Aleksandr Keller
Александр Андреевич Келлер (русча: Александр Андреевич Келлер, 4-май 1911, Болшая Дмитриевка қишлоғи, Саратов вилояти – 19.01.1983, Олма-Ота, Қозоғистон ССР) – футбол мураббийи, СССРда хизмат кўрсатган мураббий (1963).
| Шахсий маълумот | |||
|---|---|---|---|
| Тўлиқ исми | Александр Андреевич Келлер | ||
| Таваллуд санаси | 17-май 1911-йил | ||
| Таваллуд жойи | Россия империяси | ||
| Вафот санаси |
19-январ 1983-йил (71 ёшда) | ||
| Вафот жойи | Олмаота, Қозоғистон ССР | ||
| Амплуаси | Ҳимоячи, ярим ҳимоячи | ||
| Профессионал фаолияти* | |||
| Йиллар | Жамоа | Ишт. | (Гол.) |
| 1938—1940 | Торпедо-Виктория | 26 | (1) |
| Бошқарган клублари | |||
| 1938—1940 | Торпедо-Виктория | ||
| 1940—1941 | Трактор (Сталинград) | ||
| 1951—1959 | Динамо (Киров) | ||
| 1960—1963 | Пахтакор | ||
| 1964—1965 | Қайрат | ||
| 1965 | Қайрат (жамоа бошлиғи) | ||
| 1966—1967 | Терек | ||
| 1968 | Қайрат | ||
| 1969—1970 | Алга | ||
| 1971 | Пахтакор | ||
| *Профессионал клублардаги голлари (ички чемпионат) | |||
Биографияси
Саратов вилояти Аткарский тумани Болшая Дмитриевка қишлоғида Волга немислари оиласида туғилган. Онаси Екатерина Фридриховна 1917-йилда вафот этган, отаси Генрих Кондратович 1921-йилда вафот этган[1]. Улар Олмониянинг Балзер колониясида туғилган бўлиб, ота-боболари 1767-йилдан буён яшаб келган. Оилада олтита бола бўлишган. Отаси дўкон юритиб, керосин ва михлардан тортиб мато ҳамда озиқ-овқатгача сотган. Отасининг вафотидан сўнг, 1925-йилгача болалар уйида ўсган. 1925-1928-йилларда Қизил Армия сафига кўнгилли бўлган ва армия оркестрининг аъзоси эди. 1929-1932-йилларда Энгелс шаҳридаги савдо-саноат техникумида ўқиди.
1932-йилдан 1936-йилгача Сталин номидаги Ленин ордени билан тақдирланган давлат марказий жисмоний тарбия институтида ўқиди. Шу билан бирга, Москва клублари жамоаларида футбол ўйнади. Чехословакиялик мураббий Антонин Фивебр томонидан ўша даврнинг иқтидорли ёшлари орасидан жой олган[2]. Ўқиш даврида ресторанларда пианино чалиб, пул ҳам ишлаб топган.
1938-йилдан 1940-йил октябригача СССР футбол чемпионати „Б“ гуруҳида ўйнаган Горкийнинг „Торпедо“ жамоасида ўйинчи бўлган. 1939-йилда 23 та жамоа ичида 12-ўринни эгаллади, кейинги мавсумда эса 14 та жамоа ичида 9-ўринни олди. 1940-йилда футболчи сифатида жамоанинг 12 та учрашувида қатнашиб, 1 та гол урди.
1940-йилдан 1941-йил июнигача мамлакат олий дивизионида тўп сурган Сталинграднинг „Трактор“ жамоасида мураббий бўлган. Келлер бошчилигида жамоа СССР чемпионатида 12 та ўйин ўтказиб, 3 та ғалаба, 7 та дуранг ва 2 марта мағлубият қайд этган. Уруш бошланганидан кейин бўлиб ўтган чемпионатнинг сўнгги ўйинида, 1941-йил 24-июнда „Трактор“ ўз майдонида „Стахановец Сталино“ жамоасини 2:3 ҳисобида мағлуб этди. Чемпионат тўхтатилган вақтда Келлер жамоаси пешқадамлардан 2 очкога ортда қолган ҳолда, 4-ўринда эди.
