Alstromeria
Алстроэмериа (/ˌæлстрɪˈмɪəриə/), одатда Перу нилуфари ёки Инкалар нилуфари деб аталади, Алстроэмериаcеаэ оиласига мансуб гулли ўсимликлар туркуми. Уларнинг барчаси Жанубий Америкадан келиб чиққан, аммо баъзилари Қўшма Штатлар, Мексика, Австралия, Янги Зеландия, Мадейра ва Канар оролларида натурализация қилинган. Деярли барча турлар икки хил хилма-хиллик марказларидан биридан пайдо б‘лган; бири Чилида, иккинчиси шарқий Бразилияда. Чилидаги Алстроэмериа турлари қишда, Бразилияда эса ёзда ўсади. А. граминеа туридан ташқари, барчаси узоқ умр кўрадиган кўп йиллик ўсимликлардир.
| Инк нилуфари | |
|---|---|
| Илмий таснифлаш | |
| Олам: | Ўсимликлар |
| Тип: | Гулли ўсимликлар |
| Синф: | Бир уруғпаллалилар |
| Оила: | Алстроэмериаcеаэ |
| Бинар номи | |
|
(Л.) | |
| Синонимлари | |
| |


Тавсиф
Бу туркумнинг ўсимликлари тугунаклардан кўпаяди. Унумдор тупроқда ўсувчи турларининг бўйи 1,5 м гача етади. Барглар навбатма-навбат жойлашади. Баргларнинг шакли ўзгарувчан ва четлар силлиқ қирраларга эга. Гуллар ёлғиз ёки соябон тўпгулда жойлашган. Ҳар бир гулнинг узунлиги 5 cентиметр (2.0 инчес) гача бўлган олтита барглари бор. Улар қизил, тўқ сариқ, бинафша, яшил ва оқ рангларда бўлади. Олтита эгри стаменс мавжуд. Мева учта бўлакли кўсакдир[1].
-
Алстроэмериа нави
-
Юқоридан ко'рилган алстроэмериа кўсаги
-
Алстроэмериа кўсаги ён томондан
-
Алстроэмериа уруг'и капсуласининг муддатидан олдин парчаланиши
Таксономия
Бу жинсни Ёхан Питер Фалк ва унинг илмий раҳбари Карл Линней 1762-йилда Планта Алстрöмерия диссертациясида тасвирлаб берган[2]
Этимология
Бу туркум Линнейнинг дўсти швед барони Клас Алстрöмер (1736-1794) шарафига номланган.
Ўстириш ва фойдаланиш
Оқ, сариқ, тўқ сариқ, ўрик, пушти, қизил, бинафша ва лаванта каби кўплаб рангларга эга боплган 190 нав ишлаб чиқилган. Бугунги кунда кенг тарқалган, энг машҳур ва кўзга кўринган дурагайлар Чили (қишда ўсадиган) ва Бразилиядаги (ёзда ўсадиган) турларнинг чатишиши натижасида олинган. Бу нозик гуллар 14 кунгача сувда ҳеч қандай сўлиш белгиларисиз яшайди[3].
Уй боғи учун мўлжалланган кўпчилик навлар баҳорнинг охирида ва ёзнинг бошида гуллайди. Илдизлари 23 °Ф (−5 °C) даража ҳароратга чидамли. Ўсимлик камида олти соат эрталаб қуёш нури, мунтазам сув ва яхши қуритилган тупроқда яхши ўсади.
Экология
Баъзи алстроэмериалар бегона ўтларга айланган, масалан, Алстроэмериа пулчелла ва А. ауреа, ҳозир Австралияда бегона ўтлар ҳисобланади.
Турлар
Манбалар
- ↑ Алстроэмериа. Флора оф Нортҳ Америcа.
- ↑ Линнаэус & Фалк 1762.
- ↑ „Лонг Ластинг Флоwерс“. 2022-йил 29-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 7-декабр.