Ала ад-Дин ал-Басир (1294-йилда вафот этган) — мамлук амир. У Қуддусдаги хайрия вақфлари[1][2] ва Қуддус ва Хеврондаги Икки олийгоҳнинг назоратчиси бўлган бўлган[3].

У Айюбийлар сулоласининг сўнгги (ас-Солиҳ даврида) ва Мамлуклар сулоласининг бошида (Байбарс ва Қалавун даврида) яшаган[2].

Исмлари

  • Ала ад-Дин ал-Бассир (علاء الدين البصير): ал-Баṣīр тахаллус бўлиб, „зукко, фаҳмли“ маъносини билдиради[4]. Тахаллус ҳам ал-Баṣīрī (البصيري) бўлади ва ал-Бūṣайрī / ал-Бūṣаирī (البوصيري) эса жой номларида.
  • Ала ад-Дин Айдуғдий ибн Абдулллоҳ ас-Ṣолихий ан-Нажмий (علاء الدين ايدغدى بن عبد الله الصالحي النجمي): аṣ-Ṣалиḥī ан-Нажмī — нисба (исм + -ī), яъни у Айюбий амири бўлган ас-Салиҳ Нажм ад-Диннинг мамлуки эди[5].
  • Ала ад-Дин Айдуғдий ар-Рукний (علاء الدين ايدغدى الركنى): ар-Рукнī ўзи хизмат қилган Мамлуклар султони Байбарсга (Рукн ад-Дīн) ишора қилиши мумкин[2].

Уни Мамилла қабристонидаги Кубакия мақбарасига дафн этилган Алааддин Айдуғдий ибн Абдуллоҳ ал-Кубакий (ал-Кабакий) билан адаштирмаслик керак.

Мерос

У Қуддусдаги бир қатор қурилиш лойиҳалари учун мас’ул эди. Шаҳарнинг баъзи жойлари унинг номи билан аталган.

  • Аладдин Рибот ('Алаʾад-Дин ал-Башир Рибат) / ал-Баṣīри масжиди[6][7], Назоратчи дарвозаси ташқарисидаги работ. Қурилиш пайтида у ўз таёқидан ўлчов воситаси сифатида фойдаланган ва кўрган одамлар эътиборсиз қолдирадиган ўлчов хатосини топган[8]. Бу унинг қабри / зиёратгоҳи ва Афро-Фаластинликлар жамоасига тегишли уйларни ўз ичига олади[4].
    • Назоратчи дарвозаси ('Ала ад-Дин ал-Басир дарвозаси) работ номи билан аталган.
    • Аладдин кўчаси: работ номи билан аталган[9]
  • ал-Бусайрий Сабил (ал-Башир Сабил), унинг номи билан аталган севил (фаввора)[10].
  • Таҳорат эшиги ва таҳоратхона дарвозанинг ғарбидаги (ташқи томонида): у томонидан тикланган[11][3].

У Хевронда ҳам ҳаммом ва буғдой, арпа учун омборхона қурди[2][5]:

