Alphaherpesvirinae
Бу мақола викилаштирилиши керак. (2024-01) |
Алпҳаҳерпесвиринаэ, Ҳерпесвиридаэ оиласидаги вирусларнинг пастки вакили бўлиб, биринчи навбатда, Ҳерпесвиридаэънинг бошқа пастки оилаларига қараганда тезроқ кўпайиш билан ажралиб туради. Ҳайвонлар вирусологиясида энг муҳим бўлган герпес вируслари Алпҳаҳерпесвиринаэга тегишли. Псеудорабиэс вируси чўчқалардаги Аужески касаллигининг қўзғатувчиси ва Бовине ҳерпесвирус 1 – қорамол юқумли ринотрахеит ва пустулар вулвовагинитнинг қўзғатувчисидир.[1][2] Сутемизувчилар табиий хўжайин бўлиб хизмат қилади. Ҳозирги вақтда ушбу кичик оилада 45 тур мавжуд бўлиб, улар 5 авлодга бўлинган. Ушбу кичик оила билан боғлиқ касалликларга қуйидагилар киради: ҲҲВ-1 ва ҲҲВ-2 : тери пуфакчалари ёки шиллиқ қават яралари, камдан-кам ҳолларда энсефалит ва менингит, ҲҲВ-3 : сувчечак (варикелла) ва шингиллалар, ГаҲВ-2 : Марек касаллиги.[3][4]
| Алпҳаҳерпесвиринаэ | |
|---|---|
![]() Инсон алфаҳерпес вируси 3 вирионининг электрон микрографияси | |
| Таксон | Дуплоднавириа |
| Субгенус | Ҳерпесвиридаэ |
| Тур | Илтовирус Мардивирус Сcутавирус Симплехвирус Вариcелловирус |
Генера
Алпҳаҳерпесвиринаэ қуйидаги беш авлоддан иборат:[5]
Челонид алпҳаҳерпесвирус 6 тури ҳозирда бир авлодга тегишли эмас.[4]
Тузилиши
Алпҳаҳерпесвиринаэ вируслари ўралган, икосаэдр, шарсимон плеоморф ва думалоқ геометрияга эга ва Т=16 симметрияга эга. Диаметри 150-200 нм атрофида .Геномлар чизиқли ва сегментланмаган, узунлиги 120 дан 180 кб гача.[6]
| Жинс | Тузилиши | Симметрия | Капсид | Геномик тартибга солиш | Геномик сегментация |
|---|---|---|---|---|---|
| Илтовирус | Сферик плеоморф | Т=16 | Қопланган | Чизиқли | Монопартит |
| Мардивирус | Сферик плеоморф | Т=16 | Қопланган | Чизиқли | Монопартит |
| Симплекс вируси | Сферик плеоморф | Т=16 | Қопланган | Чизиқли | Монопартит |
| Скутавирус | Сферик плеоморф | Т=16 | Қопланган | Чизиқли | Монопартит |
| Варикелловирус | Сферик плеоморф | Т=16 | Қопланган | Чизиқли | Монопартит |
Ҳаёт сикли
Вирусларнинг репликацияси ядровий ва лизогендир. Ҳожайин ҳужайрага кириш вирус гБ, гC, гД ва гҲ оқсилларини эндоситозга воситачилик қилувчи рецепторларига бириктириш орқали амалга оширилади. Репликация дсДНА икки томонлама репликация моделига амал қилади. ДНК шаблонли транскрипсия, баъзи бир муқобил қўшиш механизми билан транскрипсия усули ҳисобланади. Вирус мезбон ҳужайрадан ядровий чиқиш, томурcукланма ва микротубуляр вирусни ташқарига ташиш орқали чиқади. Сутемизувчилар табиий уй эгаси бўлиб хизмат қилади. Юқиш йўллари жинсий, контакт, тана суюқликлари, шикастланишлар ва нафас олишдир.[3]
| Жинс | Мезбон организмлар | Тўқималарнинг тропизми | Кириш йўллари | Чиқиш йўллари | Репликация сайти | Йиғиш сайти | Юқиш |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Илтовирус | Қушлар: галлиформ: пситтасин | Йўқ | Ҳужайра рецепторлари эндоситози | Томурcукланма | Ядро | Ядро | Оғиз-нажас; аэрозол |
| Мардивирус | товуқлар; куркалар; бедана | Йўқ | Ҳужайра рецепторлари эндоситози | Томурcукланма | Ядро | Ядро | Аэрозол |
| Симплекс вируси | Одамлар; сутемизувчилар | Эпителия шиллиқ қавати | Ҳужайра рецепторлари эндоситози | Томурcукланма | Ядро | Ядро | Туприк |
| Скутавирус | Денгиз тошбақалари | Йўқ | Ҳужайра рецепторлари эндоситози | Томурcукланма | Ядро | Ядро | Аэрозол |
| Варикелловирус | Сутемизувчилар | Эпителия шиллиқ қавати | Гликопротеинлар | Томурcукланма | Ядро | Ядро | Аэрозол |
Манбалар
- ↑ Меттенлеитер „Молеcулар Биологй оф Анимал Ҳерпесвирусес“, . Анимал Вирусес: Молеcулар Биологй. Cаистер Аcадемиc Пресс, 2008. ИСБН 978-1-904455-22-6.
- ↑ Сандри-Голдин РМ (эдитор).. Алпҳа Ҳерпесвирусес: Молеcулар анд Cеллулар Биологй. Cаистер Аcадемиc Пресс, 2006. ИСБН 978-1-904455-09-7.
- ↑ 3,0 3,1 „Вирал Зоне“. ЭхПАСй. Қаралди: 12-июн 2015-йил.
- ↑ 4,0 4,1 „Вирус Тахономй: 2020 Релеасе“. Интернатионал Cоммиттеэ он Тахономй оф Вирусес (ИCТВ) (2021-йил 1-март). 2020-йил 20-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-июл.
- ↑ „Вирус Тахономй: 2020 Релеасе“. Интернатионал Cоммиттеэ он Тахономй оф Вирусес (ИCТВ) (2021-йил 1-март). 2020-йил 20-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-июл.
- ↑ „Вирал Зоне“. ЭхПАСй. Қаралди: 12-июн 2015-йил.
Ҳаволалар
- Алпҳаҳерпесвиринаэ ат тҳе УС Натионал Либрарй оф Медиcине Медиcал Субжеcт Ҳеадингс (МеСҲ)
- Виралзоне: Алпҳаҳерпесвиринаэ
- ИCТВ
- Анимал Вирусес
