Aleksandr Grigoryants
Ушбу саҳифани Александр Григорянс билан бирлаштириш таклиф этилади. (мунозара) |
Александр Григоревич Григорянц (1941-йил 19-июн, Тошкент) – совет ва рус олими, техника фанлари доктори, профессор. Лазер технологияси ва технологияси бўйича мутахассис, Россия Федерациясида хизмат кўрсатган фан арбоби.
Ҳаёти
Александр Григоревич Григорянц 1941-йил 19-июнда Тошкент шаҳрида туғилган. Дастлаб Тошкент политехника институтига ўқишга киради. Кейин институтда иккинчи курсдан бошлаб бир қанча муваффақиятли талабалар қаторида Н. Э. Бауман номидаги МВТУГАга ўтказилган. 1965-йилда ўқиб тугатгандан сўнг, „Пайвандлаш жараёнларини машиналари ва автоматлаштириш“ ихтисослаштирилган кафедрасида ишлаш учун қолади. Вақт ўтиши билан докторлик диссертациясини ҳимоя қилиб, профессор илмий даражасини олади[1].
Россия муҳандислик академиясининг аъзоси бўлган[2].
У 1981-йилдан Москва давлат техника университетига раҳбарлик қилади. Н. Э. Бауман томонидан янги ташкил этилган[3]. Шу билан бирга, у Москва лазер технологиялари марказининг бош директори ҳисобланади.
Илмий ютуқлари
А. Г. Григорянцнинг пайвандлаш назарияси соҳасида фаолият олиб борган. Унда дастлабки йўналиши вақтинчалик ва қолдиқ пайвандлаш кучланишлари ўрганилади. Шу билан бирга, деформацияларини структуранинг ишлашига таъсирини ҳисобга олган ҳолда ўрганиш, уларни йўқ қилиш усулларини ишлаб чиқиш аҳамият касб этади[4].
У СССРдаги биринчи тадқиқотчилардан бири бўлиб, пайвандлаш жараёнида металларнинг кучланиш-деформация ҳолатини ўрганиш учун компютер моделлаштиришдан фойдаланган.
1970-йилларнинг бошидан бошлаб пайвандлашда лазер нурланишининг қўлланилишини тадқиқ қилади. Иш натижалари 1981-йили СССРда биринчи бўлиб „Лазерли ишлов бериш ускуналари ва технологияси“ бўлимини яратиш учун асос бўлиб, у ерда раҳбарлик қилган. Ҳозирги кунда ушбу кафедра „Машинасозликда лазер технологиялари[5]“ деб номланади. Ушбу кафедра кўрсатган натижалари учун Н. Э. Бауман номидаги МСТУ етакчи кафедраларидан бири ҳисобланади[6].
Оиласи
Турмуш ўртоғи – Григорянц (Гришина) Наталя Василиэвна, 1941-йилда туғилган.
Ўғли – Григорянц Григорий Александрович, 1966-йилда туғилган.
Қизи – Елизавета (Григорянц) Наталя Александровна, 1975-йилда туғилган.
Илмий-тадқиқот ишлари
А. Г. Григорянц 450 дан ортиқ нашр этилган асарлари бор. Унда пайвандланган бўғинлар мустаҳкамлиги назарияси ва лазер технологияси бўйича 49 та монография, дарслик ва ўқув қўлланмалар муаллифи мавжуд. РСCИ маълумотларига кўра, Машинасозлик гуруҳида Александр Григорянц энг кўп тилга олинган россиялик олимларнинг 100 талигига кирган. 02.01.2020 ҳолатига кўра, унинг Ҳ индекси 17[7] ни ташкил қилади.
Мукофотлари
- Пайвандлаш пайтида деформациялар ва кучланишларни аниқлаш ва йўқ қилиш усулларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш учун фан ва техника соҳасидаги хизматлари учун Ленин комсомол мукофоти лауреати (1970).
- ЗИЛда фан ва техниканинг энг янги ютуқларини жадал жорий этиш асосида ишлаб чиқариш технологиясини тубдан такомиллаштириш учун технология соҳасидаги хизматлари учун СССР Давлат мукофоти лауреати (1981).
- Кемасозлик, металлургия ва машинасозликда юқори самарали термал кесиш жараёнлари учун автоматлаштирилган ишлаб чиқариш комплексларини яратиш ва жорий этиш учун фан ва технология соҳасидаги хизматлари учунРоссия ҳукумати мукофоти лауреати (2005).
- Материалларни қайта ишлаш учун лазер технологияси соҳасида юқори малакали кадрлар тайёрлаш учун инновацион илмий ва таълим тизимини яратиш бўйича илмий, амалий ва услубий ишланмалар учун таълим соҳасидаги хизматлари учун Россия ҳукумати мукофоти лауреати.
- Россия Федерациясида хизмат кўрсатган фан арбоби (2000[8])
- 2021-йилда А. Г. Григорянцнинг 80 йиллигига унинг шогирдларидан бири, Россияда хизмат кўрсатган артист А. С. Укупник унга мусиқий асар бағишлаган[9].
Манбалар
- ↑ „Список выпускников и преподавателей ИМТУ, МММИ, МВТУ, МГТУ с 1865 до 2012 года // Сайт Пеопле.бмсту.ру“. 2016-йил 14-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 19-июл.
- ↑ „Члены Академии // Официальный сайт Российской инженерной академии“. 2016-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 19-июл.
- ↑ „Кафедра МТ-12“ (ру). 2020-йил 30-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 16-сентябр.
- ↑ „МТ-7 «Технологии сварки и диагностики» // Всероссийская научно-техническая конференция: Студенческая научная весна, 7 — 10 апреля, 2015“. 2016-йил 4-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 19-июл.
- ↑ „Официальный сайт кафедры «Лазерные технологии в машиностроении» МГТУ“. 2019-йил 17-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 17-октябр.
- ↑ Доклад ректора МГТУ им. Н. Э. Баумана Анатолия Александровича Александрова на конференсии трудового коллектива университета // Сайт Пандиа.ру, 30.08.2013
- ↑ „Машиностроение: Топ-100 самых цитируемых российских учёных по данным РИНЦ // Сайт Диссертатион-инфо.ру“. 2016-йил 29-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 19-июл.
- ↑ Указ Президента РФ от 20.11.2000 Н 1911 „О награждении государственними наградами Российской Федерации работников Московского государственного технического университета имени Н. Э. Баумана“
- ↑ А. Укупник Посвящэниэ А. Г. Григорянсу, музикалноэ произведениэ, 2021 год