1941-йил 28-августда СССР Олий Кенгаши Президиумининг „Волга бўйида яшовчи немисларни кўчириш тўғрисида“ги фармони эълон қилинди. Волга немислари автоном республикаси тугатилди ва немисларни бутунлай депортация қилинди. Келлер Қозоғистоннинг Зряновск шаҳрига депортация қилинди. Унинг хотини Харковга кўчиб ўтишга муваффақ бўлди. Кейинчалик, меҳнат армиясига сафарбар қилинган. 1941-йилдан 1951-йилгача Киров вилоятидаги Вятка мажбурий меҳнат лагерида бўлган. Аввал дарахт кесишда, кейин аҳоли пунктида ишлаган. 1947-йилда рафиқаси билан учрашди. 1949-йилда Вятлагда қизи Наталя туғилди.
1955-йилгача барча немислар сингари, СССР Олий Кенгаши Президиумининг 1955-йил 13-декабрдаги фармони билан бекор қилинган „махсус турар-жой“ режимида эди. Ўша пайтдан бошлаб, расмий равишда, ҳайдалган немисларни назорат қилиш тўхтатилди.
1948-йилда „Селмаш“ заводининг „Трактор“ жамоаси Келлер бошчилигида катта футболга киришга ҳаракат қилди. РСФСР чемпионатидаги ўйинларда иштирок этиш учун ариза топширилди[3].
Вятлаг бошлиғи унинг Кировга кўчиб ўтишига ёрдам берди. Унга „Динамо“ни минтақадаги энг яхши жамоага айлантириш вазифаси топширилди. Келлер маҳаллий ёш иқтидорли футболчиларни жамоага жалб қилди. Жамоа ўйинни сезиларли даражада яхшилади. 1956-йилда „Динамо“ вилоят кубоги соҳибига айланди. Ўша йили жамоа ўз турнирида 4-ўринни эгаллади[4].
Жамоа чемпионатнинг 3-зонаси „Б“ лигасига тушди. Ўзининг биринчи йилидаёқ, „Динамо“ Тошкентнинг „Пахтакор“ клубини ортда қолдириб, ўз зонасида 9-ўринни эгаллади. Кейинги мавсумда жамоа ўз зонасида 9-ўринни эгаллади. 1959-йилда ғалаба қозониб, лигада юқорига кўтарилди. Кировнинг „Динамо“си ўз зонаси жадвалида иккинчи бўлиб қолди. 8 йил давомида Кировда футболни ҳаваскорликдан профессионал даражагача кўтарди.
1959-йилда Тошкентнинг „Пахтакор“ жамоаси СССР чемпионати олий лигасига кирди. Мураббий лавозимига Келлер тайинланди.
Манбалар
- ↑ Немисча „Генрих“ исмининг рус тилидаги аналоги „Андрей“. Шунинг учун отасининг исми „Андреевич“ деб ёзилган.
- ↑ „Летопись Акселя Вартаняна. Год 1936. Часть четвёртая // Спорт-Экспресс 26.09.2003“. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 28-март.
- ↑ „Солодянкин В. Футбол вырастил директора завода // Вятский наблюдатель № 35, октябрь 2010“. 2013-йил 27-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 28-март.
- ↑ Порфирев Ю. Б. При переполненних трибунах // Вяцкая хроника № 17, 19 октября 2007 °C.13 (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-12-10 санасида архивланган) Wайбаcк Мачинедаги асл нусхадан архивланган архив нусхаси. (10-декабр 2014-йил)
- 17-mayda tugʻilganlar
- 1911-yilda tugʻilganlar
- Rossiya imperiyasida tugʻilganlar
- 1983-yilda vafot etganlar
- 19-yanvarda vafot etganlar
- Olmaotada vafot etganlar
- Alifbo boʻyicha shaxslar
- Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari
- Paxtakor futbol klubi murabbiylari
- SSSRda xizmat koʻrsatgan murabbiylar
- SSSR futbol murabbiylari
- FC Torpedo NN Nijniy Novgorod futbolchilari
- Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 30 yilligi medali sohiblari
- „1941-1945 yillar Ulugʻ Vatan Urushida jasorat bilan qilgan xizmatlari uchun“ medali bilan taqdirlanganlar