Алангасарлар, Зерпаллар — Удмурт мифологиясидаги қадимги девқоматлар. Эртакларда кўпинча ахмоқ сифатида кўрсатиладиган қаҳрамонлар.

Афсонага кўра, бир вақтлар баҳайбат одамлар дарё бўйлаб Удмурт ўлкаларига кўтарилиб, кейин ўз юртларига қайтиб кетишган, улардан кейин фақат тоғлар ва тепаликлар қолган (Удмуртия жанубида „Алангасар тоғининг“ Алангасар гурез топонимлари сақланиб қолган). Шунга ўхшаш афсоналар Чепецк маданиятининг шаҳрини қаҳрамонлар, қароқчилар ва ҳаттоки Э.Пугачев исёнчилари билан боғлашади. Алангасарлар, афсонавий девқоматлар ҳақидаги афсоналар, шунингдек, татарлар, бошқирдлар, марилар, ногайлар, караимлар орасида ҳам учрайди[1]. Алангасарларнинг образи ва номи („дангаса, ахмоқ“) удмуртлар томонидан татарлардан ўзлаштирилган. Бунда, бу номнинг ўзи Удмурт фолклорида жуда кам учрайди ва умумудмурт ҳисобланмайди[2]. В. Э. Владикин зерпалларни (удм. [Одам] Зер томондан) шимолий Перм халқларидан бири (Зер — Зйрликлар) билан боғлайди, бу халқ, кейинчалик, бошқа этник гуруҳларга қўшилиб кетган бўлиши мумкин[3]. „Девқоматлар — паканалар“ мифологик оппозицияси кўплаб халқларга маълум ва улар айтганидек, энг қадимгиларга тегишли: „девқоматлар — энг қадимги мавжудотлар … улар ярим одамлар, ярим тоғлар“[4].

Манбалар

  1. ↑ Ахметянов Р. Г. Общая лексика духовной култури народов Среднего Поволжя. М.: Наука, 1981. С. 15.
  2. ↑ Наполских В. В. Удмурцкиэ этимологии
  3. ↑ Владикин В. Е. Религиозно-мифологическая картина мира удмуртов. Ижевск: Удмуртия, 1994. С. 99.
  4. ↑ Стеблин-Каменский М. И. Миф. Л.: Наука, 1976. С. 67.

Адабиётлар

  • Владикин В. Е. Религиозно-мифологическая картина мира удмуртов. Ижевск: Удмуртия, 1994.