Alto klarnet

Алто-кларнет (италянча: cларинетто алто; олмонча: Алткларинетте ; инглизча: Алто cларинет) — кларнет чолғу асбобларига мансуб, ёғочдан ясалган мусиқа асбоби.
Бу Э♭ калитида жойлашган транспозицияли, пуфлаб чалинадиган чол’ғу асбоби. Гарчи Ф калитидаги асбоблар (ХИХасрда Э калити) Европада қилинган бўлса-да, уни баъзан кларнет деб аташади. Ўлчамига кўра сопрано кларнет ва бас кларнет ўртасидаги асбоб ҳисобланади. Алто кларнетдалбергия ёки бошқа ёғоч, қаттиқ резина ёки пластмассадан ясалган тўғри шаклга эга. Бўйни эгилган ва металл қўнғироқчага эга бўлган бас кларнетга кўпроқ ўхшашдир. Ташқи кўринишида у бассетҳорнга жуда ўхшайди, лекин одатда учта жиҳати билан фарқланади: қуйи ноталарда аниқ, лекин кенг паст диапазон етишмайди ва кўплаб бассет шохларига қараганда кенгроқ тешикка эга[1].
Алто кларнет диапазони ўйинчининг маҳоратига боғлиқ равишда Г2 ёки Г♭2 концертидан (иккинчи октавада ўрта C дан пастда, қуйи қатори басс cлеф) Э♭6 гача (иккинчи октавада C ўртасидан юқорироқ) диапазоннинг юқори якунига қадардир. Кенг диапазонга қарамай, асбоб ҳар доим требле калитида белгиланади.
Кўпгина замонавий алто кластерлар, бошқа кларнет асбоблари сингари, Боэҳм ёки Оэҳлер тизимли тугмалар ва босмаларга эга. Бироқ, алто кларнетда одатда паст (ёзма) Э♭ да чалишга имкон берувчи қўшимча калит ва чап кўрсаткич бармоқ ёрдамида бошқариладиган ярим тешикли вентиляция қилинган калит мавжуд бўлиб, у алтиссимо регистрида ўйнашга ёрдам беради.
Тарихи
Алто кларнет ихтироси Иван Мюллер ва Гейнрих Гренсер номига ёзилган[2][3]. Мюллер 1809-йилда Ф-да ўша вақтларда 16 тугмали ягона алто-кларнетда ўйнаган. У даврларда сопрано кларнетида одатда 10 ёки 12 та тугма бўлган. Кўп ўтмай, Мюллернинг инқилобий ўн уч калитли сопрано кларнети ишлаб чиқилган[3].
Шу билан бирга алто кларнет Америкада ихтиро қилинган бўлиши ҳам мумкин. Чунки, Метрополитан санъат музейида 1820-йилларда аноним америкалик продусерга тегишли экани айтиладиган „алто кларнет“ деб номланган Э♭ тилида алто кларнет фаготи бор. Ушбу чолғу асбоби тахминан 1810-йилда Коннектикут штати, Хартфорд шаҳрилик Жорж Кетлин ва унинг шогирдлари томонидан ясалган ҳамда „патентланган асбоб“га (бас кларнет) жуда ўхшайди. Кейинчалик, Европада Адолф Сакс алто кларнетга сезиларли озгаришларни киритди.
Алберт Райс 1740-йилда ишлаб чиқарилган ва ўрта тугмачали Г кларнетлар ҳақида ёзган[4].
Манбалар
- ↑ [„Тйпиcал бассет ҳорн боре ис 15.5–15.7 мм (0.61–0.62 ин); тйпиcал алто cларинет боре ис 18 мм (0.71 ин). А феw модерн инструменц wитҳ бассет кейс ҳаве ларгер борес, бут тҳесе усе алто cларинет моутҳпиэcес, анд аре проперлй cонсидеред ҳйбридс бетwеэн тҳе тwо инструменц.“. 2017-йил 10-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 18-ноябр. Тйпиcал бассет ҳорн боре ис 15.5–15.7 миллиметр (0.61–0.62 ин); тйпиcал алто cларинет боре ис 18 миллиметр (0.71 ин). А феw модерн инструменц wитҳ бассет кейс ҳаве ларгер борес, бут тҳесе усе алто cларинет моутҳпиэcес, анд аре проперлй cонсидеред ҳйбридс бетwеэн тҳе тwо инструменц.]
- ↑ Рендалл, Ф. Геоффрей. Тҳе Cларинет (Сеcонд Ревисед Эдитион). Лондон: Эрнест Бенн, 1957 — 145—146-бет.
- ↑ 3,0 3,1 Ҳоэприч, Эриc. Тҳе Cларинет. Неw Ҳавен анд Лондон: Яле Университй Пресс, 2008 — 132—135-бет. ИСБН 0-300-10282-8.
- ↑ Алберт Р. Риcе. Фром тҳе Cларинет Д’Амоур то тҳе Cонтра Басс: А Ҳисторй оф Ларге Сизе Cларинец, 1740-1860. Охфорд Университй Пресс, 2009, пп. 9-10.