Alanya
Алания (саёҳат. Аланя), 1935-йилгача Алая ёки Алае (саёҳат. Алайие), Туркиянинг Анталия вилоятидаги туман ва шаҳар, хизмат кўрсатиш ва сервис инфратузилмаси ривожланган машҳур дам олиш ва о'йин-кулги маркази. О'рта ер денгизи соҳилида, Анталиядан 138 км узоқликда жойлашган.
Торос тог'лари яқинидаги О'рта ер денгизи соҳилидаги кичик ярим оролда қулай жойлашуви туфайли Алания ко'плаб О'рта ер денгизи империялари учун маҳаллий таянч эди. Алания энг катта сиёсий аҳамиятга эга бўлган ўрта асрларда, Алаад-Дин Кай-Кубод И ҳукмронлигида бўлган. Шаҳарнинг кўплаб диққатга сазовор жойлари, жумладан Қизилкул (“Қизил минора”), Терсане кемасозлик заводи ва Алания қал'аси унинг қурилиш кампаниясининг натижаси бо'лди.
О'рта ер денгизи иқлими, табиий ва тарихий диққатга сазовор жойлар Аланияни машҳур сайёҳлик масканига айлантиради. Бу ерда туризм 1958-йилдан бошлаб ривожлана бошлади ва шаҳарда ҳукмрон саноатга айланди, бу эса унинг аҳолисининг кўпайишига олиб келди.
Замонавий Алания о'рнида биринчи аҳоли пункти ҳақида аниқ ма'лумот ё'қ. Бироқ, Алания марказидан 12 километр узоқликда жойлашган Караин г'оридаги топилмалар бу ҳудуднинг юқори палеолит даври (17-20 минг йил аввал) атрофида аҳоли пунктлари бошланганидан далолат беради. Археологик далиллар шаҳардан 20 км жануби-шарқда жойлашган Сиэдрада бронза даврида порт бо'лганлигини ко'рсатади. Бу ҳудудда топилган Финикия тилидаги планшет милоддан аввалги 625 йилга то'г'ри келади. Шаҳар юнонча географик қўлёзма Периплус Псеудо-Сcйлаcусда қайд этилган. Шаҳар марказидаги қоя, эҳтимол, Хеттлар ва Аҳамонийлар империяси даврида яшаган. Илк қўрғон иншоотлари қоя устига эллинистик даврда Македонский Искандар томонидан босиб олингандан кейин қурилган. Милоддан аввалги 323-йилда Искандар вафотидан кейин. э. бу ҳудуд диадочилардан бири Птолемей И Сотерга борган. Унинг сулоласи асосан Изаврлар аҳолиси устидан назоратни сақлаб қолди ва Седра порти О'рта ер денгизи қароқчилари учун машҳур бошпанага айланди. Милоддан аввалги 102-йилда Рим Республикаси қароқчиларга қарши курашган. э., Марк Антони Нотиқ қо'шни Сиде проконсул идорасини ташкил қилганида ва милоддан аввалги 78-йилда. Сервилиус Ватиа остида. Қароқчиларнинг Аланияда бо'лиш даври, ниҳоят, милоддан аввалги 67 йилда Буюк Гней Помпей томонидан шаҳарни Памфилия провинсиясига қо'шгандан со'нг, унинг бандаргоҳида Коракесион жанги бо'либ о'тгандан со'нг тугади. Христианликнинг тарқалиши билан Алания (Cораcесиум) епископликка айланди.
Ислом ВИИ асрда араблар босқинлари билан тарқалди. Бу ҳудуд 1071-йил Манзикерт жангидан кейин Византия назоратидан салжуқий турклари қабилаларига ўтган, лекин 1120-йилда Иоанн ИИ Комненос томонидан қайтарилган. Византияликларга то'ртинчи салиб юриши ҳужумидан со'нг, Киликия Арманистон қироллиги вақти-вақти билан портни эгаллаб олди. Турклар портни 1221-йилда Анадолу салжуқийлари султони Кай-Кубод И томонидан қўлга киритгандан сўнг қаттиқ назоратга олдилар. Салжуқийлар ҳукмронлиги шаҳарнинг олтин даврига айланди ва бу шаҳарни уларнинг империясининг қишки пойтахти деб ҳисоблаш мумкин. Қурилиш лойиҳалари, шу жумладан Қал'а ва Қизилкул ("Қизил минора") уни Г'арбий О'рта ер денгизи савдоси учун муҳим денгиз портига айлантирди, айниқса Айюбий Миср ва Италия шаҳар-давлатлари билан. Кай-Кубод И ўғли Султон Кай-Хосров ИИ даврида шаҳар 1240-йилда янги сардобага эга бўлди.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |