Ali ibn Makula sahifasining manbasini koʻrish

'''Abu Nasr Ali ibn Hibat Alloh ibn Jaʼfar ibn Allakon ibn Muhammad ibn Dulaf ibn Abu Dulaf al-Qosim ibn Isa [[Banu Ajal|al-Ijliy]]''' (1030/31—1082/83), familiyasi '''Saʼd al-Mulk''' yuqori darajada eʼtiborga sazovor boʻlgan [[arab]] [[muhaddis]]i va tarixchisi boʻlib, bir qancha asarlar yozgan. Shuningdek, '''Ibn Makula''' ({{lang-ar|ابن ماكولا}}) nomi bilan ham mashhur boʻlgan. Asosiy asari islomiy ismlar [[etimologiya]]si va orfografiyasi haqidagi [[Biografik lugʻat|biografik-geneologik]] tarixga bagʻishlangan ''Al-Ikmal'' nomli asar edi.
== Hayoti ==
Abu Nasr ibn Makula [[Bagʻdod]] shahridan shimolda, [[Dajla]] daryosi boʻyida joylashgan [[Ukbara]] qishlogʻida zodagon [[arab]] oilasida dunyoga kelgan. [[Basra]] shahrining [[buvayhiy]] hukmdori [[Jalol ud-Davla]]ning vaziri boʻlgan Hibatilloh ibn Makulaning oʻgʻli boʻlgan. Ali ibn Makula ''al-Amir'' yoki ''shahzoda'' unvonini qoʻlga kiritgan. Mazkur unvon ehtimol oʻz huquqiga koʻra yoki mashhur ajdodi [[Abu Dulaf el-Ijji]]ga nisbatan berilgan boʻlishi mumkin{{sfn|Khallikān (Ibn)|1843|loc=II|p=505 n.}}. Uning oilasi dastlab [[Eron]]ning [[Hamadon]] va [[Isfahon]] shaharlari oʻrtasida joylashgan Jarbozakondan kelib chiqqan. Biroq, amakisi Bagʻdodda [[muhaddis]] va [[qozi]] boʻlib ishlagan. Shu sababli Ibn Makula ushbu shaharda oʻqishni boshlagan. Taʼlimni davom ettirib, [[Iroq]], [[Katta Xuroson|Xuroson]], [[Bilod ash-Shom|Suriya]], [[Misr]] va [[Fors viloyati|Fors]] boʻylab mintaqaviy taʼlim markazlariga sayohat qilgan. Umrining soʻnggi yillarida [[Saljuqiylar imperiyasi]]ning maʼmuriy boshqaruvidagi turli rasmiy lavozimlarda faoliyat yuritgan va bir marta yangi [[Abbosiy xalifa]] [[al-Muqtadiy]] hukmronligini tan oldirish uchun [[Buxoro]]ga yuborilgan elchilik guruhiga rahbarlik qilgan{{sfn|Khallikān (Ibn)|1843|loc=II |p=248}}.

Bir rivoyatga koʻra, Ibn Makula grammatik al-Axfash al-Asgʻar (yoki al-Axfash Kichik) nomidan vazir Abulhasan Ali ibn Isodan nafaqa soʻrab shaxsan murojaat qilgan ekan. Aftidan, bu soʻrov gʻazab bilan rad etilgan va olim qashshoqlikda qolgan{{sfn|Khallikān (Ibn)|1843|loc=II |pp=245-246}}.

