Алексей Иванович Аджубей (1924-йил 9-январ, Самарқанд, Туркистон АССР, РСФСР, СССР – 1993-йил 19-март, Москва, Россия) – совет журналисти, публицист, „Комсомолская правда“ (1957–1959) ва „Известия“ (1959–1964) газеталарининг бош муҳаррири. СССР Олий Кенгашининг депутати, КПСС Марказий Қўмитаси аъзоси. Никита Хрушчёвнинг куёви.

Алексей Аджубей

Аджубей 1963-йил
Шахсий маълумотлари
Таваллуди 9-январ 1924-йил
Самарқанд, Самарқанд вилояти, Туркистон АССР, РСФСР
Вафоти 19-март 1993-йил(1993-03-19)
(69 ёшда)
Москва, Россия
Фуқаролиги SSSR bayrogʻi СССР — Rossiya bayrogʻi Россия
Сиёсий партияси КПСС
Турмуш ўртоғи Рада Хрушчёва
Онаси Нина Матвеевна (1898-1971)
Отаси Иван Савелевич Аджубей (1883-1955)
Алма матер Москва давлат университети журналистика факултети
Касби журналист, бош таҳрирчи, публицист
Мукофотлари «Mehnatda jasorat ko’rsatgani uchun (Harbiy jasorati uchun) yubiley medali. Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan ta’sis etilgan»

Lenin mukofoti (1960)
Дафн этилган жойи Введенское қабристони, Москва, Россия

Ҳаёти

Алексей Аджубей 1924-йил 9-январ Самарқандда туғилган.

Отаси – келиб чиқиши деҳқонлардан бўлган Иван Савелевич Аджубей (1883–1955) 1910-йилларнинг бошларида машҳур опера хонандаси, Биринчи жаҳон уруши ва фуқаролар уруши қатнашчиси (қизиллар томонида), кейинчалик вокал ўқитувчиси, унинг шогирдлари орасида Павел Лисициан ҳам бор. Иван Савелевичнинг ўз баёнотига кўра, Аджубей фамилияси украинча ҳисобланади.

Онаси – Нина Матвеевна, қизлик фамиляси: Гупало (1898–1971). 1906-йилда социал-демократлар сафида қатнашгани учун оиласи билан Самарқандга сургун қилинади. У тикувчи бўлиб ишлаган, фуқаролар уруши пайтида – касалхонада ҳамшира бўлиб ишлаган, у ерда ярадор Иван Аджубей билан танишган ва у билан оила қурган.

1926-йилда унинг ота-онаси ажрашишди, отаси Ленинградга кўчиб ўтди, онаси кейинчалик адвокат Михаил Александрович Гапеевга турмушга чиқди (1932-йилда вафот этди)[1].

1940–1941-йилларда Аджубей Қозоғистонда геологик қидирув экспедициясида ишлаган[2]. 1943-йилдан Москва ҳарбий округининг Қизил Армия ашула ва рақс ансамблида Қизил Армия аскари сифатида хизмат қилган.

Урушдан кейин у Москва бадиий театр мактабига ўқишга кирди ва 1947-йилда Москва давлат университетининг журналистика факултетига ўқишга кирди[3][4].

1949-йилда Аджубей ўзининг синфдоши, Никита Сергеевич Хрушчёвнинг қизи Радага уйланди. Аджубейнинг карераси муваффақиятли бўлди: 1951-йил октябр ойида у „Комсомолская правда“ га ишга келди, 1957-йил апрелига келиб у бош муҳаррир лавозимига кўтарилди[3].

1959-йил 14-майда Аджубей „Известия“ газетасининг бош муҳаррири этиб тайинланди. Унинг остида газета „Хрушчёв эриши“ нинг рамзларидан бирига айланди. 5 йил давомида газетанинг тиражи деярли 4 баравар – 1964-йил октябргача 1,6 миллион нусхадан 6 миллиондан ортиқ нусхага ошди. Кейинчалик Николай Долгополов уни „расмий „Известия“ни энг севимли совет газетасига айлантирган барча замонлар ва халқларнинг энг яхши бош муҳаррири" деб таърифлади[5].

