Алибаба Гроуп Ҳолдинг Лимитед — Алибаба Гроуп ва Алибаба.cом сифатида танилган, Хитойнинг электрон тижорат, чакана савдо, Интернет ва технологияларга ихтисослашган трансмиллий технологик компанияси. 1999-йил 28-июнда Чжецзян шаҳрининг Ханчжоу шаҳрида ташкил этилган[1]. Компания веб-порталлар орқали истеъмолчидан истеъмолчига (C2C), бизнесдан истеъмолчига (Б2C) ва бизнесдан бизнесга (Б2Б) савдо хизматларини тақдим этади. Электрон тўлов хизматлари, харид қилиш қидирув тизимлари ва булутли ҳисоблаш хизматлари мавжуд. У дунёдаги ко'плаб бизнес соҳаларида турли хил компаниялар портфелига эгалик қилади ва ишлайди[2]. Буюк Британиянинг дунё бозорини ўрганувчи «Кантар» компанияси дунёнинг энг қиммат компаниялари рейтингини э’лон қилди. Рейтингнинг кучли ўнлигидан „Алибаба“ ҳам ўрин олган[3].

Алибаба Гроуп

2014-йил 19-сентябрда Ню Ёрк фонд биржасида Алибабаънинг оммавий аксиялари (ИПО) 25 миллиард долларни ташкил этди ва компанияни 231 миллиард доллар капиталлашувини таминлади. Шу билан дунё тарихидаги энг йирик оммавий таклиф бўлди[4]. Дунёдаги энг қиммат 10 корпорациядан бири[5] ва „Форбес Глобал 2000“ 2020 рўйхатида дунёдаги 31-энг йирик оммавий компания деб келтирилган[6]. 2018-йил январ ойида Алибаба рақиби Тенcентдан кейин 500 миллиард долларлик савдо ҳажмидан ўтган иккинчи Осиё компанияси бўлди[7]. 2020-йилга келиб, Алибаба глобал бренднинг олтинчи энг юқори баҳосига эга бўлди[8].

Алибаба дунёдаги энг йирик чакана савдо ва электрон тижорат компанияларидан биридир. 2020-йилда у бешинчи йирик сунъий интеллект компанияси сифатида ҳам баҳоланди[9]. Шунингдек, у энг йирик венчур капитал фирмаларидан бири ва дунёдаги энг йирик инвестиция корпорацияларидан биридир[10][11][12][13]. Компания дунёдаги энг катта Б2Б (Алибаба.cом), C2C (Таобао) ва Б2C (Тмалл) бозорларига мезбонлик қилади[14][15]. У медиа соҳасига кириб бормоқда, даромадлари йилдан-йилга уч баравар кўпаймоқда[16]. Шунингдек, у дунёдаги энг катта онлайн ва офлайн харид қилиш куни бўлган Хитойнинг Синглес Дай куни (2018 йилдаги) рекордини о'рнатди[17][18][19].

Номлаш

Компаниянинг номи Яқин Шарқдаги „Минг бир кеча“ халқ эртаклари тўпламидаги Алибобо персонажининг номидан келиб чиққан[20]. Таъсисчиларидан бири Жаcк Ма қуйидагича тушунтирган: – Бир куни мен Сан-Франсискодаги қаҳвахонада эдим ва Алибаба яхши ном экани ҳақида ўйлардим. Бироздан сўнг официант қиз келди. Ундан „Алибобо ҳақида биласизми?“, деб сўрадим. У эса ҳа деди. Мен: „У ҳақида нималарни биласиз?“, десам, у: „Сим-сим очил“, деди. Ва мен: „Ҳа, бу ном!“, дедим. Шундан сўнг кўчага чиқиб, Ҳиндистон, Германия, Токио ва Хитойдан келган 30 кишини топдим ва улардан: „Алибобони биласизми?“, деб сўрадим. Уларнинг ҳаммаси Алибобо ҳақида билишар эди. Алибобо – сим-сим очил. Алибобо меҳрибон, ақлли ишбилармон ва у қишлоғига ёрдам берган. Шундай қилиб бу сўз ёзилиши осон ва дунё миқёсида танилган. Кимдир биз билан оила қурмоқчи бўлса, биз „Алимама“ исмини ҳам рўйхатдан ўтказдик!"[21][22]}}.

Тарих

1999-йил 28-июнда Жек Ма 17 дўсти ва талабалари билан Ханчжоу квартирасида Хитойда жойлашган Б2Б савдо майдончаси бўлган „Алибаба.cом“ни ташкил қилди. 1999-йил октябр ойида Алибаба Голдман Сачс ва СофтБанкдан 25 миллион АҚШ доллари миқдорида сармоя олди. Алибаба.cом Хитойнинг ички электрон тижорат бозорини яхшилаши ва Хитой маҳсулотларини жаҳон бозорига экспорт қилишда, шунингдек, Жаҳон савдо ташкилоти (ЖСТ) муаммоларини ҳал қилишда ёрдам бериш учун Хитой корхоналари, айниқса, кичик ва ўрта корхоналар учун электрон тижорат платформасини такомиллаштириши кутилганди. 2002-йилда „Алибаба.cом“ ишга туширилгандан уч йил ўтгач даромад келтирди. Ма глобал электрон тижорат тизимини такомиллаштирмоқчи эди, шунинг учун 2003 йилдан бошлаб Алибаба „Таобао Маркетплаcе“, „Алипай“, „Алимама.cом“ ва „Лйнх“ни ишга туширди[23][24].

2003-йилда „эБай“ Хитойга кенгайганлигини эълон қилганида Ма Америка компаниясини хорижий рақобатчи деб билди ва „Алибаба“нинг „Таобао“ шўба корхонасини „эБай“ томонидан сотиб олишни рад этди. Кейинчалик Алибаба шўба корхонаси „Таобао“ „эБай“ни Хитой бозоридан чиқариб юборади ва „эБай“ ўзининг фойда келтıрмаган Хитой веб-бўлинмасини тугатади[23][25][26]. 2005 йилда „Яҳоо!“ ўзгарувчан фоизли субект (ВИЭ) тузилмаси орқали Алибаба-га сармоя киритиб, компаниянинг 40 фоиз улушини 1 миллиард АҚШ долларига сотиб олди[23][26]. Натижада „Яҳоо!“га 10 миллиард АҚСҲ доллар келтириши мумкин эди[25][27].

2017-йил январ ойида Алибаба ва Халқаро Олимпия Қўмитаси Олимпия ўйинларига 2028-йилгача ҳомийлик қилишини эълон қилди. Икки ўртадаги шартнома 800 миллион долларни ташкил этади[26][28]. 2018-йил сентябр ойида Жаcк Ма хайрия ишларига эътибор қаратиш учун бир йилдан сўнг „Алибаба“ раислигидан кетишини эълон қилди[29].

2019-йил 10-сентябр куни Жаcк Ма Алибаба раиси лавозимидан расман воз кечди. Дениэл Чжан унинг ўрнига компанияга бош бўлди. 2019-йил сентябр ойида Ханчжоу шаҳар ҳукумати „Алибаба“ ва бошқа компанияларга ҳукумат амалдорларини жойлаштириш орқали хусусий сектор устидан кузатувни кучайтираётганини эълон қилди[30][31].

2020-йил 24-декабрда Хитой „Алибаба Гроуп“ регуляторларига қарши антитрестлик текширувини бошлади[32].2020-йил декабрида „Алибаба Гроуп“ аксиялари хитойлик регуляторлар томонидан компанияга қарши ўтказилган антитрестлик текширувдан сўнг, 6 ой ичида энг паст даражадаги тарихий аксиялар нархининг қулашига дуч келди[33]. 2020-йил декабрда Хитойнинг бозорни тартибга солиш бўйича маъмурияти Алибаба устидан монополистик амалиётлар бўйича тергов бошлаганлигини маълум қилди[34][35].

Хитой Халқ Коммунистик партияси Марказий қўмитасининг расмий газетаси бўлган „Пеопле Даилй“ терговни „Интернет антитрестлик назоратини кучайтиришдаги муҳим қадам“ деб эълон қилганидан кўп ўтмай маъқуллади[36][37]. Алибаба монополияга қарши текширишлар натижасида 2020 йилда фонд бозоридаги деярли барча ютуқларини йўқотди. Декабр охирига келиб 859 миллиарддан 586 миллиард АҚШ долларга етди[38]. Жек Ма „Ант Гроуп“нинг ИПО-си ноябр ойи бошида тўхтатилганда жамоатчилик кўзидан ғойиб бўлди, аммо 2021-йил январида яна 50 сонияли видеороликда кўриниш берди.[39]. 2021-йил феврал ойидан бошлаб у ҳали жамоатчилик олдида кўринмаган[40]. Видеонинг пайдо бўлиши Алибаба аксияларининг 7 фоиздан ошишига сабаб бўлди[41].

2021-йил феврал ойида Алибаба 5 миллиард долларлик облигацияларни сотди. Бу компаниянинг долларлик облигацияларнинг учинчи йирик савдоси бўлиб, тўрт тўпламни чиқарган ва 2,143 фоиздан 3,251 фоизгача даромад келтирган. Тўрт тўпламли облигациялар 1,5 миллиард долларлик 10 йиллик ва 30 йиллик қарзларни, шунингдек, 20 миллиард ва 40 йиллик муддати билан 1 миллиард долларлик облигацияларни ташкил этди. 20 йиллик облигациялар барқарорлик белгиси сифатида белгиланган[42][43][44].

Хитой Бозор назорати бўйича давлат маъмурияти 10 апрел, шанба куни «Алибаба» компаниясини монополияга қарши қонунларни бузгани учун 18,22 миллиард юан (2,78 миллиард доллар) миқдорида жаримага тортди. Бу 2019 йилда сотилган 455,712 миллиард юанлик ички савдосининг 4 фоизи миқдорини[45] ва 2020-йил учун соф фойданинг 12 фоизини ташкил этди. Танқидчиларнинг таъкидлашича, бу қадам Хитой ҳукуматининг технологик компанияларга таъсирини кучайтиради[46][47][48]. Жаримага тортилганидан 3 кун ўтиб, «Алибаба»нинг аксиялари кескин равишда кўтарилди. Гонконг биржасидаги «Алибаба» аксиялари 8,99 фоизга ўсиб, ҳар бир аксия 237,6 гонконг долларини ташкил қилган. Аввалроқ савдолар пайтида компания аксиялари қиймати 8 фоизга ортиб, 235,6 гонконг долларига етган эди[49].

2021-йил июн ойида Алибаба компаниясининг „Тмалл Инноватион Партнершип“ компанияси 59 кун ичида янги косметика маҳсулотини намойиш этади. Улар буни янги маҳсулот деб топди ва маҳаллий бозор ушбу эчимни қидираётганини аниқлади. Маҳсулотни ишга тушириш учун маълумотлар ва платформа билан улар 59 кун ичида янги маҳсулотни савдога чиқаришга имкон берди[50].

Хитойнинг Пиндуодуо чакана савдо билан шуғулланувчи онлайн-дўкони йиллик фаол фойдаланувчилар сони бўйича рақиби — „Алибаба“дан ўзиб кетди. Компаниянинг фойдаланувчилари сони 2020-йил якунига кўра, 788 миллионни ташкил этган[51].

Медиаактивлар

Миллиардер Жаcк Ма томонидан асос солинган „Алибаба“ ўтган йиллар давомида медиакативларнинг катта қисмини, шу жумладан, босма, телевидение, интернет, ижтимоий тармоқлар ва реклама активларини йиққан. Хусусан, Тwиттерънинг хитойча кўриниши бўлган Wеибо платформасининг 30 фоиз улушига, шунингдек, бир нечта машҳур рақамли ва босма янгиликлар нашрларининг улушига эгалик қилади. Бундан ташқари, қайд этилишича, компания таркибига Гонконгда жойлашган «Алибаба Пиcтуре Гроуп» кинокомпанияси ҳамда Хитойнинг энг йирик видео платформаларидан бири бўлган «Ёку Тудоу» ҳам киради.

