Alp mintaqasi

Алп минтақаси – тоғлардаги табиий баландлик минтақаси, асосан мў’тадил ва субтропик кенгликларда, аксари тоғ-ўтлоқ ландшафт типидан иборат. Субалп минтақасидан юқорида жойлашган тоғларнинг баландроқ қисмида Алп минтақаси нивал минтақаси билан алмашинади. Алп минтақасининг баландлик ҳолати географик кенглик, намлик даражаси ва ён бағирларининг экспозицияси билан боғлиқ. Алп тоғлари ва Ғарбий Кавказда Алп минтақаси 2000 м дан 3000 м гача, Ҳимолай тоғларининг жанубий ён бағирларида 3600 м дан 5000 м гача ораликдаги баландликларни эгаллаган. Мў’тадил ва субтропик кенгликлардаги тоғларнинг серёғин ён бағирларида аниқ намоён бўлган; юқорироқ кенгликларда тоғ тундра минтақаси, қуйироқ кенгликларда эса баланд тоғ-дашт ва чўл минтақаси; экваториал кенгликларда ўтлоқлар (парамос) минтақаси билан алмашинади. Релефнинг тоғ-музлик шакллари кенг тарқалган. Иқлими совуқ, қор қоплами қалин (6-10 ой сақланади), вегетация даври қисқа, қаттиқ шамоллар бўлиб туради, январнинг ўртача температураси – 15°, июлники 14° чамасида, йиллик ёғин миқдори 1000 мм ва ундан кўп; тез-тез қор кўчкилари бўлиб туради. Алп ўсимликлари (бутазор ва ўтлоқлар) кенг тарқалган. Хўжаликда асосан ёзда яйловлар сифатида фойдаланилади. Ҳайвонот дунёси қуйи минтақаларга тез кўчиб ўта оладиган турлар (алқор, серпа, ёввойи эчки ва бошқалар) ёки қишки уйқуга кетадиган кемирувчилардан иборат.

Адабиётлар

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил