Ziyosfera

Alheira

Алҳеира (португалча: алҳеира) — Португалия колбасаси. Ҳозирда турли хил гўштлардан: одатда дана, ўрдак гўшти, товуқ ёки қуён гўштига нон қўшиб тайёрланади. Дастлаб, бундай колбаса маҳаллий инквизиция томонидан танқид қилинишидан қўрққан португал яҳудийлари томонидан тайёрланган. Алҳеиралар ўзининг ташқи кўриниши бойича Иберия ярим оролида кенг тарқалган чўчқа гўшти колбасаларига ўхшайди, аммо яҳудийларга ўз динлари ва урф-одатларини яширинча сақлашга имкон берадиган кошер ингредиэнтларидан тайёрланади. Кейинчалик, бундай колбасалар асл кошер ингредиэнтларини йўқотиб, Португалия миллий ошхонасининг таомига айланди.

Алҳеира
Тури Алҳеиралар ўзининг ташқи кўриниши бойича Иберия ярим оролида кенг тарқалган чўчқа гўшти колбасаларига ўхшайди
Миллий ошхона Португалия миллий ошхонасининг таоми
Келиб чиқиши Дастлаб, бундай колбаса маҳаллий инквизиция томонидан танқид қилинишидан қўрққан португал яҳудийлари томонидан тайёрланган.
Асосий компонентлари дана, ўрдак, товуқ ёки қуён гўштига нон қўшиб тайёрланади.

Тарихи

Миранделадан панжара қилинган алҳеира

Алҳеира — маҳаллий инквизицияни алдаш учун португал яҳудийлари томонидан яратилган[1] егулик ҳисобланади. 1492-йилда, Реконкиста тугагач, испан қироли Фернандо ИИ ва унинг рафиқаси Изабелла И Иберия ярим оролининг сўнгги маврий ҳукмдорини Гранададан қувиб чиқарганларида, уларни католикликка ўтишга мажбур қилиш, яҳудийлик ва ислом динини эътироф этишга қарши қаттиқ чоралар кўра бошладилар. Натижада, бу насроний бўлмаган динларнинг вакиллари таъқибга учради ва толерантроқ минтақаларга қочишга мажбур бўлди. Ушбу ҳаракатлар натижасида минглаб яҳудийлар Испания инквизицияси томонидан мамлакатдан чиқариб юборилди ва кўплаб диний қочқинларни ўз бағрига олган Португалияда жойлашдилар. Бироқ, бир неча йил ўтгач, вазият яна такрорланди ва яҳудийлар ҳам католикликни қабул қилишга ёки бошқа мамлакатларга кўчиб ўтишга мажбур бўлдилар[2]. Ўзларини зулм ва ўлимдан қутқариш учун кўпчилик католик урф-одатларини намойишкорона бажариш билан расман насронийликни қабул қилди. Лекин, бегоналардан яширинча крипто-иудаизм деб аталган яҳудийликни тан олишда давом этдилар[3]. 1536-йилда крипто-иудаизмнинг оқибатларидан қўрққан қирол Хуан ИИИ нинг илтимосига биноан, Португалия инквизицияси тасдиқланди ва ўз фаолиятининг асосий қисмини яҳудийликни йўқ қилишга йўналтирди[4].

Португал колбасалари. Алиэра — ўнгда

Дин яҳудийларга чўчқа гўштини истеъмол қилишни тақиқлади. (қаранг:кашрут) Шу боис, улар чўчқа гўштидан тайёрланган колбаса (чоризо) пиширмаслик билан танилган. Шунинг учун яҳудийлар колбасадаги чўчқа гўштини турли хил гўштлар билан алмаштирди. Масалан, бузоқ, курка, ўрдак, товуқ ва каклик гўшти шулар жумласидан. Маҳсулот мустаҳкамлигини яхшилаш учун уларни нон хамири билан аралаштирди. Ҳалача нуқтаи назаридан, чўчқа ичакларидан колбаса ишлаб чиқаришда фойдаланиш мумкин эмаслиги сабабли, улар қобиқсиз тайёрланган[5]. Крипто-яҳудийлар маҳаллий колбасаларга ўхшаган колбаса ясашларини ва истеъмол қилишларини намойиш қилишди, насронийлар яҳудийлар чўчқа гўшти истеъмол қилмасликларига шубҳа қилмасликлари учун уларни ҳамманинг олдида осиб қўйишди ва бу орқали улар ҳақиқатан ҳам ўз урф[3] одатларидан воз кечгандек таассурот уйғотишди.[3].