Хитой ҳукумати „Алибаба Гроуп“дан оммавий ахборот воситаларидаги активларидан воз кечишни илтимос қилган. Ҳукумат компаниянинг ХХРдаги жамоатчилик фикрига таъсиридан хавотирдалиги боис шу қарорга келган. Бу масала бўйича мунозаралар 2021-йилнинг бошида — назорат органлари асосий иши савдо-сотиқ бўлган компанияга тегишли бўлган медиаактивлар рўйхати билан танишгандан сўнг бошланган. Ҳукумат компаниядан медиаактивлари сезиларли даражада камайтириш режасини ишлаб чиқишни сўраган[52].

Корпоратив бошқарув

„Алибаба“нинг асосий ҳаммуассиси Жаcк Ма компания ташкил топганидан 2019-йил 10-сентябригача бўлган собиқ ижрочи раисидир. Амалдаги ижрочи раиси – 2019-йил 10-сентябрда Ма ўрнини эгаллаган Даниэл Зҳанг ва шунингдек, 2015-йилдан буён „Алибаба“ бош директори. Шунингдек, у 2015-йилда «Ҳупан» бизнес мактабига асос солган[53].

Жосепҳ Цаи 2013-йилдан бери Алибаба раисининг ижрочи ўринбосари[54]. Ж. Мичаэл Эванс 2015-йилдан буён Алибаба президенти. „Алибаба“ директорлар кенгашига юқори менежмент Жаcк Ма, Жосепҳ Цаи, Даниэл Зҳанг, Ж. Мичаэл Эванс ва режиссёр Эриc Жинг, шунингдек, Чеэ Ҳwа Тунг, Wалтер Кwаук, Бöрже Э. Экҳолм ва Wан Линг Мартелло каби мустақил директорлар киради. Бундан ташқари, „Яҳоо!“ асосчиларидан бири ва собиқ бош ижрочи директори Жеррй Янг[55]. Масаёши Сон („СофтБанк“ асосчиси ва бош директори) 2020-йилда лавозимидан кетишдан олдин фирманинг бошқарув кенгашида ишлаган[56].

Ма, Цаи, Зҳанг ва Эванс ташқари, юқори менежмент таркибига Маггиэ Wу (CФО) Жудй Тонг (CПО), Жефф Зҳанг (CТО ва „Алибаба Cлоуд Интеллигенcе“ президенти), Сопҳиэ Wу (CCО), Тим Стеинерт (Бош маслаҳатчи ва котиб) ҳам киради. ), Жессиэ Зҳенг (CРО ва CРГО / Платформани бошқариш бўйича бош директор), Ангел Зҳао (Алибаба глобаллашув этакчилик гуруҳининг раҳбари), Чрис Тунг (CМО), Трудй Даи (улгуржи бозорларнинг президенти), Фан Жианг (Таобао.cом президенти) ва Жет Жинг (Тмалл.cом президенти).

Илгари, Жаcк „Ма Алибаба Гроуп“ ташкил топганидан бери бош директор бўлиб ишлаган, аммо кейинчалик 2013-йилда истеъфога чиққан. Унинг ўрнини эгаллаган Жонатҳан Луни танлаган[57][58]. Лу бошчилигидаги „Алибаба“ гуруҳи яхши натижаларга эришган эди, аммо Ма Лу компанияни бошқариш қобилиятига нисбатан ишончсизликни кучайтираётгани ҳақида миш-мишлар тарқалди[59][60]. Лу бошчилигида компанияда CОО сифатида ишлаган Даниэл Зҳанг, Лу ўрнини 2015-йилда бош директор сифатида эгаллади[61]. 2018-йил 10-сентябрда Ма Зҳангни истеъфога чиққандан сўнг компаниянинг ижроия раиси этиб тайинлади[62] .

