Ziyosfera

Alba okrugi

Алба округи (руминча: Жудеțул Алба) Руминиянинг Трансилвания минтақасида жойлашган округ (жудеț)дир. Маркази – Алба Иулиа, аҳолиси 63 536 киши[1].

Алба округи
руминча: Жудеțул Алба



Герб
Gerb 		Байроқ
Bayroq
Округ (Жудеț)
Маъмурий маркази Алба Иулиа
Округ кенгаши раиси Ион Думитрел
Департамент бошлиғи Ниcолаэ Албу
ЙАИМ (2015) 2.940 милллиард УС$
Аҳоли 327 224 (29-ўрин)
Майдони 6242 км² (16-ўрин)
Вақт минтақаси УТC +2
Қисқача АБ
Телефон коди +40
Почта индекси 51
Расмий сайти расмий сайт
расмий сайт
Харитада
Alba okrugi xaritada
Алба округи ВикиОмборда

Этимологияси

Лотин ва румин тилларида „оқ“ деган маънони англатувчи „Алба“ Алба Иулиа шаҳри номидан олинган. Венгрияда округ номи Феҳéр меге (феҳéр, шунингдек, оқ деган маънони англатади) ва немис тилида Креис Карлсбург ўлароқ танилган.

Демографияси

2011-йил 31-октабрда 327,224 нафар аҳоли истиқомат қилади, аҳоли зичлиги эса 52 км2 (20 кв ми) нафар эди.

  • Руминлар – 89,9 % [2]
  • Венгерлар – 4,8 %
  • Роман лўлилар- 4,7 %
  • Немислар (Трансилвания сакслари) – 0,2 %
Йил Округ аҳолиси [3]
1948 361 062▬
1956 370 800
1966 382 786
1977 409 634
1992 414 227
2002 382 747Decrease
2011 327 224Decrease
2022 Тўлиқ ҳисобланмаган

Географияси

Бу округнинг умумий майдони 6242 ни ташкил қилади км 2, тоғлар унинг юзасининг тахминан 59 % ни эгаллайди.

Шимоли-ғарбда Апусени тоғлари; жанубдаПаранг тизмаси шимоли-шарқий гуруҳи – Řуреану ва Cиндрел тоғлари, шарқда чуқур, лекин кенг водийларга эга Трансилвания платоси жойлашган. Бу ич асосий таркибни Муреş дарёси водийси ажратиб туради.

Асосий дарёлари – Муреş дарёси ва унинг ирмоқлари Тарнава, Себеş ва Ариэşлардир.

Туташ ҳудудлар

  • Шарқда Сибиу ва Муреș округи.
  • Ғарбда Биҳор ва Арад округи.
  • Шимолда Клуж округи.
  • Жануби-ғарбда Ҳунедоара округи.
  • Жанубда Валcеа округи.

Иқтисодиёти

Округда саноатнинг асосий тармоқлари қуйидагилардир:

  • Озиқ-овқат
  • Тўқимачилик
  • Ёғоч
  • Механик
  • Қоғоз ва қадоқлаш материаллари
  • Кимё

Алба округида минераллар (олтин, кумуш, мис), туз ва қурилиш материаллари, шу жумладан мармар ва гранит қазиб олинади.

Туристик диққатга сазовор жойлар

Кварсдаги олтин, Роșиа Монтанâ. Ҳажми 4,3 × 2,7 × 1,3 см.

Округн

нинг асосий диққатга сазовор жойлари:

  • Алба Иулиа шаҳри
  • Апусени тоғлари
    • Сcăрисоара карст мажмуаси
    • Гăина тоғи
    • Деалул cу мелcи („Салянгоз тепалиги“) Видра ғарбида
    • Баррен Детуната ва Шаггй Детуната (Детунателе)
  • Câлниc ва Гâрбова қал’аси
  • Себеş ва Аиуд шаҳарлари ва черковлари
  • Оcна Муреş курорти
  • Таара Моțилор этнографик ҳудуди. Апусени тоғларида жойлашган Țара Моțилор Руминиянинг кучли ва ўзига хос анъаналарига эга минтақадир.
  • Роșиа Монтанă кончилик маданий ландшафти – яхши сақланган Рим галереялари мавжуд ва Кирник (Câрниc) тоғида қазиб олиш ишлари 2000 йил олдин бошланган. Канада компанияси очиқ усулда кон очишга уринади, аммо 2007-йилда лойиҳадан воз кечади. Роșиа Монтанă – ноёб олтин намуналари минерал коллекторлари орасида машҳур жой ҳисобланади[4][5]

Сиёсатда

2020-йилги маҳаллий сайловларда янгиланган Алба округи кенгаши қуйидаги партиявий таркибга эга 32 округ маслаҳатчисидан иборат[6]:

    Партия Ўринлар Ҳозирги округ кенгаши
  Миллий Либерал Партия (МЛП) 19                                      
  Социал Демократик Партия (СДП) 6                                      
  Саве Романиа Унион (УСР) 4                                      
  Халқ Ҳаракати Партияси (ХҲП) 3                                      

Маъмурий бўлинмалари

Алба Иулиа (олмонча: Карлсбург/Wеиßэнбург )
Блаж
Себеş (олмонча: Мüҳлбач )
Абруд
Баиа де Ариэс

Алба округида 4 та муниципалитет, 7 та шаҳар ва 67 та коммуна мавжуд.

