Alisa (ovoz yordamchisi): Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Dasturiy taʼminot bilgiqutisi | |||
|nom=Alisa (Ovoz yordamchisi) | |||
|tasvir = Alisa Yandex.svg | |||
|muallif=[[Yandex]] | |||
|reliz=10-oktabr 2017-yil | |||
|vebsayt=https://yandex.ru/alice | |||
|dasturlash_tili=[[C++]]}} | |||
'''Alisa''' – [[Yandex]] tomonidan ishlab chiqilgan virtual ovoz yordamchisi (2024-yil holatiga koʻra, faqat rus tilida ishlaydi). Maxsus algoritmi tufayli qurilma bilan bogʻliq turli vazifalarni bajarishi, tabiiy ovozni tushunishi, savollarga javob berishi, jonli ovozni taqlid qilishi mumkin. Alisa smartfonlarda, kompyuter va avtomobillarda ishlaydi. 2019-yil dekabr oyi holatiga 45 mln foydalanuvchiga ega<ref>{{veb manbasi|url=https://yandex.ru/blog/dialogs/shkola-alisy-itogi-2019-goda|title=Школа Алисы. Итоги 2019 года. — г Яндекс Диалогов|publisher=yandex.ru|accessdate=2020-02-04}}</ref>. | |||
== Tarixi == | |||
Alisa oʻz raqobatchilari: [[Siri]], [[Google Assistant]], [[Amazon Alexa]], [[Cortana|Cortanaga]] qaraganda kechroq 2016-yilda ishlab chiqila boshlandi. Rasman 2017-yil 10-oktabr sanasida eʼlon qilindi: Yandexning [[Android]] va [[IOS]] uchun ishlab chiqilgan qidiruv tizimlarida hamda sinov talqinida [[Microsoft Windows]]da ishlay boshladi. | |||
2018-yil holatiga koʻra Alisa [[Rossiya|Rosiyadagi]] smartfonlarning 53%da hamda 20 mlndan ortiq avtomobillarda oʻrnatilgan<ref name="rbc-stat082018">{{veb manbasi |url = https://www.rbc.ru/technology_and_media/18/07/2018/5b4dfb209a79470db37016a5 |title=«Яндекс» сделает голосовой помощник «Алиса» доступным в разных браузерах |author=Владимир Квасников |date=2018-07-18 |publisher=[[РБК]] |accessdate=2018-12-26}}</ref> | |||
[[tasvir:Vladimir Putin visited the Moscow office of Yandex (2017-09-21) 08.jpg|thumb|right|350 pks|Vladimir Putinning „Yandex“ ofisiga tashrifi]] | |||
=== „Alisa“ning shakllanishi === | |||
[[Vladimir Guriyev]] boshchiligidagi jamoaning „Alisa“ning shakllanishidagi oʻrni beqiyos hisoblanadi. Alisaning ovozi dublyaj aktrisasi [[Tatyana Shitova]]'ga tegishli. Bundan avval u OS1 operatsion tizimi obrazi uchun ovoz bergan edi. | |||
Ovoz yordamchisi uchun ism tanlash bir necha bosqichda amalga oshirildi. Misol uchun bolalar talaffuz qilishi qiyin boʻlgan „R“ boʻlmasligi kerak edi. | |||
== Texnologiyalar == | |||
Alisa Yandexning bir nechta dasturlariga biriktirilgan boʻlib, bular: qidiruv dasturi, [[Yandex Navigator]] va [[Yandex.Browser|Yandex Browser]]<nowiki/>ning mobil hamda desktop talqinlari. | |||
Asisstent bilan aloqa ovoz yoki klaviatura orqali amalga oshiriladi. Alisa javobni muloqot oynasida koʻrsatishi yoki kerakli havolani, dasturni ochib beradi. Bundan tashqari musiqani yoqish, uygʻotgich hamda taymer oʻrnatishi, har xil oʻyinlar oʻynashi mumkin. | |||
Alisa bugungi kunda faqat Rus tilini tushunadi. Uning Turk tilidagi talqini [[Yandex Navigator]]<nowiki/>dagina mavjud. | |||
== Alisa uchun eng yaxshi buyruqlar == | |||
Quyida dastur tomonidan yaxshi javob beriluvchi buyruqlar roʻyhati keltirilgan:<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://dialogs.yandex.ru/store/essentials |qaralgan sana=2022-05-24 |arxivsana=2022-05-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220524152908/https://dialogs.yandex.ru/store/essentials }}</ref> | |||
* Musiqa – „Vklyuchi bodriy rok“, „Vklyuchi radio“, „Davay muziku dlya romanticheskogo svidaniya“; | |||
* Video – „Naydi video s kotikami“, „Poiщi serial pro vikingov“, „Vklyuchi melodramu“; | |||
* Ob-havo – „Rasskaji pogodu na tri dnya“, „Budet li dojd?“; | |||
* Taymer – „Postav taymer na 7 minut“, „Skolko do konsa taymera?“; | |||
* Joylashuv – „Gde poest borщ?“, „Naydi apteku ryadom“, „Postroy marshrut do blijayshego supermarketa“; | |||
* Muloqot – „Davay poboltaem“, „O chem ti dumaesh?“; | |||
* Taksi – „Vizovi taksi“. | |||
Bundan tashqari Alisa uchun yana koʻplab maxsus buyruqlar ishlab chiqilgan<ref name="store">{{veb manbasi |url = https://dialogs.yandex.ru/store |title=Каталог навыков Алисы, голосового помощника от Яндекса }}</ref>. | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
[[Turkum:Yandex]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| Alisa (Ovoz yordamchisi) | |
| Muallif | Yandex |
|---|---|
| Chiqarilgan sana | 10-oktabr 2017-yil |
| Vebsayt: | https://yandex.ru/alice |
| Dasturlash tili: | C++ |
Alisa – Yandex tomonidan ishlab chiqilgan virtual ovoz yordamchisi (2024-yil holatiga koʻra, faqat rus tilida ishlaydi). Maxsus algoritmi tufayli qurilma bilan bogʻliq turli vazifalarni bajarishi, tabiiy ovozni tushunishi, savollarga javob berishi, jonli ovozni taqlid qilishi mumkin. Alisa smartfonlarda, kompyuter va avtomobillarda ishlaydi. 2019-yil dekabr oyi holatiga 45 mln foydalanuvchiga ega[1].