Аджубей 1960-йил 18-июнда СССР Журналистлар уюшмаси билан биргаликда ҳафталик „За Рубежом“ газетасини нашр қилишни давом эттирди.1961-йил октябр ойида бўлиб ўтган КПСС ХХИИ сездида у КПСС Марказий Қўмитасининг аъзоси этиб сайланди.

Владимир Снегирев у ҳақида шундай деб ёзган эди: „Мамлакатдаги энг машҳур газеталар бошқарувида бўлган Алексей Иванович ўзини журналистлар жамоатчилигининг ҳурматига ва партия бюрократларининг душманлигига сазовор бўлди. У газета қандай кўринишга эга бўлиши кераклиги ҳақидаги кўплаб ғояларни ўзгартирди, сўзсиз инноваторга айланди, кўп лавозимларда ўз вақтидан олдинда бўлди <...>“[6]. Журналист Леонид Млечин у ҳақида шундай деб ёзган эди: „У иштиёқ билан ишлайдиган, ғоялар билан тўлиб-тошган ва ҳамкасбларини илҳомлантиришни биладиган газета муҳаррирларининг камдан-кам зотига мансуб эди. Газета тиражи фантастик кўрсаткичга – 8 миллион нусхага етди. обуна чекланган эди. <...> Мен ҳам 1990-йилларнинг ўрталарида, Аджубейдан 30 йил ўтиб, тўлиқ сўз эркинлиги ҳукм сурган пайтда „Известия“да ишлаганман. „Известия“да ҳеч қачон бундай муҳаррир бўлмаган ва бўлмайди"[3].

Хрушчёв энг юқори партия лавозимларидан четлаштирилгандан сўнг, Аджубей ўз лавозимидан четлатилди. 1964-йил 16-ноябрда КПСС Марказий Қўмитасининг Пленумида у КПСС Марказий Қўмитаси аъзолигидан четлаштирилди ва „Совет Иттифоқи“ журналининг журналистика бўлимига мудирлик лавозимига юборилди.

1992-йилдан умрининг охиригача Аджубей „Учинчи мулк“ газетасининг бош муҳаррири бўлиб ишлаган.

1993-йил 19-мартда Москва шаҳрида вафот этди ва Введенский қабристонига дафн этилди.

Мукофотлари

Оиласи

Рафиқаси – Рада Никитична Аджубей (1929–2016) – совет ва рус журналисти. 1952-йилда Москва давлат университетини тамомлаган. 1953-йилдан кафедра мудири, 1961–2004-йилларда „Фан ва ҳаёт“ журналида бош муҳаррир ўринбосари[11]. Никита Хрушчёвнинг қизи.

Манбалар

  1. ↑ Зенькович Николай Александрович „Гапеев Михаил Александрович“, . Самые секретные родственники. М.: Олма-Пресс, 2005 — 459-бет. ИСБН 5-94850-408-5. 
  2. ↑ Назарьян 2015.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Млечин 2016.
  4. ↑ Юнна Чупринина. „Московская красавица: Ирина Скобцева“. Москвич Маг (2020-йил 10-ноябр). 2022-йил 10-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 10-август.
  5. ↑ Падениэ Никити Хрущэва глазами эго зятя Алексея Аджубея – Российская газета
  6. ↑ Владимир Снегирев. „«Не имей сто друзей, а женись, как Аджубей»“ (ру). «Журналист» (2018-йил 8-август). 2020-йил 14-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 16-август.
  7. ↑ "Ведомости Верховного Совета СССР", 1962 год, № 19 (1106), ст. 206.
  8. ↑ "Сборник Указов Президиума Верховного Совета СССР о награждении орденами и медалями СССР", 1960 год, № 1 (176), с. 15.
  9. ↑ „Память народа :: Документ о награде :: Аджубей Алексей Иванович, Медаль «За оборону Москвы»“. памят-народа.ру. 2016-йил 16-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 15-июл.
  10. ↑ „Память народа :: Документ о награде :: Аджубей Алексей Иванович, Медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941–1945 гг.»“. памят-народа.ру. 2016-йил 17-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 15-июл.
  11. ↑ „«Наука и жизнь» — вчера, сегодня, завтра: К 75-летию возобновления выхода журнала «Наука и жизнь»“. 2020-йил 12-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 12-январ.