Ibn Makulaga soʻnggi suiqasd uyushtirilishi haqidagi maʼlumotlarda manbalar joy va sana tafsilotlari boʻyicha turli fikrlar bildirilgan. Aftidan, suiqasd hijriy 475-yilda (1082/83) yoki hijriy 479 (1086/87) yillarning birida Xurosonga safar chogʻida oʻzining mamluk qoʻriqchilari tomonidan oʻldirilgan va talon-taroj qilingan. Bu voqea [[Guliston ustoni]]dagi [[Goʻrgon (shahar)|Jurjon]]da, [[Xuziston]]dagi [[Ahvoz]]da yoki Erondagi [[Kirmon ustoni|Kirmon]] shahrida sodir boʻlgan{{sfn|Khallikān (Ibn)|1843|loc=II |p=249}}.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{cite book |last1=Brockelmann |first1=Carl |author1-link=Carl Brockelmann |title=History of the Arabic Written Tradition Volume 1 |date=2016 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-32626-2}}
* {{cite book|last=[[Ibn al-Athir|Athīr (Ibn al-)]] |first= Abū al-Ḥusayn 'Alī| title= Al-Kāmi fī al-Ta'rikh (Chronicon Quod Perfectissimum Inscribitur.)  |editor-last= Carl Johan Tornberg |editor-first= C.J.|place=Leiden|publisher= [[Brill publishers|Brill]]|year=1862 |language=ar |url= https://archive.org/stream/kamil-Tornberg/kamil-Tornberg-vol-13#page/n157/mode/2up}}
* {{cite book|last= [[Al-Khatib al-Baghdadi|Baghdādī (al-)]] |first= al-Khatib Abū Bakr Aḥmad ibn 'Alī| title= Taʾrīkh Baghdād|place= Beirut|publisher= Al-Sa’ādah Press |year=1931|volume= VIII |language=ar|page=80|number=4165}}
* {{cite book|last=[[Ibn Kathir|Kathīr (Ibn)]] |first= Ismail |title= Kitāb al-Bidāya Wa'l-Nihāya|place=Beirut |publisher=Riyadh |year=1966|language=ar |volume= XII|pages=18, 22, 24, 32, 46, 123}}
* {{cite book|last=[[Ibn Khallikan|Khallikān (Ibn)]] |first=Aḥmad ibn Muḥammad|title=Ibn Khallikān's Biographical Dictionary (translation of Wafayāt al-A'yān wa-Anbā' al-Zamān)|translator-last=[[William McGuckin de Slane|McGuckin de Slane]] |translator-first= William |place=London |publisher= W.H. Allen|year=1843|volume=II|pages=248–250|url= https://archive.org/stream/WafayatAl-ayantheObituariesOfEminentMenByIbnKhallikan/Vol2Of4WafayatAl-ayantheObituariesOfEminentMenByIbnKhallikan#page/n265/mode/2up }}
* {{cite book|last=Mākūlā (ibn)|first='Alī| title= Kitāb al-Ikmāl |editor-last= Al-Yamānī |editor-first= ʿAbd-al-Raḥmān b. Yaḥyā|place= Hyderabad |year=1962|volume=I|pages=1–61}}
* {{cite book|last= Mākūlā (ibn)|first='Alī | title= Tahdhīb mustamirr al-awhām : ʻalá dhawī al-maʻrifah wa-ūlī al-afhām|editor-last= Sayyid Kasrawī Ḥasan|place= [[Beirut|Bayrūt]]|publisher= Dār al-Kutub al-ʻIlmīyah|year=1990|language= ar}}
* {{cite book|last=[[Ibn Taghribirdi|Taghrībirdī (Ibn)]]|first=Abū al-Maḥāsin Yūsuf | title= al-Nujūm al-zāhirah fī mulūk Miṣr wa-al-Qāhirah|editor-last= Popper|editor-first= William |place= Cairo|publisher=Dār al-Kutub al-Miṣrīyah |year=1956}}
* Vadet, J.-C . „Ibn Mākūlā.“ [[Encyclopaedia of Islam]], second edition. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel, W. P. Heinrichs. Brill Online, 2016. Reference. June 7, 2016 http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ibn-makula-SIM_3280
* {{cite book|last= [[Yaqut al-Hamawi|Yāqūt]] |first=Shihab al-Dīn 'Abd Allāh al-Ḥamawī | title=Irshād al-Arīb alā Ma'rifat al-Adīb (Yaqut's Dictionary of Learned Men), Odabāʾ |editor-last=[[David Samuel Margoliouth|Margoliouth]] |editor-first= D. S.|volume=V|place=Leiden |publisher=Brill |year=1927|pages=435–40 }}
* {{cite book|last= [[Khair al-Din al-Zirikli|al-Ziriklī]] |first=Khayr al-Dīn|title= Al-Aʻlām, qāmūs tarājim li-ashhar al-rijāl wa-al-nisāʼ min al-ʻArab wa-al-mustaʻribīn wa-al-mustashriqīn |edition=17 |place=[[Beirut|Bayrūt]] |publisher= Dār al-ʻIlm lil-Malāyīn|year=2007|language= ar }}
[[Turkum:1030-yillarda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1083-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:11-asr eroniylari]]
[[Turkum:11-asr tarixchilari]]
[[Turkum:Buvayhiylar sulolasi olimlari]]
[[Turkum:Etimolollar]]
[[Turkum:Geneologlar]]
[[Turkum:Eronlik yozuvchilar]]