Али ал-Ҳодий (арабча: عَلي إبن مُحَمَّد الهادي النَّقي‎‎ тахминан 828-йил 7-мартда туғилган – тахминан 868-йил 21-июнда вафот этган) – ислом пайғамбари Муҳаммаднинг авлоди ва Ўн икки имом оқимининг ўнинчи имоми. Отаси Муҳаммад ал-Жаводдан (вафоти: 835) кейин имомликни мерос қилиб олган. 828-йилда Мадинада туғилган Али „ал-Ҳодий“ (арабча: الهادي‎‎– „йўл кўрсатувчи“) ва „ан-Нақий“ (арабча: النقي‎‎ – „пок, танлаб олинган“) унвонлари билан танилган. Отасининг вафотидан сўнг, кўпчилик ал-Жавод издошлари ҳали ёш бўлган Алининг имомлигини дарҳол қабул қилган. Қур’онда номи келтирилган ёш Исо (Масиҳ) ҳақидаги ривоятлар билан ўхшатилиб, Ўн икки имом манбаларида Алига ёшлигиданоқ имомликка лойиқ бўлган фавқулодда туғма илм берилгани таъкидланади.

Али ал-Ҳодий

Шиалик мазҳаби 10-имоми
عَلِيّ ٱلْهَادِي

Ал-Ҳодий исмининг хаттотлик услубида ёзилган ёзуви Карбалодаги Ҳусайн ибн Али зариҳида жойлашган.
Унвони
  • ал-Ҳодий (сўзма-сўз таржимаси — „тҳе гуиде“)
  • ал-Нақий (сўзма-сўз таржимаси — „тҳе дистингуишед“)
Шахсий маълумотлар
Таваллуди тах. 828-йил 7-март (ҳижрий 212-йил Зулҳижжа ойининг 16-куни)
Вафоти тах. 21-июн 868-йил(868-06-21)
(40 ёшда)
(ҳижрий 254-йил Жумодиссони ойининг 26-куни)
Самарра, Аббосийлар халифалиги
Ўлим сабаби Аббосийлар томонидан заҳарланган (аксар шиа манбаларига кўра)
Ал-Аскарий зиёратгоҳи, Самарра
34°11′54.5″Н 43°52′25″Э / 34.198472°Н 43.87361°Э / 34.198472; 43.87361
Дини Ислом
Турмуш ўртоқ(лар)и Ҳудайс (ёки Сусан, Салил)
Фарзандлари
Ота-онаси

Аввалги имомларнинг аксарияти каби Али ал-Ҳодий ҳам сиёсатдан йироқ бўлган. Бироқ тахминан 848-йилда Аббосий халифа ал-Мутаваккил (847–861-йиллар ҳукмронлик қилган) томонидан Мадинадан пойтахт Самаррага чақиртирилган. Ал-Мутаваккил шиаларга нисбатан душманлиги билан танилган. Самаррада Али ал-Ҳодий 868-йилгача, яъни Аббосий халифаси ал-Му’тазз (866–869-йиллар ҳукмронлик қилган) ҳукмронлиги давригача қаттиқ назорат остида сақланган. Шунга қарамай, у яширин вакиллар тармоғи орқали шиа жамоасининг молиявий ва диний ишларини бошқариб турган. Шиалик манбаларининг аксарияти унинг тахминан қирқ ёшида Аббосийлар томонидан заҳарлаб ўлдирилганини таъкидлайди. Бироқ Ўн икки имом теологи ал-Шайх ал-Муфид (вафоти: 1022) бу маълумотга қарши фикр билдирган. Ўн икки имом манбаларида Али ал-Ҳодий тинчликпарвар, тазйиқларга учраган имом сифатида тасвирланган. Бу манбаларда Аббосий саройидагиларнинг уни камситиш ва таҳқирлашга қаратилган уринишлари кўп маротаба қайд этилган. Шунингдек, унинг уйини тинтув қилиш, вақтинча ҳибсга олиш ва ҳатто ўлдириш режалари ҳақида ҳам даъволар мавжуд.

Ўн икки имом манбаларида унга айрим мўжизалар ҳам нисбат қилинади, бу манбалар кўпинча унинг олдиндан воқеаларни билиш қобилиятини таъкидлайди. Вафотидан сўнг издошлари орасида кўпчилик унинг ўғли Ҳасан ал-Аскарийни имом сифатида қабул қилган. Ҳасан ал-Аскарий ҳам Самаррада бир неча йил давомида то вафотига қадар ҳибсда сақланган. Бироқ баъзилар ал-Ҳодийнинг бошқа бир ўғли Жаъфарга эргашган. Ўн икки имом манбаларида у „Жаъфар ал-Каззоб“ (яъни „ёлғончи Жаъфар“) номи билан танилган. Аммо Жаъфар вафотидан кейин бу йўналиш охир-оқибат асосий Ўн икки имомлик оқимига қўшилиб кетган. Али ал-Ҳодий ва унинг ўғли Ҳасан ал-Аскарий қабрлари ҳозирги Ироқнинг Самарра шаҳридаги ал-Аскарий зиёратгоҳида жойлашган. Шиалар учун муқаддас бўлган бу маскан 2007-йилда экстремист ИШИД жангарилари томонидан ҳужум нишонига айланган.

Адабиётлар

  • Wардроп, С. Ф. (1988). Ливес оф тҳе Имамс, Муҳаммад ал-Жаwад анд Али ал-Ҳади анд тҳе Девелопмент оф тҳе Ши'ите Органисатион (ПҳД тҳесис). Университй оф Эдинбургҳ.