Ambelaunlar
Амбелаунлар — Шарқий Индонезиядаги амбон-тимор халқларидан бири (Банда бурнидаги Амбелау ороли). Улар шу билан қатор Буру оролида яна Малай архипелагининг бошқа баъзи оролларида яшайди. 2000-йил охиридаги ҳисоботга кўра, уларнинг сони 6000 кишини ташкил этган.[1]
| Амбелаунлар | |
|---|---|
| Ўз номи | индонезча: Суку Амбелау |
| Ҳозирги жойлашув ареали ва аҳоли сони | |
Жами: 6000 Индонезия | |
| Тил | Амбелау тили, малай тили |
| Дини | Ислом (мусулмон-сунний), насронийлик (протестантлар) |
Тили
Улар Амбелау тилида ёки Ғарбий буруан тилларида, шунингдек, буруан яна Малай тилларининг амбон лаҳжаларида гаплашадилар.
Дини
Уларнинг аксарияти — сунний мусулмонлар, қолганлари — протестант христианлардир. Шу билан бирга, айрим жойларда анъанавий маҳаллий эътиқод қолдиқлари сақланиб қолган.
Тарихи
16—17-асрларда зираворлар ишлаб чиқариш яна савдоси билан шуғулланган. 17-асрнинг 1-ярмида жамиятнинг иқтисодий тузилиши Голландиялик мустамлакачилари вайрон қилган, амбелауликларнинг кўпчилиги қувилган ёки йўқ қилинган.
Касб-ҳунари
Амбелаунларнинг асосий касби — қўшни Буру оролида саго ишлаб чиқаришдир.[2] Индонезиянинг тоғли ер билан тошлоқ тупроғи шу қисмида анъанавий шоли етиштиришни ривожлантиришни қийинлаштиради. Унумдор тупроқнинг нисбатан кичик ҳудудларида, асосий ёнбағирда маккажўхори, саго, ширин картошка, какао, ҳиндистон ёнғоғи палмаси, шунингдек, зираворлар — чиннигуллар ва мускат ёнғоғи ўстирилади. Ёввойи чўчқаларни овлаш одатий ҳолдир. Балиқчилик ҳамма жойда ривожланган эмас (энг муҳими Масавои ва Улима қишлоқларида), асосий машғулоти оркинос.
Ҳаёт тарзи
Амбелаунлар соҳилдаги 7 қишлоғида (бена) яшайди. Улар экзогамик наслларга бўлинган 22 патрилинеал гуруҳни ташкил қилади.
Анъанавий уй-жойлар — бамбуктан ясалган тўртбурчак уйлар, кўпинча устунларда қурилган. Томлар хурмо барглари ёки қамишлар билан қопланган ва 20-асрнинг ўрталаридан бошлаб сомон кўп тарқалган.
Амбелауннинг миллий либоси Индонезия халқларининг кўпчилик кийимига ўхшайди — эркаклар учун саронг билан узун енгли кўйлак, аёлларга саронг ва калта кўйлаги. Бироқ, кийимдаги анъанавий ранглар байрамона либосларда турли хил қизил ранглардир.[3]
Манбалар
- ↑ Словари и энсиклопедии на Академике ҳттпс://диc.аcадемиc.ру/диc.нсф/руwики/1726799
- ↑ Энсиклопедия народов мира. Амбелауанси ҳттп://www.этнолог.ру/пеопле.пҳп?ид=АМБЕ
- ↑ НАРОДИ АЗИИ АМБЕЛАУАНЦИ ҳттпс://натионс.су/асиа/амбелау.ҳтмл