
![]() | |
| Йўналиши | сунний |
| Масжид тури | Жомеъ-Масжид |
| Меъморий услуб | Ислом меъморчилиги |
| Ҳолати | амалдаги |
| Таровиҳ | |
| Саҳарлик ва ифторлик | |
Тарихи
2008-йилда мамлакат ижтимоий-иқтисодий муаммолардан азоб чекаётган бир пайтда, Солиҳ бундай улкан лойиҳа амалга оширгани учун танқид қилинди. Унинг қурилиши пайтида бир нечта бахциз ҳодисалар юз берди: миноралар қулаб тушди ва одамлар ўлди. Ушбу ҳодисалардан кейин, бу жойда Ислом коллежини ва масжиднинг ёнидаги боғни қуриш режа қилинган. Шунингдек, маҳаллий тадбиркор Ҳайил Саид, агар масжид қурилиши учун пул олмаса, ўз бизнес лицензиясини бекор қилиш билан таҳдид солганлиги айтилган[6].
Масжид 2017-йил декабр ойида Ҳусийлар ва Солиҳ тарафдорлари ўртасидаги низолар пайтида диққат марказида эди[7]. Ўша пайтда Сано шаҳрида ҳусийлар масжиднинг гумбазини яшил рангга бўяшни режалаштирганлиги ҳақида миш-мишлар тарқалган[8].
Масжид тасвири Яман миллий валютасида кўрсатилган. 2009-йилги 250 яман риёли аверсида тасвирланган[9].
Қурилиши
Масжид қурилишида қора базалт тошларидан, қизил, оқ ва қора рангдаги чангтошлардан фойдаланилган[10]. Бинони ўзининг архитектуралик безакларини Маккадаги Масжид ал-Ҳарам билан солиштирадилар[11][12]. „Яман архитектураси ва Ислом услублари“нинг бирлаштирилиши билан қурилган, деворларга кўплаб Қур’он оятлари ёзилган[13][14].
Бинонинг еттита гумбази мавжуд[15]. Асосий томда бешта гумбаз бор, унинг диаметри 27,4 метр (90 фут) ва томидан 39,6 метр (130 фут) баландликда жойлашган. Қолган тўртта гумбаз 15.6 метр (51 фут) ва масжиднинг том даражасига нисбатан 20.35 метр (66.8 фут) баландликда жойлашган[16]. Темир билан қурилган қаватлар маҳаллий миқёсда „қамарияҳ“ деб аталади. Ўн беш ёғоч эшикдан ўнтаси шарқий ва ғарбий томонда жойлашган, бештаси ислом коллежлари ва таҳоратхонага қараб жанубий томонга очилган[17]. Эшиклар баландлиги 22.86 метр (75.0 фт). Олтита минораларнинг тўрттасини баландлиги 160 метр (520 фт) бўлган[18][19].
Ички хона баландлиги ердан шифтгача 24 метр[20][21][22]. Улкан қандиллар рангли ва гулга ўхшаш шаклларга эга. Қур’он коллежини ўз ичига олган уч қаватли бинода 600 нафар талабага мўлжалланган кутубхоналар ва синфхоналар мавжуд[23]. Учта катта хона ва кичик зал 2000 нафар аёллар учун махсус ажратилган[24][25][26][27].
Масжидда замонавий марказий шамоллатиш ва овоз тизими, хавфсизлик чоралари мавжуд. Бинони тун давомида ёритиб турадиган чироқлар ўрнатилган[28][29]. Диаҳ Интернатионал қурилиш ва механик муҳандислик учун субпудратчи сифатида хизмат қилди. Содаcо Энгинеэринг & Cонтраcтинг ҳам бинонинг қурилишида хизмат кўрсатди[30][31].
Манбалар
- ↑ „Ал Салеҳ Мосқуэ“. Оффиcиал Wебсите оф Емен Тоурисм. 2017-йил 8-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-декабр 2012-йил. (Wайбаcк Мачине сайтида 2017-12-08 санасида архивланган)
- ↑ „Биг_Мосқуэ_Фор_Пресидент_Пуззлес_Еменс_Поор_а/ Биг мосқуэ фор пресидент пуззлес Емен'с поор“. Ассоcиатед Пресс (21-ноябр 2008-йил).
- ↑ „Ал-Салеҳ Мосқуэ ин Емен“. Исламиc Арц Организатион. 2015-йил 28-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 24-декабр.
- ↑ „Емен'с неw $60м мосқуэ“. ББC (2008-йил 24-ноябр). 2008-йил 25-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 24-декабр.
- ↑ Ледгер. „Ал-Салеҳ Мосқуэ, Сана'а, Емен“. Тҳе Натионал Геограпҳиc. 2010-йил 15-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 24-декабр.
- ↑ „Емен: Тҳе сторй оф ал-Салеҳ Мосқуэ“. Бикймаср Индепендент неwс фор тҳе wорлд (2011-йил 20-ноябр). 2012-йил 8-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 24-декабр.