2012-йилдан буён Хитой Коммунистик партияси компанияда партия қўмитасини ташкил қилди ва „Алибаба“ ишчилари сифатида 2000 дан ортиқ партия аъзоларини ўз ичига олди[63]. 2019-йилда Хитой ҳукумати расмийларни йирик технологик компаниялар, жумладан „Алибаба“ таркибига жойлаштира бошлади[64] Ин 2019, тҳе Чинесе говернмент беган эмбеддинг оффиcиалс инсиде мажор течнологй cомпаниэс, инcлудинг Алибаба.[30][31].

Молиявий маълумотлар

Молиявий маълумотлар миллиард юанни ташкил қилади[65][66]
Йил Даромад Соф фойда Активлар Тенглик
2012[67] 20,025,000,000 8,404,000,000 47,210,000,000 34,383,000,000
2013[65] 34,517,000,000 4,228,000,000 63,786,000,000 513,000,000
2014[65] 52,504,000,000 23,076,000,000 111,549,000,000 30,417,000,000
2015[65] 76,204,000,000 24,149,000,000 255,434,000,000 157,413,000,000
2016[65] 101,143,000,000 71,460,000,000 364,245,000,000 249,539,000,000
2017[65] 158,273,000,000 43,675,000,000 506,812,000,000 321,129,000,000
2018[66] 250,266,000,000 63,985,000,000 717,124,000,000 436,438,000,000
2019[66] 376,844,000,000 87,600,000,000 965,076,000,000 608,583,000,000
2020[66] 509,711,000,000 149,263,000,000 1,312,985,000,000 870,548,000,000
2021(Қ1)[66] 717,289,000,000 150,308,000,000 1,690,218,000,000 1,074,961,000,000

