Александр Аркадевич Файнберг (1939-йил 2-ноябр, Тошкент – 2009-йил 14-октябр, Тошкент) – рус шоири, таржимон, ссенарийнавис. Ўзбекистон Республикаси халқ шоири (2004)[1].

Александр Файнберг
Таваллуди 2-ноябр 1939-йил
Вафоти 14-октябр 2009-йил
Тошкент, Ўзбекистон
Йўналиш поэзия

Биографияси

Александр Аркадевич 1939-йил 2-ноябрда Тошкент шаҳрида таваллуд топган. Ота-онаси туғилишидан икки йил аввал Новосибирскдан кўчиб келган. Ёзувчининг отаси Аркадий Лвович Файнберг (1891–1971), асли Гатчиналик, технология институтни тамомлаган ва спирт заводида бош муҳандис бўлиб ишлаган. Онаси Анастасия Александровна (1904–?), Москвада туғилган, худди спирт заводида машинист бўлиб ишлаган. Аркадий етти йиллик мактабни тугатгач, Тошкент топография техникумига ўқишга кирган. Коллежни тамомлагач, Тожикистонда ҳарбий хизматни ўтаган. Кейин 1965-йилда Тошкент университетини тугатиб, филология факултетининг журналистика факултетининг сиртқи бўлимида таҳсил олган ва талабалар газетасида ишлаган. 1961-йилда Инна Глебовна Ковал билан турмуш қурган[2].

Александр Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси ва ўн бешта шеърий тўплам (жумладан, ўлимидан сўнг нашр этилган икки жилдлик асарнинг ўзи тузган) муаллифи эди. Шеърлари „Смена“, „Ёшлик“, „Янги дунё“, „Шарқ юлдузи“, „Янги Волга“ журналларида ҳамда хорижий мамлакатлар: АҚШ, Канада, Исроилнинг даврий нашрларида чоп этилган.

Файнберг 1965–1969-йилларда Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасида маслаҳатчи бўлган. „Этюд“ (1967), „Сония“ (1969), „Шеърлар“ (1977), „Олис кўприклар“ (1978), „Ижобат“ (1982), „Қисқа тўлқин“ (1983), „Ёйма тўр“ (1984), „Эркин сонетлар“ (1990) ва бошқа шеърий тўпламлар муаллифи. Файнбергнинг шеърий ижодида ўтмиш билан ҳозирги кун, Ғарб билан Шарқ миллийлиги ва байналмилалчилиги ўзаро туташиб, ўзига хос бадиий оламни вужудга келтиради. Файнбергнинг лирик қаҳрамони тарихий-ижтимоий силсилалар асрида ўзининг инсоний моҳиятини тўла сақлаб қолган, ўзгага меҳр-шафқат ва мадад қўлини узатишга тайёр, ер куррасида содир бўлаётган нохуш воқеа ва ҳодисалардан изтироб чекувчи инсондир. Шеърий ижодида рус ва Европа шоирларининг энг яхши бадиий тажрибалари намоён бўлган. Шарқ мумтоз шеърияти анъаналари ҳам унинг ижодий услубига бегона эмас.

Файнберг ижодининг муҳим қисмини бадиий таржима ташкил этади. Ўзбек шеъриятини мукаммал билган шоир Навоий ғазаллари, Эркин Воҳидов, Абдулла Орипов, Омон Матжон ва бошқа ўзбек шоирларининг шеър ва достонларини рус тилига таржима қилган. Файнберг ссенарийси асосида "Ўзбекфилм" киностудиясида „Менинг акам“, „Жазирама офтоб тагида“, „Қандаҳорда тобланганлар“, „Тожикфилм“ киностудиясида эса „Жиноятчи ва оқловчилар“ ва бошқа филмлари суратга олинган. Файнберг ссенарийси асосида тўртта тўлиқ метражли бадиий филм ва 20 га яқин мултфилмлар яратилган.

1999-йилда „Пахтакор“ футбол жамоасининг автоҳалокатда ҳалок бўлганининг йигирма йиллиги муносабати билан унинг ссенарийси бўйича „Осмондаги стадион“ филми суратга олинган. Файнберг 1979-йилда „Пахтакор“ жамоаси ҳақида ёзилган қўшиғи янграган.

Файнберг бир неча йил давомида Тошкентда Ўзбекистон ёш ёзувчилари семинарига раҳбарлик қилган. „Иссиқ қуёш остидаги уй“ (1977, „Ўзбекфилм“) филмининг ссенарий муаллифи.

2009-йил 14-октабрда Тошкент шаҳрида вафот этган. Тошкентдаги Боткин қабристонининг бўлимига дафн этилган.

Г. В. Малихинанинг „А. А. Файнберг лирикасидаги бадиий образлар ва тематик доминантлар тузилиши“ (Ўзбекистон Миллий университети, 2007) магистрлик диссертацияси Файнберг ижодини ўрганишга бағишланган.

Мукофотлари

Аркадий 2008-йилда Пушкин медали[3], 2004-йилда Ўзбекистон халқ шоири ҳамда 1999-йилда Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими[4] унвонлари билан тақдирланган.

Манбалар

  1. ↑ Указ Президента Республики Узбекистан от 23 август 2004 года № УП-3473 «О награждении в связи с тринадцатилетием независимости Республики Узбекистан группы работников науки, здравоохранения, культуры, искусства, духовности и просветительства, средств массовой информации и других социальных сфер»
  2. ↑ „Файнберг Александр Аркадьевич“. Қаралди: 2023-йил 21-ноябр.
  3. ↑ „Указ Президента Российской Федерации от 3 декабря 2008 года № 1722 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»“. 2019-йил 20-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 9-апрел.
  4. ↑ Указ Президента Республики Узбекистан от 25 август 1999 года № УП-2381 «О награждении группы сотрудников сферы науки, здравоохранения, культуры, образования, средств массовой информации и социальной сферы в связи с восьмилетием независимости Республики Узбекистан»