  • Муниципалитетлари:
    • Аиуд
    • Алба Иулиа – округ маркази; 58 761 киши (2011-йил)
    • Блаж
    • Себеş
  • Шаҳарлари:
    • Абруд
    • Баиа де Ариэс
    • Cампени
    • Cугир
    • Оcна Мурес
    • Теиус
    • Златна

 

Тарихий округи

Алба тарихий округи герби

Тарихий жиҳатдан, Алба де Жос округи Буюк Руминиянинг марказий-ғарбий, Трансилваниянинг жануби-ғарбий, Венгриянинг эски Алсó-Феҳер округи билан бир хил ҳудудда жойлашган. 1925-йилда маъмурий бирлашиш тўғрисидаги қонун қабул қилингандан сўнг округ номи Алба округига ўзгартирилди ва ҳудуд қайта ташкил этилди. Ғарбда Хунедоара округи, шимолда Турда округи, шарқда Сибиу ва Тâрнава-Миcă округлари билан чегарадош бўлган. Унинг ҳудудига ҳозирги Алба округининг марказий қисми кирган.

Маъмурияти

1938-йилда тузилган Алба округининг харитаси.

Округ дастлаб этти тумандан (плășи) иборат эди : [7]

  1. Абруд (маркази – Абрудда)
  2. Аиуд (маркази – Аиудда)
  3. Игҳиу (маркази – Игҳиуда)
  4. Оcна Муреş (маркази – Оcна Муреş)
  5. Себеş (маркази – Себеş)
  6. Теиуș (маркази – Теиушда)
  7. Винту де Жос (маркази – Винту де Жосда)

Кейинчалик, Пласа Игҳиу тугатилди ва яна иккита туман ташкил этилди, улардан:

  1. Абруд (етти қишлоқ, маркази – Абрудда)
  2. Аиуд (ўттиз учта қишлоқ, маркази – Аиуд)
  3. Алба Иулиа (ўн саккиз қишлоқ, маркази – Алба Иулиа)
  4. Оcна Муреş (йигирма бир қишлоқ, маркази – Оcна Муреş)
  5. Себеş (йигирма бир қишлоқ, маркази – Себеşда)
  6. Теиуш (йигирмата қишлоқ, маркази – Теиушда)
  7. Винту де Жос (ўн учта қишлоқ, маркази – Винту де Жосда)
  8. Златна (ўн саккиз қишлоқ, маркази -Златна)

Округда тўртта шаҳар бўлган: Алба-Иулиа, Абруд, Аиуд ва Себеş.

Аҳолиси

1930-йилдаги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, округ аҳолиси 212 749 киши бўлиб, улардан 81,5 % руминлар, 11,3 % венгерлар, 3,6 % немислар, 1,8 % руминлар, 1,4 % яҳудийлар, шунингдек, бошқа озчиликлар. Диний жиҳатдан аҳолининг 50,1 % шарқий православлар, 31,6 % юнон католиклари, 7,5 % калвинистлар, 3,4 % рим католиклари, 3,3 % евангелистлар (лютеранлар), 1,2 % унитарлар ва бошқа озчиликлардан иборат эди[8].

Шаҳар аҳолиси

1930-йилда округнинг шаҳар аҳолиси 33 365 кишини ташкил этди, шундан 58,8 % руминлар, 23,0 % венгерлар, 8,2 % немислар, 6,2 % яҳудийлар, 1,6 % руминлар, шунингдек, бошқа озчиликлар. Диний нуқтаи назардан шаҳар аҳолиси 38,3 % шарқий православ, 21,4 % юнон католик, 14,7 % калвинист, 7,2 % евангелист (лютеран), 6,5 % яҳудий, шунингдек, бошқа озчиликлардан ташкил топган[8].

1938-йилдан кейин

1938-йилдаги маъмурий ва конституциявий ислоҳотдан сўнг бу округ Cиуc, Одорҳеи, Сибиу, Тâрнава Маре, Тâрнава Миcǎ округлари билан бирлашиб, Țинутул Муреșни ташкил қилди. Округ 1940-йилда қайта ташкил этилган, аммо 1950-йилда яна тарқатиб юборилган. 1968-йилда ҳозирги чегараларида қайта ташкил этилган.

Таниқли шахслари

Машҳур маҳаллий аҳоли вакилларига қуйидаги кишилар киради:

  • Ион Агарбиcеану
  • Луcиан Блага
  • Аврам Ианку
  • Cиоаралик Софрони
  • Иоан Суcиу

Манбалар

  1. ↑ „Арчивед cопй“. 2013-йил 18-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 26-март.
  2. ↑ „CОМУНИCАТ ДЕ ПРЕСĂ : 2 фебруариэ 2012 привинд резултателе провизории але Реcенсăмâнтулуи Популаţиэи şи Лоcуинţэлор – 2011“ (ПДФ). Реcенсамантроманиа.ро. 2019-йил 2-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 11-апрел.
  3. ↑ Натионал Институте оф Статистиcс, „Популаţиа ла реcенсăминтеле дин ании 1948, 1956, 1966, 1977, 1992, 2002 şи 2011“
  4. ↑ „Роșиа Монтанă (Вереспатак; Вöрöспатак; Голдбач), Роșиа Монтанă Cоммуне, Алба Cоунтй, Романиа“. www.миндат.орг. Қаралди: 2018-йил 5-апрел.
  5. ↑ Cентре. „Роșиа Монтанă Мининг Cултурал Ландсcапе - УНЕСCО Wорлд Ҳеритаге Cентре“. wҳc.унесcо.орг. Қаралди: 2018-йил 5-апрел.
  6. ↑ „Резултателе финале але алегерилор лоcале дин 2020“ (ро) (Жсон). Ауторитатеа Элеcторалă Перманентă. Қаралди: 2020-йил 2-ноябр.
  7. ↑ Портретул Ромâниэи Интербелиcе – Жудеțул Алба
  8. ↑ 8,0 8,1 Реcенсăмâнтул генерал ал популаțиэи Ромâниэи дин 29 деcемвриэ 1930, Вол. ИИ, пп. 522-524

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Alba_okrugi" dan olindi