Манбалар

  1. ↑ Сеc Форм Ф-1 РЕГИСТРАТИОН СТАТЕМЕНТ Алибаба Гроуп Ҳолдинг Лимитед
  2. ↑ МcCлай, Ребеccа „10 Cомпаниэс Оwнед бй Алибаба“. Инвестопедиа (25-июл 2017-йил).
  3. ↑ „Дунёдаги энг қиммат компаниялар рейтинги эълон қилинди“. Бугун.уз. 2021-йил 24-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021 йил 23 июнь.
  4. ↑ Бакер, Лианна Б.; Тоонкел, Жессиcа; Властелиcа, Рян. „Алибаба сургес 38 перcент он массиве деманд ин маркет дебут“. Реутерс (19-сентябр 2014-йил).
  5. ↑ „Беижинг'с баттле то cонтрол иц ҳомегроwн теч гианц“. Тодай (24-сентябр 2017-йил). 2018-йил 12-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 22-июл.
  6. ↑ Мурпҳй, Андреа „Глобал 2000“. Форбес (13-май 2020-йил). Қаралди: 27-август 2020-йил.
  7. ↑ ЖАО, НИCОЛЕ. „Алибаба маркет валуэ ҳиц тҳе $500 биллион валуатион марк“. ТечНоде (25-январ 2018-йил).
  8. ↑ Магазине, БрандЗ. „БрандЗ Глобал Топ 100 Мост Валуабле Брандс“. БрандЗ (1-июл 2020-йил).
  9. ↑ Патризио анд Жамес Магуире, Андй „Топ 100 Артифиcиал Интеллигенcе Cомпаниэс 2020“. датаматион.cом. ТечнологйАдвиcе (2-июл 2020-йил). Қаралди: 27-август 2020-йил.
  10. ↑ МcЛаугҳлин, Бай. „Тҳис Wеэк ин Чина Теч: Алибаба Брингс АИ То Пиг Фарминг Анд Ретаил Теч он тҳе Рисе“. Форбес (14-феврал 2018-йил).
  11. ↑ МcЛаугҳлин, Бай. „Тҳис Wеэк ин Чина Теч: Алибаба Буйс Чип Макер, Фаcе Сcанс То Боард Планес, Анд Море“. Форбес (2-май 2018-йил).
  12. ↑ МcЛаугҳлин, Бай. „Тҳис Wеэк ин Чина Теч: Алибаба Инвесц 1 Триллион Юан Анд Чина Баттлес Агаинст Гоогле'с АлпҳаГо“. Форбес (9-май 2018-йил).
  13. ↑ О'БРИЭН, ЖЕННИФЕР. „Ҳоw Алибаба ис усинг АИ то поwер тҳе футуре оф бусинесс“. Интернатионал Дата Гроуп (18-май 2018-йил).
  14. ↑ „Алибаба'с Нине Биггест Cомпетиторс ин Асиа“. Глобал Фром Асиа (23-август 2018-йил).
  15. ↑ „Алеха Топ 500 Глобал Ситес“ (эн). алеха.cом. 2018-йил 15-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 22-июл.
  16. ↑ „Алибаба Беcомес Wорлд'с Мост Валуабле Ретаил Бранд | Неwс | Аппарел Магазине(АМ)“ (эн). аппарелмаг.cом.
  17. ↑ Пҳам, Шериссе. „Алибаба Синглес Дай салес топ $30 биллион“. CНН (10-ноябр 2018-йил). Қаралди: 16-ноябр 2018-йил.
  18. ↑ „Теч ин Асиа - Cоннеcтинг Асиа'с стартуп эcосйстем“. течинасиа.cом.
  19. ↑ „Алибаба: Πωλήσεις μόλις… 23 δισ. δολαρίων τις πρώτες 9 ώρες της "μέρας των синглес"!“. НеwсИт (11-ноябр 2019-йил).
  20. ↑ Гроcер, Степҳен. „Алибаба'с ИПО Филинг: Эверйтҳинг Ёу Неэд то Кноw“. Тҳе Wалл Стреэт Жоурнал (7-май 2014-йил).
  21. ↑ „Wҳере дид Алибаба, тҳе бранд наме, cоме фром?“. Wордлаб (15-октабр 2007-йил). 2011-йил 27-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 23-июл.
  22. ↑ ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20070227023026/– Тҳе оригинал форум пост реферред то ин тҳе wордлаб артиcле; ит доэс нот аппеар то ҳаве беэн постед бй Алибаба стафф
  23. ↑ 23,0 23,1 23,2 Поповиc, Стеван. „Жаcк Ма: Тҳе ман леадинг тҳе Чинесе э-cоммерcе маркет“. Ҳот Топиcс (4-май 2014-йил). 2016-йил 12-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 23-июл.
  24. ↑ „Алибаба Гроуп“. www.алибабагроуп.cом. Қаралди: 2019-йил 17-январ.
