Амбон ороли

Амбон ороли Индонезиянинг Малуку ороллари таркибига киради. Оролнинг майдони 743.37 км2 ташкил қилади, тоғли, яхши суғорилган ва унумдор. Амбон ороли икки ҳудуддан иборат: жанубда Амбон шаҳри ва шимолда Марказий Малуку Регенcйнинг турли туманлари. Асосий шаҳар ва денгиз порти – Амбон (2020-йилги аҳолини рўйхатга олиш бўйича 347,288 киши),[1], шунингдек, Малуку провинсиясининг пойтахти, Амбон оролида жойлашган Малуку Тенгаҳ Регенcй туманларида эса 2020-йилда аҳолини рўйхатга олиш бўйича 128,069 киши бор эди.[2] Амбон аэропортига эга ва Паттимура университети ва Опен Университй (Университас Тербука), давлат университетлари ва Даруссалам_Университй ва Университас Кристен Индонесиа Малуку (УКИМ) каби бир нечта хусусий университетлар жойлашган.
География
Амбон ороли анча катта Серам оролининг жануби-ғарбий соҳилида жойлашган. У Банда денгизининг шимолий томонида, денгизни ўраб турган вулқон ороллари занжирининг бир қисмидир. Унинг узунлиги 51 километр ва жуда тартибсиз шаклга эга, деярли иккига бўлинган. Ярим оролнинг жануби-шарқий ва кичикроқ қисми (Леитимур деб аталади) шимол томони (Лейхиту ёки Хитоэ деб аталади) тор бўйин билан бирлаштирилган. Шундай қилиб, Амбон кўрфази тахминан 20 километр шимолий қирғоқда аэропорт ва жанубда Амбон шаҳри бўлган оролдан иборат. Амбон шаҳри бутун Леитимурни қамраб олади, унинг маркази Леитимурнинг шимоли-ғарбий соҳилида, Лейхитуга қараган ва Амбоина кўрфазида хавфсиз бандаргоҳга эга.
Энг баланд тоғлар, 1,100 метр Wаwани ва 1,225 метр Салоҳутида иссиқ булоқлар мавжуд. Гранит ва серпантин жинслар устунлик қилади, аммо Амбоина кўрфазининг қирғоқлари бўрдан ва сталактит ғорларидан иборат.
Амбон оролининг ёввойи ҳудудлари тропик ўрмонлар билан қопланган, Серам ёмғир ўрмонлари экорегионининг бир қисми. Серам, Амбон ва Малукунинг аксарият қисми Осиё ва Австралия қитъаларидан чуқур сув билан ажратилган ва ҳеч қачон қитъалар билан қуруқлик орқали боғланмаган Индонезия ороллари гуруҳи бўлган Wаллаcеа таркибига киради.
Ушбу изоляция натижасида Амбонда бир нечта маҳаллий сутемизувчилар мавжуд; қушлар кўпроқ. Оролнинг ҳашаротлар хилма-хиллиги, айниқса, капалакларга бой. Денгиз чиғаноқлари жуда кўп ва хилма- хилликдир. Тошбақа қобиқлари ҳам экспорт қилинади.
Оролнинг аҳолиси (Кота Амбон, Кеcаматан Леихиту, Кеcаматан Леихиту Барат ва Кеcаматан Салахуту номи билан аталади), шимолдаги сийрак аҳоли яшайдиган оролни ўз ичига олган ҳолда, 2010-йилги аҳолини рўйхатга олишда 441 000 дан сал пастроқ эди [3], аммо 2020-йилга келиб кўпайган (475 000 дан ортиқ.) [4]
Иқлим
Ўртача ҳарорат 27 °C (81 °Ф), камдан-кам ҳолларда 22 °C (72 °Ф) дан пастга тушади . Ёмғир кучли бўлиши мумкин, айниқса шарқий муссонлардан кейин. Орол шиддатли тайфунларга қарши ҳимоясиз қолади. Нам мавсум (октябрдан апрелгача) ғарбий муссон даврига тўғри келади.
Иқтисодиёт
Кассава ва саго асосий экинлар бўлиб, улар орасида нон, шакарқамиш, қаҳва, какао, қалампир ва пахта ҳам мавжуд. Буларга қўшимча равишда ов ва балиқ овлаш маҳаллий рационни тўлдиради. Мускат ёнғоғи ва чиннигуллар бир вақтлар асосий экспорт экинлари бўлган, аммо ҳозир чекланган миқдорда ишлаб чиқарилмоқда. Cопра ҳам экспорт қилинади. Ангсана дарахтидан олинган ва безак ёғочлари учун юқори баҳоланган амбоина ёғочи ҳозирда асосан Серамда этиштирилади. Амбон оролидаги асосий иш берувчилар губернаторлик идораси (ПЕМДА), мерияси идораси (ПЕМКОТ), Раидерс 733 (Индонезия ҳарбий қисми). Амбон оролининг бутун иқтисодиёти „Эски шаҳар“ (Кота Лама) дан орол минтақасининг янги тайинланган марказий бизнес тумани бўлган Пассо томон силжишни бошлайди. Амбон оролининг иқтисодиёти яқинда Cипутра Гроуп томонидан Латери, Котамадя Амбон, Малуку: Cитраланд Бай Виэw Сити шаҳрида бутунлай янги сунъий йўлдош шаҳарни яратишга киритилган сармоя ҳисобига кўтарилди. Бундан ташқари, янги халқаро стандартдаги савдо маркази Амбон Cитй Cентер 2012-йилда очилган.
Демография

