Алвин Элиот Ротҳ (1951-йил 18-декабрда туғилган) — америкалик академик. У Станфорд университетининг Крейг ва Сюзан Маккаw иқтисодиёт профессори ва Ҳарвард университетининг иқтисодиёт ва бизнес бошқаруви бўйича Гунд профессор эмеритусидир[1]. У 2017-йилда „Америка иқтисодиёт ассоциацияси“ президенти бўлган[2].

Алвин Элиот Ротҳ

Рот 2012-йилда
Туғилган 1951-йил 18-декабр (1951-12-18) (74 ёш)
Неw Ёрк Cитй, Ню-Ёрк, АҚШ
Соҳа Ўйинлар назарияси, бозор дизайни, экспериментал иқтисодиёт
Ҳиссаси Бозор дизайни
Мукофотлар „Фредериcк W. Ланчестер“ мукофоти (1990), Иқтисодиёт бўйича Нобел мукофоти (2012), „Олтин ғоз“ мукофоти (2013), Миллий фанлар академияси аъзоси (2013)

Ротҳ ўйинлар назарияси, бозор дизайни ва экспериментал иқтисодиёт соҳаларига муҳим ҳисса қўшган ва иқтисодий назарияни „реал дунё“ муаммоларининг ечимларига қўллашга бўлган урғуси билан танилган[3][4].

2012-йилда у Ллойд Шаплей билан биргаликда „барқарор тақсимотлар назарияси ва бозор дизайни амалиёти учун“ Иқтисодиёт бўйича Нобел мукофотини қўлга киритди[5].

Ҳаёти ва фаолияти

Сидней Идеас маърузаси 2012-йил

Алвин Ротҳ Ню-Ёрк шаҳрининг Куинс туманида Эрнест ва Лиллиан Ротҳ оиласида туғилган, иккаласи ҳам давлат ўрта мактаби ўқитувчилари ва яҳудий эди[6]. Ротҳ акаси Тед Ротҳга эргашиб Cолумбиа университетининг „Сcиэнcе Ҳонорс“ дастурида қатнашди, бу дастур ўрта мактаб ва юқори синф ўқувчиларига шанба кунлари дарслар таклиф қилган ва ўрта мактабни тамомламаган ҳолда 1968-йил кузида 16 ёшида Колумбиянинг муҳандислик мактабига ўқишга кирди.

Ротҳ Cолумбиа университетининг муҳандислик ва амалий фанлар мактабини 1971-йилда „Операцияларни тадқиқ қилиш“ бўйича бакалавр даражаси билан тамомлаган. Кейин у Станфорд университетига кўчиб ўтди ва у ерда 1973-1974-йилларда мос равишда магистр ва ПҳД даражаларини ҳам операцияларни тадқиқ қилиш бўйича олди[7].

Станфордни тарк этгач, Ротҳ Иллинойс Урбана–Шампейн университетида дарс беришни давом эттирди ва 1982-йилда Питцбург университетининг Эндрю В. Меллон иқтисодиёт профессори бўлиш учун уни тарк этди. Питцбургда бўлган вақтида у университетнинг фалсафаси фанлари марказида илмий ходим ва Катз магистратура бизнес мактабида профессор сифатида ҳам ишлаган[8]. 1998-йилда Ротҳ Ҳарвард факултетига қўшилиш учун кетди ва 2012-йилда Станфордга қайтишга қарор қилгунга қадар у ерда қолди[9][10]. 2013-йилда у Станфорд факултетининг тўлиқ аъзоси бўлди ва Ҳарвардда эмеритус мақомини олди[1].

Ротҳ „Алфред П. Слоан“ стипендиати, „Гуггенҳеим“ стипендиати ва Америка санъат ва фанлар академияси аъзосидир[9][11][12]. Шунингдек, у „Миллий иқтисодий тадқиқотлар бюроси“ (НБЕР) ва „Эконометрик жамият“ аъзосидир[13][14]. 2013-йилда Ротҳ, Шаплей ва Девид Гейл бозор дизайни бўйича ишлари учун „Олтин ғоз“ мукофотини қўлга киритдилар[15]. Ротҳнинг ҳужжатлари тўплами Дюк университетининг „Рубенстеин“ кутубхонасида сақланади[16].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Ал Ротҳ’с Гаме Тҳеорй, Эхпериментал Эcономиcс, анд Маркет Десигн Паге (қаралди 2013-27-04).
  2. ↑ Паст Пресиденц
  3. ↑ Сусан Адамс, „Ун-Фреакономиcс: А Ҳарвард профессор усес эcономиcс то саве ливес, ассигн доcторс анд гет кидс инто тҳе ригҳт ҳигҳ счоол.“ Форбес, Аугуст 9, 2010.
  4. ↑ Леон Нейфакҳ, „Тҳе Матчмакер: Тҳе Ҳарвард эcономист wҳо стоппед жуст студйинг тҳе wорлд анд беган трйинг то фих ит“, Тҳе Бостон Глобе, Април 3, 2011.
  5. ↑ Тҳе Сверигес Риксбанк Призе ин Эcономиc Сcиэнcес ин Меморй оф Алфред Нобел 2012, Нобел мукофоти расмий сайти (қаралди 2012-10-15).
  6. ↑ „Алвин Ротҳ“. www.жеwишвиртуаллибрарй.орг. Қаралди: 2023-йил 28-март.
  7. ↑ Никлас Магнуссон анд Жосиане Кремер, Ротҳ, Шаплей Wин Нобел Эcономиcс Призе фор Матчинг Тҳеорй", Блоомберг.cом, Оcтобер 15, 2012.
  8. ↑ Чуте, Элеанор. „Профессор wитҳ Питт тиэс wинс Нобел эcономиcс призе“ (2012-йил 15-октябр). 2018-йил 21-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 16-октябр.
  9. ↑ 9,0 9,1 Алвин Э. Ротҳ Биограпҳй (Wайбаcк Мачине сайтида 2008-06-18 санасида архивланган) Фаcултй анд Ресеарч. Аccессед он Жуне 6, 2008
  10. ↑ Катҳерине Манган, „Станфорд Лурес Алвин Ротҳ анд 2 Отҳер Эcономисц Фром Ҳарвард“, Тҳе Чрониcле оф Ҳигҳер Эдуcатион, Жуне 18, 2012.
  11. ↑ Жоҳн Симон Гуггенҳеим Мемориал Фоундатион Р Феллоwс Паге (Wайбаcк Мачине сайтида Аугуст 7, 2008, санасида архивланган). Жоҳн Симон Гуггенҳеим Мемориал Фоундатион. Аccессед он Жулй 6, 2008
  12. ↑ Мемберс оф тҳе Аcадемй оф Арц & Сcиэнcес (Wайбаcк Мачине сайтида Жуне 25, 2008, санасида архивланган) (Оcтобер 2007). Америcан Аcадемй оф Арц анд Сcиэнcес. Аccессед он Жулй 6, 2008
  13. ↑ Феллоwс оф тҳе Эcонометриc Соcиэтй (Wайбаcк Мачине сайтида Деcембер 10, 2008, санасида архивланган) (Марч 2008). Эcонометриc Соcиэтй. Аccессед он Жулй 6, 2008
  14. ↑ Алвин Э. Ротҳ. Натионал Буреау оф Эcономиc Ресеарч. Аccессед он Жулй 6, 2008
  15. ↑ „Маркет Десигн“. Тҳе Голден Гоосе Аwард. 2016-йил 16-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 27-май.
  16. ↑ „Алвин Ротҳ Паперс“. Рубенстеин Либрарй, Дуке Университй. Қаралди: 2016-йил 18-март.