Александр Николаевич Холминов (1925-йил 8-сентабр, Москва — 2015-йил 26-ноябр, Москва) — совет рус бастакори, мусиқа ва жамоат арбоби. СССР халқ артисти (1984). СССР Давлат мукофоти (1978) ва Глинка номидаги РСФСР Давлат мукофоти (1969) лауреати.

Таржимаи ҳол

Александр Холминов 1934-1941-йилларда Москва Бауман туманидаги мусиқа мактабида(ҳозирги С.С.Прокофьев номидаги Москва шаҳар болалар мусиқа мактаби) та’лим олади.

У 1943-йилда Мосвка қошидаги билим юртида бастакорлик бўлимига қабул қилинади. Унинг раҳбарлари Е.О.Месснер ва И.В.Способин эдилар[1]. Билим юртида ўқиш билан бирга бўлажак бастакор 2 йилга яқин вақт мобайнида Фрунзе номидаги ҳарбий академияда ишлади. Холминов бир ярим йил давомида билим юртини тамомлади ва 1944-йили консерваторияга кириш учун тавсиянома олади.

У 1950-йилда П.И.Чайковский номидаги Москва консерваториясини Е. К. Голубева раҳбарлиги остида битиради.

Худди шу 1950-йилда у СССР Бастакорлар уюшмасига қабул қилинди. 1959-йилда РСФСР Бастакорлар уюшмаси ташкилий қўмитаси а’зоси бўлди. СССР (1968-1990) ва РСФСР (1973-1990) Бастакорлар уюшмаси бошқаруви котиби бўлади.

Холминов асосан опера ва вокал-симфоник мусиқасида фаолият олиб борган.

1973-1990-йилларда бастакор РСФСР давлат мукофотлари бўйича ҳай’ат а’зоси бўлади.

Сочидаги И ва ИИ Халқаро ёшлар қўшиқ фестивалида (1957-1968-йилларда), В.И.Ленин таваллудининг 100-йиллиги муносабати билан бўлиб ўтган Бутуниттифоқ танловига ҳамда Дрездендаги (1977-йилда) Халқаро камера операси танлови ҳакамлар ҳай’ати ишига бошчилик қилган. У шунингдек, Оврупо маданият жамияти (1966-йилда) а’зоси ҳамдир.

Бастакор 2015-йил, 26-ноябрда Москвада фафот этади

Оиласи

  • Отаси - Холминов Николай Данилович;
  • Онаси - Холминова Мария Алексеевна;
  • Хотини – Холминова Валерия Ивановна — пианиночи;
  • Қизлари: Эвгения, Татяна, Ирина —  скрипкачилар.

Мукофот ва унвонлар

  • Москвада бўлиб ўтган Бутунжаҳон ёшлар ва талабалар фестивалида мусиқа танловининг 1-ўрин ва олтин медали (1957).
  • Венадаги Бутунжаҳон ёшлар ва талабалар фестивалида мусиқа танловида 1-ўрин ва олтин медал (1959).
  • РСФСРда хизмат кўрсатган сан’ат арбоби (1970).
  • РСФСР халқ артисти (1976).
  • СССР халқ артисти (1984).
  • М.И.Глинка номидаги РСФСР Давлат мукофоти (1969) – “Оптимал фожиа” (1965) ва “Ленин ҳақида қўшиқ” операси учун.
  • СССР Давлат мукофоти (1978) - сўнгги йиллардаги асари учун: "Ердаги ҳаёт учун" кантатаси (1975), "Шинел" операси (1975) ва "Арава" (1975).
  • ИВ даражали “Ватан олдидан хизматлари учун” ордени (2001) – мусиқа сан’ати ривожига.қўшган улкан ҳиссаси учун[2].
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени.
  • “Шон-шараф белгиси” ордени.
  • Мусиқа сан’ати ривожига қўшган улкан ҳиссаси учун Россия Федерасияси Президентининг миннатдорчилиги (2005)[3].
  • А.В.Александров олтин медали.

Ижодий фаолияти

Ижодининг энг машҳур қисми опералар бўлиб, уларнинг аксарияти классик рус адабиёти асарлари сюжетларида ёзилган. Опералар мамлакатларнинг етакчи саҳналарида Катта театр, Маринский театри, Б.А.Покровский номидаги Москва давлат академик камера мусиқали театри ва бошқаларда намойиш этилган.

Опералар

  • “Поп ва унинг хизматчиси Балда ҳақида эртак” (1940-йилларда, қисқартирилган; А.Пушкин эртаги асосида)
  • “Маскарад” (М. Лермонтов песаси асосида)[4]
  • В.Вишневский песаси асосида “Оптимистик фожиа” (1965-йилда)
  • “Шинел” (1971-йилда Н.Гогол қиссаси асосида)
  • «Арава» (1971-йилда, Н.Гогол қиссаси асосида)
  • “Анна Снегина” (1966-йилда, С.Есенин ше’рияти асосида)
  • “Чапаев” (1974-йилда, Д.Фурманов романи асосида)
  • "Ўн иккинчи серия" (1977-йилда, В.Шукшиннинг "Эрталаб улар уйғонишарди" ҳикояси асосида)
  • “Ванка” (1979-йилда, А.Чехов песаси асосида)
  • “Тўй” (1979-йилда, А.Чехов песаси асосида)
  • “Қайноққина қор” (1985-йилда, Ю.Бондарев романи асосида)
  • “Ака-ука Карамазовлар” (1985-йилда, Ф.Достоевский романи асосида)
  • “Пўлатчилар” (1987-йилда, Г.Бокарев песаси асосида)
  • “Ма’рифат мевалари” (1990-йилда, Л.Толстой п эсаси асосида)
  • “Ўрмон” (1996-йилда, А.Островский песаси асосида).

