Ali ibn Isa al-Kahhal

Ali ibn Iso al-Kahhal (arabcha: علي بن عيسى الكحال; taxallusi: „koʻz shifokori“ (al-kahhal)) – oʻrta asr islom davridagi eng mashhur arab oftalmolog[1][2]. Oʻrta asr Yevropasida oʻz ismining lotincha tarjimasi boʻlgan Jesu Oculist nomi bilan tanilgan.
U Tazkirat al-kahhalin[3] asarining muallifi boʻlib, baʼzan Koʻz shifokorlari uchun qayd deb tarjima qilinadi; bu oʻrta asr davridan bizgacha yetib kelgan arab tilidagi eng mukammal oftalmologiya kitoblaridan biridir. Asar Hunayn ibn Isʼhoq, Galen va boshqa avvalgi mualliflarning qaydlariga asoslangan boʻlib, unda koʻz anatomiyasi va kasalliklari, shuningdek, ularni davolash usullari va dori vositalari batafsil tasvirlangan[3]. Ibn Iso asarida koʻz anatomiyasining rasmlarini ham keltirgan[4]. Oʻsha davrda bu asar oftalmologiya boʻyicha asosiy manba hisoblangan.
Ibn Iso turli koʻz kasalliklarini tasvirlab, ularning davosini taklif qilgan. Birinchi boʻlib Vogt–Koyanagi–Harada sindromi alomatlarini tasvirlagan[5]. Ibn Iso pterigiumni haddan tashqari kuydirish oqibatida kelib chiqadigan epiforiyani tasniflagan va kasallik bosqichiga qarab epiforiyani davolash usullarini taklif etgan: yaʼni dastlabki bosqichlarda ammiak tusi, kuydirilgan mis yoki qovoq surtmalariga oʻxshash tortuvchi moddalar bilan, surunkali bosqichlarda esa patli qalam yordamida ilgak bilan kesish usulini tavsiya qilgan[6]. Boshqa jarrohlik amaliyotlari ham kitobda tasvirlangan[7]. U oʻz Tazkirasida chakka arteriti holatini ham qayd etgan boʻlishi mumkin[8].
Manbalar
- ↑ E., Mittwoch „ʿAlī b. ʿĪsā“ (en) (2012-yil 24-aprel).
- ↑ Griffin, Rosarii. Education in the Muslim World: different perspectives (en). Symposium Books Ltd, 2006. ISBN 9781873927557.
- ↑ 3,0 3,1 „Ophthalmology“, Routledge Revivals: Medieval Islamic Civilization (2006) Josef Meri: . Taylor & Francis, 2018. ISBN 9781351668132.
- ↑ Lin, Daren (2008). "A Foundation of Western Ophthalmology in Medieval Islamic Medicine". UWOMJ 78 (1): 41–45. Archived from the original on 2011-07-17. https://web.archive.org/web/20110717181439/http://www.uwomeds.com/uwomj/V78n1/A%20Foundation%20of%20Western%20Ophthalmology%20in%20Medieval%20Islamic%20Medicine.pdf. Qaraldi: 2011-06-14.Ali ibn Isa al-Kahhal]]
- ↑ Paredes, I; Ahmed, M; Foster, C S (2006). "Immunomodulatory therapy for Vogt-Koyanagi-Harada patients as first line therapy". Ocul Immunol Inflamm 2006 (14): 87–90. doi:10.1080/09273940500536766. PMID 16597537.
- ↑ Hirst Lawrence, W (2003). "The treatment of pterygium". Surv Ophthalmol 48 (2): 145–80. doi:10.1016/S0039-6257(02)00463-0. PMID 12686302. https://archive.org/details/sim_survey-of-ophthalmology_march-april-2003_48_2/page/145.
- ↑ Feigenbaum, Aryeh (1960). "Did 'Ali Ibn 'Isa Use General Anaesthesia in Eye Operations?". Br J Ophthalmol 44 (11): 684–688. doi:10.1136/bjo.44.11.684. PMID 13698621. PMC 510017. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=510017.
- ↑ Ross, RT (1988). "From the Tadhkirat of Ali ibn Isa of Baghdad (c. 940-1010 AD) an ancient description of what may be temporal arteritis". Journal of Neurology, Neurosurgery, and Psychiatry 51 (4): 528. https://archive.org/details/sim_journal-of-neurology-neurosurgery-and-psychiatry_1988-04_51_4/page/528.