  25. ↑ 25,0 25,1 „Тҳе Рагс-то-Ричес Лифе Сторй оф Алибаба Фоундер Жаcк Ма“. Инc.cом (2017-йил 2-март). Қаралди: 2019-йил 17-январ.
  26. ↑ 26,0 26,1 26,2 Чен, Лилу Йилун „Қуиcктаке - Алибаба“. www.блоомберг.cом (19-ноябр 2017-йил). Қаралди: 2019-йил 17-январ.
  27. ↑ „Яҳоо Cоулд Маке Неарлй $10 Биллион Он Алибаба ИПО“. бусинессинсидер.cом (2014-йил 19-сентябр). 2014-йил 22-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 23-июл.
  28. ↑ „Алибаба Олймпиcс Спонсоршип Деал Саид то Бе Wортҳ $800 Миллион“. www.блоомберг.cом (19-январ 2017-йил). Қаралди: 2019-йил 17-январ.
  29. ↑ „Чина wилл струггле то продуcе анотҳер Жаcк Ма“ (эн). Тҳе Эcономист. Қаралди: 2018-йил 17-сентябр.
  30. ↑ 30,0 30,1 Чен, Лулу Йилун. „Чина Боосц Говернмент Пресенcе ат Алибаба, Привате Гианц“. Блоомберг Неwс (23-сентябр 2019-йил). Қаралди: 23-сентябр 2019-йил.
  31. ↑ 31,0 31,1 Ҳе, Лаура. „Чина ис сендинг говернмент оффиcиалс инто cомпаниэс лике Алибаба анд Геэлй“. CНН (24-сентябр 2019-йил). Қаралди: 24-сентябр 2019-йил.
  32. ↑ „Чина лаунчес антитруст инвестигатион инто теч гиант Алибаба“. НБCНеwс. Қаралди: 24-декабр 2020-йил.
  33. ↑ „Алибаба стоcк суфферс реcорд фалл афтер антитруст пробе ин Чина“. МаркетWатч. Қаралди: 24-декабр 2020-йил.
  34. ↑ „市场监管总局依法对阿里巴巴集团涉嫌垄断行为立案调查“ (зҳ). www.самр.гов.cн. Қаралди: 2020-йил 24-декабр.
  35. ↑ Пинг, Лиза Лин анд Чонг Коҳ. „Чинесе Регулаторс Лаунч Антитруст Инвестигатион Инто Алибаба“ (эн-УС). Wалл Стреэт Жоурнал (2020-йил 24-декабр). Қаралди: 2020-йил 24-декабр.
  36. ↑ „人民日报:加强反垄断监管是为了更好发展“ (зҳ). wап.пеоплеапп.cом. Қаралди: 2020-йил 24-декабр.
  37. ↑ Зҳонг, Раймонд. „Чина Опенс Антитруст Инвестигатион Инто Алибаба, тҳе Э-Cоммерcе Гиант“ (эн-УС). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2020-йил 24-декабр). Қаралди: 2020-йил 24-декабр.
  38. ↑ Ю, Чонг Коҳ Пинг анд Хиэ. „Алибаба Шарес Тумбле Агаин Афтер Беижинг Тигҳтенс Сcреwс он Ант Гроуп“ (эн-УС). Wалл Стреэт Жоурнал (2020-йил 28-декабр). Қаралди: 2020-йил 28-декабр.
  39. ↑ Чен, Лулу Йилун; Лиу, Cоcо „Чина Таргец Жаcк Ма'с Алибаба Эмпире ин Монополй Пробе“ (23-декабр 2020-йил). Қаралди: 23-декабр 2020-йил.
  40. ↑ „Жаcк Ма гивес видео спеэч то рурал теачерс афтер тҳреэ монтҳс оф силенcе“ (эн). Соутҳ Чина Морнинг Пост (2021-йил 20-январ). Қаралди: 2021-йил 3-феврал.
  41. ↑ „Алибаба стоcк спикес афтер Жаcк Ма ресурфаcес“ (эн). АБC Неwс. Қаралди: 2021-йил 3-феврал.
  42. ↑ Wебб, Қуэнтин. „Алибаба Планс Уп то $5 Биллион Бонд Сале“ (эн-УС). Wалл Стреэт Жоурнал (2021-йил 4-феврал). Қаралди: 2021-йил 5-феврал.
  43. ↑ Ёон, Франcес. „Алибаба Селлс $5 Биллион оф Бондс“ (эн-УС). Wалл Стреэт Жоурнал (2021-йил 5-феврал). Қаралди: 2021-йил 5-феврал.
  44. ↑ Wернау, Манжу Далал анд Жулиэ. „Алибаба Селлс $7 Биллион ин Доллар Бондс“ (эн-УС). Wалл Стреэт Жоурнал (2017-йил 29-ноябр). Қаралди: 2021-йил 5-феврал.
  45. ↑ „Хитой ҳукумати «Алибаба»ни рекорд миқдорда жаримага тортди“. Бугун.уз. 2021-йил 24-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021 йил 10 апрель.
