Александр Василевич Куприн (1880-йил 10-март, Воронеж губернияси, Россия империяси – 1960-йил 18-март, Москва, СССР) – совет рассоми, РСФСРда хизмат кўрсатган рассом (1956-йил), СССР Бадиий академиясининг аъзоси (1954-йил)[1].

Александр Куприн
Таваллуди 1880-йил 10-март
Воронеж губернияси, Россия империяси
Вафоти

1960-йил 18-март (79-ёш)
Москва,

СССР
Фуқаролиги совет
Касби рассом
Мукофотлари РСФСРда хизмат кўрсатган рассом

Ҳаёти

Александр Куприн Воронеж губерниясидаги кичик шаҳарчалардан бирида ўқитувчи оиласида туғилган. Унинг оиласи 1893-йилдан Воронеж губерниясида яшай бошлашган. 1896-йилда отаси вафотидан олдин у Воронеж гимназиясида таҳсил олган. Молиявий томондан етишмовчиликлар туфайли темир йўл бошқарувида хизматчи бўлишга мажбур бўлган. Бу вақтда унинг санъатга бўлган қизиқиши туфайли Воронеждаги Обшестве любителей художеств рассомчилик ва чизмачиликка ихтисослашган мактабининг кечки синфларида ўқий бошлаган. Рассом бўлишга қарор қилиб, 1902-йилда у Санкт-Петербургга ўқишга борган[2].

1904-йилгача Л. Э. Дмитриэв-Кавказский мактабида ўқиган. Кейинчалик у Москвага кўчиб ўтган ва икки йил давомида К. Ф. Юон ва И. О. Дудинларнинг қўлида ишлаган. 1906-йилда у Москва рассомчилик, ҳайкалтарошлик ва архитектура институтига ўқишга кирган. 1907-йил 1-январдан у Константин Алексеевич Коровин дарс берадиган синфга ўтказилган. Бироқ, бир ой ўтгач, сил касаллигига чалинганлиги маълум бўлади ва у шифокорларнинг талабига биноан Қримга кетишга мажбур бўлган. 1908-йилда шифокорлар унга Москвага қайтишга рухсат беришган ва Куприн институтда ўқишни давом эттирган.

1910-йилда институтни тугатган ва ундан сўнг деярли 14 йил давомида у кубистик услубда натюрмортлар чизиш билан шуғулланган[2].

1913—1914-йилларда Италия ва Франсияда бўлган.

1925-йилдан – Москва рассомлари ижодий уюшмаси аъзоси бўлган. 1928-йилдан Куприн Москва тўқимачилик институтида чизмачилик ва рассомчиликдан дарс бера бошлаган. 1929-йил июн ойида рассомлик кафедраси профессори илмий унвони билан тақдирланган ва у ерда ўша даврнинг машҳур рассомлари Александр Василевич Шевченко ва Роберт Рафаилович Фалк билан учрашган. 1930-йилда у Днепропетровск ва Москвадаги заводларни тасвирлаб, саноат ландшафти устида ўзининг санъат асарларини ярата бошлаган. У асосан урушдан олдин рус табиатини, урушдан кейин эса Қрим манзаралари ўзининг санъат асарларида акс эттирган[3].

1954-йилда Куприн СССР Бадиий академиясининг аъзоси этиб тайинланган, 1956-йил 13-сентябрда эса РСФСРда хизмат кўрсатган артист унвони билан тақдирланган.

Александр Куприннинг аксарият асарлари Қорақалпоғистон давлат санъат музейида[4] ва Тошкентдаги Ўзбекистон Давлат санъат музейи, шунингдек, Россия давлат музейи, Қримдаги музейларда ва шахсий коллексияларда сақланади.

У Москвадаги Новодевичй қабристонига дафн этилган[1].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Гурева Т. Г. Александр Василевич Куприн. – М.—Л.: „Совецкий художник“, 1950.
  2. ↑ 2,0 2,1 „Куприн Александр Васильевич. Биография и работы“. 2017-йил 9-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 18-октябр.
  3. ↑ „Бахчисарай. Чурук-Су. Полдень - Виртуальный Русский музей.“.
  4. ↑ „Государственный музей искусств имени И. В. Савицкого“.