Кейинчалик бу маҳсулот рецепти насронийлар орасида кенг тарқалди. Улар чўчқа гўштини алҳеира таркибига қўшишни бошлади. Замонавий алҳеира асл кошер ингредиэнтларини йўқотиб, португал миллий ошхонасининг машҳур таомига айланди. Чунки у ҳозирги вақтда чўчқа гўштидан тортиб то ҳар қандай гўшт маҳсулотларининг таркибий қисмларидан иборат бўлиши мумкин. Бундан ташқари, у бутунлай вегетариан бўлиши мумкин[2][6]. Алҳеира одатда зайтун мойида қовурилади ва қайнатилган сабзавот ва картошка билан, кўпинча омлет билан тановул қилинади. Аскида „алҳеира“ номи саримсоқнинг маҳаллий номидан келиб чиққан бўлишига қарамасдан (португалча: алҳо) бир вақтлар ушбу зираворни ўз ичига олган ҳар қандай колбасани умумий тавсифлаш учун ишлатилган. Аммо барча замонавий иттифоқчиларда саримсоқ мавжуд эмас, лекин у ҳали ҳам кенг тарқалган таркибий қисмдир[5].

Ҳозирги кунга келиб ушбу маҳсулотнинг энг машҳурлари Мирандела шаҳридаги хиёбонлар, шунингдек, Бейра-Алта ва Траз-ос-Монтес провинсияларидаги хиёбонларда кенг истеъмол қилинади. Ҳимояланган географик кўрсаткич (ПГИ) мақомига эга португал колбасасининг маҳаллий навлари инглизча: протеcтед геограпҳиcал индиcатион) Винҳаис муниципалитетидаги аллиэра, шунингдек, Барросо минтақасини (португалча: Барросо; Террас де Барросо) Ботиcас ва Монталегри муниципалитетлари томонидан тузилган[7][8]. 2011-йилда аҳоли уни Португалиянинг етти гастрономик мўжизасидан бири сифатида тан олиш учун овоз беришди[2].

Манбалар

  1. ↑ Боголепов, Роман. „Альейра де Мирандела. Чудо-колбаса.“ (ру). Португуэса.ру, о Португалии, Лиссабоне, Фаду, кухне и вине.. 2017-йил 17-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 17-сентябр.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 „Как колбаса помогала португальским евреям спастись от инквизиции“ (эн). ББC Русская служба (2017-йил 13-сентябр). 2020-йил 12-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 17-сентябр.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Сохин, Влад. „Конспираторы Торы“. «Сайт ВокругСвета.ру (ВокругСвета.ру)». www.вокругсвета.ру. 2020-йил 30-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 2-феврал.
  4. ↑ Боксер 2019.
  5. ↑ 5,0 5,1 Соломоник 2006.
  6. ↑ Коробкина, Маливанов 2016.
  7. ↑ „Алҳеира де Барросо-Монталегре“. ДООР. эc.эуропа.эу. 2020-йил 8-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 2-феврал.
  8. ↑ „Алҳеира де Винҳаис“. ДООР. эc.эуропа.эу. 2020-йил 11-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 2-феврал.

Адабиёт

  • Боксер, Чарлз. Португальская империя и её владения в ХВ–ХИХ веках. М.: Центрполиграф, 2019 — 413-бет. ИСБН 978-5-9524-5335-7. 
  • Соломоник, Татьяна. Европейская шкатулка. Кулинарные шедевры мира, Кулинария — Нева. СПб: ИД «Нева», 2006. ИСБН 978-5-7654-4721-5. 
  • Коробкина Т., Маливанов Ф. Красивая планета. 100 стран мечты, Подарочные издания. Туризм. М.: Издательство «Э», 2016. ИСБН 978-5-699-81725-2. 
  • Чарлес Синcлаир. алҳеира // Диcтионарй оф Фоод: Интернатионал Фоод анд Cоокинг Термс фром А то З. — Сеcонд Эдитион. — Лондон: А & C Блаcк, 2004. — П. 14. — 632 п. — ИСБН 978-1-4081-0218-3.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Alheira" dan olindi