Манбалар

  1. ↑ Ибн Тагҳрīбирдī, Абū ал-Маḥāсин Йūсуф. Лес биограпҳиэс ду Манҳал сафи (фр). Импримериэ де л'Институт франçаис д'арчéологиэ ориэнтале, 1932 — 85-бет. „‘Алā’ ад-дīн Аидугдī, Рукнī, †693/1294. Нāẓир ал-аwḳāф, à Жéрусалем“ 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Берчем, ван, М.. Матéриаух поур ун Cорпус Инсcриптионум Арабиcарум. 2э партиэ. Сйриэ ду Суд. Томе 1эр. Жéрусалем «Вилле» (Фр). Cаиро: Импр. де л'Институт франçаис д'арчéологиэ ориэнтале, 1922. „[п.198–199] инспеcтуэр дес фондатионс де Жéрусалем (нāẓиру ауқāфи л-қудси)“ Берчем, ван, М. (1922). Матéриаух поур ун Cорпус Инсcриптионум Арабиcарум. 2э партиэ. Сйриэ ду Суд. Томе 1эр. Жéрусалем „Вилле“ (ин Френч). Cаиро: Импр. де л’Институт франçаис д’арчéологиэ ориэнтале. [п.198-199] инспеcтуэр дес фондатионс де Жéрусалем (нāẓиру ауқāфи л-қудси) п.198 "қуант à Рукни, ил се раппорте пеут-êтре à Баибарс, қуи éтаит сурноммé Рукн ал-дīн."
  3. ↑ 3,0 3,1 Ҳаwари, Маҳмоуд. Айюбид Жерусалем (1187-1250). Арчаэопресс, 2007. ИСБН 978-1-4073-0042-9. „[Тҳе Аблутион Гате] wас руинед анд wас ребуилт бй ʿАлāʾ ад-Дīн ал-Баṣīр, wҳен ҳе ресторед тҳе Аблутионс Плаcе […] ал-Баṣīр сервед ас тҳе нāзир ал-Ḥарамайн (тҳе суперинтендент оф тҳе Тwо Ḥарамс оф Жерусалем анд Ҳеброн) дуринг тҳе реигн оф ал-Ẓāҳр Байбарс.“ Ҳаwари, Маҳмоуд (2007). Айюбид Жерусалем (1187-1250). Арчаэопресс. ИСБН 978-1-4073-0042-9. [Тҳе Аблутион Гате] wас руинед анд wас ребуилт бй ʿАлāʾ ад-Дīн ал-Баṣīр, wҳен ҳе ресторед тҳе Аблутионс Плаcе […] ал-Баṣīр сервед ас тҳе нāзир ал-Ḥарамайн (тҳе суперинтендент оф тҳе Тwо Ḥарамс оф Жерусалем анд Ҳеброн) дуринг тҳе реигн оф ал-Ẓāҳр Байбарс.
  4. ↑ 4,0 4,1 Теллер, Маттҳеw (2022). "Тҳе Дом анд тҳе Африcан Палестинианс". Жерусалем Қуартерлй (Институте фор Палестине Студиэс) (89): 94–95. ҳттпс://www.палестине-студиэс.орг/эн/ноде/1652786. Теллер, Маттҳеw (2022). „Тҳе Дом анд тҳе Африcан Палестинианс“. Жерусалем Қуартерлй (89). Институте фор Палестине Студиэс: 94-95.
  5. ↑ 5,0 5,1 Шарон, Моше. Cорпус Инсcриптионум Арабиcарум Палаэстинаэ. Брилл, 2013 — 188-бет. ИСБН 978-90-04-25481-7. „Тҳе греат ʿАлāʾ ад-Дīн тҳе блинд ис Айдугҳдī б. ʿАбдаллаҳ аṣ-Ṣалиḥī ан-Нажмī (тҳе Мамлūк оф аṣ-Ṣāлиḥ Нажм ад-Дīн Аййūб МС) ... дуринг тҳе реигн оф аẓ-Ẓāҳир Байбарс анд ал-Манṣūр Қалāwūн ... Ҳе буилт тҳе лоcкабле инсталлатион (ал-магҳлақ) ин тҳе тоwн оф оур мастер ал-Кҳалīл“ Шарон, Моше (2013). Cорпус Инсcриптионум Арабиcарум Палаэстинаэ. Вол. 5. Брилл. п. 188. ИСБН 978-90-04-25481-7. Тҳе греат ʿАлāʾ ад-Дīн тҳе блинд ис Айдугҳдī б. ʿАбдаллаҳ аṣ-Ṣалиḥī ан-Нажмī (тҳе Мамлūк оф аṣ-Ṣāлиḥ Нажм ад-Дīн Аййūб МС) ... дуринг тҳе реигн оф аẓ-Ẓāҳир Байбарс анд ал-Манṣūр Қалāwūн ... Ҳе буилт тҳе лоcкабле инсталлатион (ал-магҳлақ) ин тҳе тоwн оф оур мастер ал-Кҳалīл
  6. ↑ „Мосқуэс ин Жерусалем“. Мадаин Прожеcт. — „Тҳе Аладдин Ал-Бусаири Мосқуэ (مسجد علاء الدين البصيري) […] нине метерс лонг анд эигҳт метерс wиде […] нехт то ит ис тҳе шрине оф Аладдин Ал-Бусаири […] ин тҳис Рибат, анд ит wас ресторед ит ин 1971 афтер ит wас превиоуслй усед ас а присон.“.
  7. ↑ „مسجد علاء الدين البصيري“ (ар). Қудсинфо. 2023-йил 26-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 8-апрел.
  8. ↑ Раббат, Нассер. Мамлук Ҳисторй тҳроугҳ Арчитеcтуре: Монуменц, Cултуре анд Политиcс ин Медиэвал Эгйпт анд Сйриа. Блоомсбурй, 2010 — 140-бет. ИСБН 978-1-78673-386-3. „Усинг ҳис cане ас а ярдстиcк, ҳе эвен дисcоверед а мистаке ин тҳе меасуремент оф а ҳалл ин ҳис рибат […] тҳат wент уннотиcед бй ҳис cлеар-сигҳтед муҳандисин [арчитеcц/сурвеёрс ‏مهندس‎] анд тҳеир ассистанц.“ 
  9. ↑ Теллер, Маттҳеw. Нине Қуартерс оф Жерусалем. Профиле Боокс, 2022 — 143-бет. ИСБН 978-1-78283-904-0. „Тариқ Ала ад-Дин (Аладдин Стреэт) – намед нот фор тҳе ман бут фор ҳис томб“ 
  10. ↑ БАР Интернатионал Сериэс. Бритиш Арчаэологиcал Репорц, 1978 — 90-бет. ИСБН 978-0-86054-820-1. „Сабīл Баṣīрī […] ис намед афтер […] ʿАлāʾ ад-Дīн ал-Баṣīр, бут тҳе пресент струcтуре wас эреcтед ат тҳе эхпенсе оф а пиоус Муслим пилгрим, Ибраҳīм ал-Румī, ин 1435“ 
  11. ↑ „Сиқаят ал-Малик ал-ʿАдил Абу Бакр / Cистерн“. Институте фор Интернатионал Урбан Девелопмент. 2022-йил 2-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 8-апрел.