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Alisa oʻz raqobatchilari: Siri, Google Assistant, Amazon Alexa, Cortanaga qaraganda kechroq 2016-yilda ishlab chiqila boshlandi. Rasman 2017-yil 10-oktabr sanasida eʼlon qilindi: Yandexning Android va IOS uchun ishlab chiqilgan qidiruv tizimlarida hamda sinov talqinida Microsoft Windowsda ishlay boshladi.
2018-yil holatiga koʻra Alisa Rosiyadagi smartfonlarning 53%da hamda 20 mlndan ortiq avtomobillarda oʻrnatilgan[2]

„Alisa“ning shakllanishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Vladimir Guriyev boshchiligidagi jamoaning „Alisa“ning shakllanishidagi oʻrni beqiyos hisoblanadi. Alisaning ovozi dublyaj aktrisasi Tatyana Shitova'ga tegishli. Bundan avval u OS1 operatsion tizimi obrazi uchun ovoz bergan edi.
Ovoz yordamchisi uchun ism tanlash bir necha bosqichda amalga oshirildi. Misol uchun bolalar talaffuz qilishi qiyin boʻlgan „R“ boʻlmasligi kerak edi.
Texnologiyalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Alisa Yandexning bir nechta dasturlariga biriktirilgan boʻlib, bular: qidiruv dasturi, Yandex Navigator va Yandex Browserning mobil hamda desktop talqinlari.
Asisstent bilan aloqa ovoz yoki klaviatura orqali amalga oshiriladi. Alisa javobni muloqot oynasida koʻrsatishi yoki kerakli havolani, dasturni ochib beradi. Bundan tashqari musiqani yoqish, uygʻotgich hamda taymer oʻrnatishi, har xil oʻyinlar oʻynashi mumkin.
Alisa bugungi kunda faqat Rus tilini tushunadi. Uning Turk tilidagi talqini Yandex Navigatordagina mavjud.
Alisa uchun eng yaxshi buyruqlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Quyida dastur tomonidan yaxshi javob beriluvchi buyruqlar roʻyhati keltirilgan:[3]
- Musiqa – „Vklyuchi bodriy rok“, „Vklyuchi radio“, „Davay muziku dlya romanticheskogo svidaniya“;
- Video – „Naydi video s kotikami“, „Poiщi serial pro vikingov“, „Vklyuchi melodramu“;
- Ob-havo – „Rasskaji pogodu na tri dnya“, „Budet li dojd?“;
- Taymer – „Postav taymer na 7 minut“, „Skolko do konsa taymera?“;
- Joylashuv – „Gde poest borщ?“, „Naydi apteku ryadom“, „Postroy marshrut do blijayshego supermarketa“;
- Muloqot – „Davay poboltaem“, „O chem ti dumaesh?“;
- Taksi – „Vizovi taksi“.
Bundan tashqari Alisa uchun yana koʻplab maxsus buyruqlar ishlab chiqilgan[4].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „Школа Алисы. Итоги 2019 года. — г Яндекс Диалогов“. yandex.ru. Qaraldi: 2020-yil 4-fevral.
- ↑ Владимир Квасников. „«Яндекс» сделает голосовой помощник «Алиса» доступным в разных браузерах“. РБК (2018-yil 18-iyul). Qaraldi: 2018-yil 26-dekabr.
- ↑ „arxiv nusxasi“. 2022-yil 24-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 24-may.
- ↑ „Каталог навыков Алисы, голосового помощника от Яндекса“.