  46. ↑ „Алибаба финед $2.8 биллион он cомпетитион чарге ин Чина“. АП НЕWС (2021-йил 10-апрел). Қаралди: 2021-йил 10-апрел.
  47. ↑ Wанг, Чристине „Чина слапс Алибаба wитҳ $2.8 биллион фине ин анти-монополй пробе“ (эн). CНБC (2021-йил 10-апрел). Қаралди: 2021-йил 10-апрел.
  48. ↑ Франcе-Прессе, Агенcе „Чина финес Алибаба биллионс фор аллегед маркет абусес“ (эн). тҳе Гуардиан (2021-йил 10-апрел). Қаралди: 2021-йил 10-апрел.
  49. ↑ „«Алибаба» акциялари кескин кўтарилди“. Бугун.уз. 2021-йил 24-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021 йил 13 апрель.
  50. ↑ „Алибаба’с Тмалл Инноватион Партнершип турнс ароунд а мажор неw cосметиc продуcт ин 59 Дайс. | Поцтиcкерс“ (эн-УС) (2021-йил 24-июн). 2021-йил 27-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  51. ↑ „Алибаба рақобатчиси Хитойнинг энг йирик онлайн-сотувчисига айланди“. Бугун.уз. 2021-йил 24-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021 йил 19 март. (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-07-24 санасида архивланган)
  52. ↑ „Хитой ҳукумати Алибаба компаниясига медиаактивларидан воз кечишни сўраб мурожаат қилди“. Бугун.уз. 2021-йил 24-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021 йил 17 март.
  53. ↑ „«Алибаба» асосчиси ўзи асос солган бизнес мактабнинг директорлик лавозимидан кетишини айтди“. Бугун.уз. 2021-йил 24-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021 йил 25 май.
  54. ↑ Келлей, Мичаэл Б.; Яроw, Жай. „Алибаба'с CЕО реплаcед“. Бусинесс Инсидер (7-май 2015-йил).
  55. ↑ „Алибаба Гроуп: Леадершип“. Алибаба Гроуп.
  56. ↑ Инагаки, Кана. „Масаёши Сон Степс Доwн Фром Алибаба Боард Афтер 15 Еарс“. ФТ.cом (2020-йил 25-июн).
  57. ↑ Wеэ, Wиллис. „Жаcк Ма'с Ласт Спеэч ас Алибаба CЕО“. Теч ин Асиа (13-май 2013-йил).
  58. ↑ Ҳилле, Катҳрин. „Жаcк Ма степс доwн ас Алибаба чиэф“. Финанcиал Тимес (15-январ 2013-йил). Қаралди: 23-сентябр 2014-йил.
  59. ↑ Миллwард, Стевен. „Алибаба Аппоинц Жонатҳан Лу ас Неw CЕО, Wилл Таке Ма'с Деск он Май 10“. Теч ин Асиа (11-март 2013-йил). Қаралди: 23-сентябр 2014-йил.
  60. ↑ Удланд, Мйлес „ИТ'С ОФФИCИАЛ: АЛИБАБА WИЛЛ БЕ ТҲЕ ЛАРГЕСТ ИПО ЭВЕР“. Бусинесс Инсидер. Қаралди: 2019-йил 17-январ.
  61. ↑ Фланнерй, Русселл „Wҳо Ис Алибаба'с Неw CЕО?“ (эн). Форбес. Қаралди: 2019-йил 17-январ.
  62. ↑ Чоудҳурй, Саҳели Рой „Жаcк Ма суccессион план ат Алибаба: Даниэл Зҳанг то беcоме чаирман“. www.cнбc.cом (2018-йил 9-сентябр). Қаралди: 2019-йил 17-январ.
  63. ↑ Маттис, Петер; Бразил, Маттҳеw. Чинесе Cоммунист Эспионаге: Ан Интеллигенcе Пример (эн). Навал Институте Пресс, 2019-11-15 — 252-бет. ИСБН 978-1-68247-304-7. 
  64. ↑ Маттис, Петер; Бразил, Маттҳеw. Чинесе Cоммунист Эспионаге: Ан Интеллигенcе Пример (эн). Навал Институте Пресс, 2019-11-15 — 252-бет. ИСБН 978-1-68247-304-7. 
  65. ↑ 65,0 65,1 65,2 65,3 65,4 65,5 „БАБА Алибаба Гроуп Ҳолдинг 20-Ф2017 ФЙ Аннуал репорт“. доcоҳ.cом. 2021-йил 24-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 24-июл.
  66. ↑ 66,0 66,1 66,2 66,3 66,4 „Алибаба Гроуп Ҳолдинг Лимитед (БАБА)“. финанcе.яҳоо.cом.
  67. ↑ „Алибаба Гроуп Ҳолдинг Лимитед Аннуал Репорт“. алибабагроуп.cом.