- ↑ „Емен поwерброкер диэс ин Санаа фигҳтинг“. ББC Неwс (2017-йил 4-декабр). Қаралди: 2018-йил 18-январ.
- ↑ „Тҳе ласт ҳоурс оф Емен'с Салеҳ“. Реутерс (2017-йил 8-декабр). Қаралди: 2018-йил 18-январ.
- ↑ Cуҳаж, Георге С.. Стандард Cаталог оф Wорлд Папер Моней: Модерн Иссуэс 1961 – Пресент. Краусе Публиcатионс, 11 Марч 2011 — 1078–-бет. ИСБН 978-1-4402-1584-1. Қаралди: 2012-йил 31-декабр. [сайт ишламайди]
- ↑ Аррабеэ, Нассер. „Ҳуге мосқуэ инаугуратед ин Сана'а“. Гулф Неwс (2008-йил 21-ноябр). 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 29-декабр.
- ↑ „Емен: Тҳе сторй оф ал-Салеҳ Мосқуэ“. Бикймаср Индепендент неwс фор тҳе wорлд (2011-йил 20-ноябр). 2012-йил 8-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 24-декабр.
- ↑ „Мосқуинг тҳе Проблем“. Лонелй Планет. 2013-йил 29-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 24-декабр.
- ↑ „Ал Салеҳ Мосқуэ“. Оффиcиал Wебсите оф Емен Тоурисм. 2017-йил 8-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 24-декабр.
- ↑ „Ал-Салеҳ Мосқуэ ин Емен“. Исламиc Арц Организатион. 2015-йил 28-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 24-декабр.
- ↑ Блаcк, Иан. „Емен: дисcонтент анд повертй симмер ин wест'с неw фронт агаинст ал-Қаида“. Тҳе Гуардиан (2010-йил 24-январ). Қаралди: 2012-йил 29-декабр.
- ↑ Блаcк, Иан. „Емен: дисcонтент анд повертй симмер ин wест'с неw фронт агаинст ал-Қаида“. Тҳе Гуардиан (2010-йил 24-январ). Қаралди: 2012-йил 29-декабр.
- ↑ „Ал-Салеҳ Мосқуэ ин Емен“. Исламиc Арц Организатион. 2015-йил 28-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 24-декабр.
- ↑ „Ал Салеҳ Мосқуэ Сана'а, Емен“. Содаcо. 2018-йил 19-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 1-январ.
- ↑ „Емен'с Поор Оутрагед бй Массиве Мосқуэ фор Пресидент“. Фох Неwс (2008-йил 23-ноябр). 2008-йил 5-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 29-декабр.
- ↑ „Ал Салеҳ Мосқуэ“. Оффиcиал Wебсите оф Емен Тоурисм. 2017-йил 8-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 24-декабр.
- ↑ „Ал-Салеҳ Мосқуэ ин Емен“. Исламиc Арц Организатион. 2015-йил 28-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 24-декабр.
- ↑ „Биг мосқуэ фор пресидент пуззлес Емен'с поор“. Ассоcиатед Пресс (2008-йил 21-ноябр).
- ↑ „Емен'с Поор Оутрагед бй Массиве Мосқуэ фор Пресидент“. Фох Неwс (2008-йил 23-ноябр). 2008-йил 5-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 29-декабр.
- ↑ Аррабеэ, Нассер. „Ҳуге мосқуэ инаугуратед ин Сана'а“. Гулф Неwс (2008-йил 21-ноябр). 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 29-декабр.
- ↑ Ал-Омари, Монеэр. „Емен'с Грандест Мосқуэ Инаугуратед“. Емен Пост (2008-йил 24-ноябр). Қаралди: 2013-йил 1-январ.
- ↑ „Пресидент Али Абдуллаҳ Салеҳ Мосқуэ“. Диаҳ Интернатионал. 2013-йил 21-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 1-январ.
- ↑ „Ал Салеҳ Мосқуэ – Емен'с 'натионал wондер' лит бй Тҳорн“. Тҳорн Лигҳтинг. 2013-йил 4-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 1-январ.
- ↑ Блаcк, Иан. „Емен: дисcонтент анд повертй симмер ин wест'с неw фронт агаинст ал-Қаида“. Тҳе Гуардиан (2010-йил 24-январ). Қаралди: 2012-йил 29-декабр.
- ↑ „Ал Салеҳ Мосқуэ – Емен'с 'натионал wондер' лит бй Тҳорн“. Тҳорн Лигҳтинг. 2013-йил 4-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 1-январ.
- ↑ „Пресидент Али Абдуллаҳ Салеҳ Мосқуэ“. Диаҳ Интернатионал. 2013-йил 21-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 1-январ.
- ↑ „Ал Салеҳ Мосқуэ Сана'а, Емен“. Содаcо. 2018-йил 19-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 1-январ.