Кантаталар

8 та кантата, жумладан:

  • "Ленин биз билан" (В.Маяковский матни, 1967-йилда)
  • "Салом, Ватан!" (1960-йилда)
  • "Ердаги ҳаёт учун" (А.Твардовский ва М.Исаковский матни, 1975-йилда)
  • Ленин (1980-йилда)
  • "Гулла, бизнинг Ватан!" (А.Прокофев матни, 1982-йилда)
  • "Жанг остонасида туриб" (А.Твардовский матни, 1985-йилда)

Оркестр учун

  • 8 та симфония, жумладан:
    • Биринчи (1973-йилда)
    • Иккинчи (хор билан, халқ матнларида, 1975-йилда)
    • Учинчидан, Куликово жангининг 600 йиллиги шарафига (1977-йилда)
    • Олтинчи симфония, бас, эркаклар хори ва катта симфоник оркестр учун (Н.Гоголнинг "Капитан Копейкин ҳақида қисса" асосида)
  • Симфоник достонлар:
    • Ёш гвардия (1950-йилда)
    • Қаҳрамонлик достони (1954-йилда)
    • Бўрондан туғилганлар (1960-йилда)
    • Байрам достони (1980-йилда)

Консертлар

  • 10 та инструментал консерт, жумладан:
    • Флейта ва торли оркестр учун консерт (1978-йилда)
    • Виолончел ва камера хори учун консерт (1980-йилда)
    • Виолончел, мис квинтет ва учта литавр учун консерт
    • Иккита скрипка ва камера оркестри учун консерт

Бошқа

  • 4 торли квартет (жумладан, 1980-1985-1986-йилларда)
  • Халқ чолғулари оркестри учун 2 сюита (1953-1955-йилларда)
  • Украина фантазияси (1954-йилда)
  • Байрам увертураси (1956-йилда)
  • Хуш келдинг, увертура (1977-йилда)
  • Фортопиано учун болалар албоми(1970-йилда)
  • Овоз ва пианино учун композисиялар, тугмали аккордеон - 4  та баллада (рус шоирлари ше’рларига, 1954-йилда)
  • Вокал сикллар (А.Пушкин, А.Блок, А.Ахматова, С. Капутикян, М. Карим, Т.Исикав ва бошқа шоирларнинг ше’рларига:
    • Иш фахри (1962-йилда)
    • Яшасин романтика! (1963-йилда)
    • Кутиш вақти (1969-йилда)
    • Бир ҳовуч қум (1970-йилда)
    • Биринчи момақалдироқ (1970-йилда)
  • Торлар учун мусиқа (1988-йилда)
  • Камера оркестри учун Cонcерто гроссо (1988-йилда)
  • “Москва — она Ватаним” акапелла хор учун сюита
  • Хор ва оркестр учун учта рус қўшиғи
  • 50 га яқин қўшиқлар, шу жумладан: “Ленин ҳақида қўшиқ” (1955-йилда), “Ёшлар қўшиғи” (1957-йилда), “Дўстлик қўшиғи” (1959-йил Демократик ёшларнинг Вена шаҳрида бўлиб ўтган 7-халқаро фестивалида 1-ўрин, барчаси Ю.С.Каменеский сўзи билан ёзилган.), “Ватанга қасида” (Ю.Полухин матни, 1962-йилда), “Донбас валси” (И.Кобзев матни)
  • кинофилмлар ва радиоспектакллар учун мусиқа.

Филмографияси

  • 1954-йил — Чўпоннинг ўғли (В.Мухатов билан бирга)
  • 1957-йил — Оила ша’ни (В.Мухатов билан бирга)
  • 1957-йил — Қуёшимиз (анимасия)
  • 1958-йил — Ленин музейи (ҳужжатли филм)
  • 1958-йил — Ленин хотиралари (ҳужжатли филм)
  • 1958-йил —Ленин барҳаёт(ҳужжатли филм)
  • 1959-йил — Дашт сукунати (шунингдек, эпизодда рол ўйнаган)
  • 1964-йил — Раис
  • 1965-йил — Сергей Есенин (ҳужжатли филм)
  • 1969-йил — Оптимистик фожиа (филм-спектакл)

Манбалар

  1. ↑ Холминов Александр Николаевич // Кто есть кто в современной культуре : В 2 вып. / Гл. ред. С. М. Семёнов, авт. и сост. Н. И. Шадрина, Р. В. Пигарев и др. — М.: МК-Периодика, 2006—2007. — ИСБН 5-93696-007-3, 5-93696-010-2.
  2. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 30 мая 2001 г. № 609
  3. ↑ Распоряжение Президента Российской Федерации от 12 сентября 2005 года № 407-рп «О поощрении Холминова А. Н.»
  4. ↑ ХОЛМИНОВ Александр Николаевич (1925-2015)