Alas xalqi
Алас халқи — Индонезиянинг Шимолий Суматра провинсиясида яшовчи халқ. Сони 50 минг киши бор.[1] Улар Зонд Сунда тилларининг илк Суматран бо'лимининг Батак гуруҳининг Алас-Клуэт тилида гаплашади, шунингдек, индонезияликлар ҳам гапиради.
| Алас халқи | |
|---|---|
 | |
| Ҳозирги жойлашув ареали ва аҳоли сони | |
Жами: 50 000 Индонезия | |
| Тил | Алас-клуэт |
| Дини | ислом (мусулмон-сунний) ва анъанавий эътиқодга эргашувчилар. |
| Ўхшаш халқлар | Батаклар |
Тили
Австронезиялик оиласининг ғарбий Австронезия гуруҳининг батак кичик гуруҳининг тили. Индонезия тили ҳам кенг тарқалган
Дини
Диний позициялар: мусулмон-сунний ва анъанавий эътиқод тарафдорлари.
Касб-ҳунари
Асосий анъанавий касби — қишлоқ хўжалиги (гуруч, маккажўхори, шакарқамиш,пахта). Майда қорамол ва от зотлари етиштирилади. Ов ва балиқ овлаш иккинчи даражали рол ўйнайди.[2] Ноёб рақс ва мусиқа, ан'анавий соябон паюнг месикҳат, турли маросимлар учун ишлатилади
Ҳаёт тарзи
Патрилинеаллик уруғлар (мерги) ражалар бошқариладиган аҳоли пункти ичида жойлашган уруғларга (суку) бўлинади. Никоҳ патрилокал, матрилокал ва полигамликдир. Аҳоли пунктлари (кут) дарё водийларида тартибсиз жойлашган чодирли каркасли уйлар (ума) ва бир ёки бир нечта эркаклар уйларидан (мереса) иборат эди.[3]
Ван Дааленнинг , Алас, Батак ва Гаё кампанияси
1904-йилда, Аcеҳ урушининг якуний босқичида Готтфрид Коэнраад Эрнст ван Даален Голландия мустамлака назоратини о'рнатиш учун Гаёланд, Аласланд, Батакландга о'з кампаниясини бошлади. Гаёландда 7 та қал'ани вайрон қилиб, 1300 га яқин аҳолини о'лдиргандан со'нг, унинг корпуси Маречауссе те вое 1904-йил 10 июнда Алас водийсида пайдо бо'лди. Шимолий Аласланддаги бир маҳаллий лорд (кежуҳун) зудлик билан таслим бо'лди, аммо жанубий Аласланддаги гаионлардан бо'лган бошқа бир маҳаллий лорд сифатида унинг о'г'ли, жанубий маҳаллий лорд вазифасини бажарувчи Готтфрид Коэнраад Эрнст ван Даален ва шимолий маҳаллий лорднинг укаси қаршилик ко'рсатишга қарор қилди. Гаёланддаги исломий бо'лмаган голландлар, 3 та қал'а ёки мустаҳкам қишлоқлар қурган.
1904-йил 14-июнда Голландия қо'шинлари Кута-Реҳ қал'аларини вайрон қилди, 313 маҳаллий эркак, 189 аёл, 59 бола ва 2 голланд аскари ҳалок бо'лди. 1904-йил 20-июнда улар Ликат қал'асини вайрон қилдилар ва 220 эркак, 124 аёл ва 88 болани о'лдирдилар, фақат битта аскар ҳалок бо'лди. Дарҳақиқат, Ликат қишлоғи Алас водийсидаги Гаён кўчманчилардан бири эди. 1904-йил 24-июнда улар Куте Ленгат Бару қал'аларини вайрон қилдилар, 338 эркак, 186 аёл, 130 бола, шу жумладан жанубий маҳаллий лорд, 3 аскарни о'лдирди. 1904-йил 29-июнда Готфрид Коэнраад Эрнст ван Даален шимолий маҳаллий лордни ва марҳум жанубий маҳаллий лорднинг о'г'лини Аласнинг барча бошлиқлари ва бошлиқлари билан бирга Педеси қишлог'ига чақириб, бутун Аласланднинг тегишли эканлигини э'лон қилди. Голландия Шарқий Ҳиндистони.
Ушбу кампания давомида ҳарбий шифокор Ҳенриcус Маринус Неэб ко'плаб фотосуратларни олди, жумладан жанг саҳналари, тропик ёмг'ир о'рмони бо'йлаб юриш, маҳаллий балиқ овлаш фаолияти, ан'анавий уйлар, масжидлар ва бошқалар.
Манбалар
- ↑ Словари и энсиклопедии на Академике ҳттпс://диc.аcадемиc.ру/диc.нсф/руwики/387313
- ↑ Әлем халиқтариниң энсиклопедияси. Алас ҳттп://www.этнолог.ру/пеопле.пҳп?ид=АЛАС
- ↑ НАРОДИ АЗИИ АЛАС ҳттпс://натионс.су/асиа/алас.ҳтмл