Ziyosfera

Alopa

Алопа (Бошқаλλόπη) — юнон мифологиясининг аттик циклдан, Посейдоннинг севгилиси ва отаси Керкион томонидан ўлдирилган Гиппофонтнинг онаси. У бир қанча қадимий фожиаларнинг, шу жумладан Еврипид фожиасининг бош қаҳрамонига айланди.

Мифологияда

Қадимги муаллифлар Алопени Аттикадаги Элеусис шоҳи Керкионнинг қизи деб аташади. У ўзининг ғайриоддий гўзаллиги билан ажралиб турарди ва шунинг учун денгиз худоси Посейдон уни ўзининг севгилиси қилди. Алопа Худодан ҳомиладор бўлиб, уни отасидан яширишга ҳаракат қилди; у янги туғилган болани ташлаб юбориш учун ҳамширага берди. Шунга қарамай, Керкион нима бўлганини билиб олди. Псевдо-Гигиннинг сўзларига кўра, у қизини „қамашни ва ўлдириш“ ни буюрган. Бола омон қолди ва ҳиппофоонт (ёки Гиппофой) номини олди, чунки у отлар билан озиқланган. Посеидон Алопанинг жасадини унинг исмини олган манбага айлантирди[1][2].

Афина қаҳрамони Тесей Троэзендан Афинага пиёда саёҳати чоғида Керкионни ўлдирди. Тарихчи Истрес Тесей ўлдирилган одамнинг қизини ўғирлаб кетганлиги ҳақида хабар беради[3], Плутарх эса зўрлаш ҳақида ёзади[4]. Уларнинг ҳеч бири ном бермайди, лекин, эҳтимол, биз Алопе[1] ҳақида гапирамиз. Гиппофонт Тесей Элеусисга шоҳ қилди[2].

Хотира

Тарихий даврларда гиппофоонтит аттик филлардан (Гиппофонидлар)[5] бирининг эпоними деб ҳисобланди, шунинг учун Алопа афсонаси Афинада машҳур бўлди. Алопа Ҳерил, Кичик Каркин, Еврепид фожеаларининг бош қаҳрамони бўлди. Биринчи иккита песанинг матнлари бутунлай йўқолди, Эврипид фожиасидан бир нечта кичик қисмлар қолган. Бу асарда, ҳудди „Авга“, „Александр“, „Доно Меланипп“, „Гипсипиле“ драматург, оналардан тортиб олинган болаларни ҳайвонлар эмизганлиги ҳақида классик ҳикоя ишлаб чиқди[6]. Эҳтимол, Ерипида „Алопа“ нинг мазмуни ўзининг „фабуласида“ Псевдо-Гигинни қайта ифодалайди. Бироқ, у буни аниқ хатолар билан қилади; чақалоқни юқорига отиш ва унинг мўжизавий сақланиб қолиши  сабабини икки марта такрорлашни тадқиқотчиларни ўйлантирад. Алопа ҳақида „Аттид“  иккинчи китобида логограф Гелланик ёзган, Ферекид бу қаҳрамонни Фессалидаги Алопе шаҳрининг эпоними деб ҳисоблаган — (Филонидда баён этилган муқобил вариантга кўра, эпоним яна бир Алопа эди-Акторнинг қизи)[1].

Алопенинг ёдгорлиги милоддан аввалги ИИ асрга қадар, Элевсин шаҳридан Мегара, Керкионнинг паластернинг ёнида турган. Керкион ўз қизини айнан шу жойда ўлдирган деб ҳисобланар эди[7]. Алопанинг афсонаси Вилла Памфили (эҳтимол, бу Еврипида фожеасидан олинган саҳна) да топилган бир Рим саркофасида тасвир учун мавзу бўлди[8].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Тоэпффер 1894.
  2. ↑ 2,0 2,1 Тахо-Годи 1987.
  3. ↑ Афиней 2010.
  4. ↑ Плутарх 1994.
  5. ↑ Павсаний 2002, И, 5, 2.
  6. ↑ Радциг 1982.
  7. ↑ Павсаний 2002.
  8. ↑ Столл 1886.

Адабиётлар

  1. Афиней. Пир мудрецов. Книги 9—15. М.: Наука, 2010. 
  2. Гигин. Мифы. СПб.: Алетейя, 2000. ИСБН 5-89329-198-О. 
  3. Павсаний. Описание Эллады. М.: Ладомир, 2002. ИСБН 5-86218-298-5. 
  4. Плутарх. Сравнительные жизнеописания. М.: Наука, 1994. 

Ҳаволалар

  1. Радциг С.. История древнегреческой литературы. М.: Высшая школа, 1982. 
  2. Тахо-Годи А. Алопа. — 1987. — Т. 1.
  3. Столл Ҳ. Алопе // Аусфüҳрличес Лехикон дер гриэчисчен унд рöмисчен Мйтҳологиэ. — 1886. — Бд. И, 1. — Кол. 255—256.
  4. Тоэпффер Ж. Алопе 6 // Паулйс Реаленcйcлопäдиэ дер cлассисчен Алтертумсwиссенсчафт. — 1894. — Бд. И, 2. — Кол. 1596.
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Alopa" dan olindi