Амбонлар аралаш малай-папуадан келиб чиққан. Улар асосан насронийлар ёки мусулмонлардир . Оролнинг асосий тили – Амбонесе Малай, шунингдек, Амбонесе деб аталади. У марказий Малукунинг савдо тили сифатида ривожланган ва Малукунинг бошқа жойларида иккинчи тил сифатида гапирилади. Португис деб номланган қадимги креол савдо тили ўлган. Индонез тилида икки тиллилик Амбон шаҳри атрофида юқори. Оролда мусулмонлар ва насронийлар [5] ўртасида кучли диний зиддият ва маҳаллий амбонлар ва Сулавесидан келган муҳожирлар, биринчи навбатда, бутон, бугис ва макассарлик муҳожирлар ўртасида этник зиддият юзага келган.
Тарих
Мустамлака даври
1512-йилда португаллар Амбонга биринчи бўлиб келган европаликлар бўлишди ва Тернатедан қувилганидан кейин у Малукудаги португалларнинг янги фаолияти марказига айланди. [6] Бироқ, португаллар оролнинг шимолий қирғоғида, хусусан, Жава шимолидаги йирик порт шаҳарлари билан савдо ва диний алоқаларга эга бўлган Хиту шаҳрида маҳаллий мусулмонлар томонидан мунтазам равишда ҳужумга учраган. Улар 1521-йилда завод қурдилар, аммо 1580-йилгача уни тинч йўл билан эгаллаб олишмади. Дарҳақиқат, португаллар маҳаллий зираворлар савдосини ҳеч қачон назорат қила олмадилар ва яқин атрофдаги мускат ёнғоғи ишлаб чиқариш маркази бўлган Банда ороллари устидан ҳокимиятни ўрнатишга уринишда муваффақияцизликка учрадилар.

Амбон 1610-йилдан 1619-йилгача Голландияликлар томонидан Батавия (ҳозирги Жакарта) ташкил этилгунга қадар Голландиянинг Шарқий Ҳиндистон компаниясининг (ВОC) штаб-квартираси бўлган. [6] Тахминан 1615-йилда инглизлар Камбелло оролида аҳоли пунктини ташкил қилишди, улар 1623-йилгача, голландлар уни вайрон қилгангача сақлаб қолишди. 1654 йилда, кўплаб самарасиз музокаралардан сўнг, Оливер Cромwелл Бирлашган провинсияларни Манхеттен билан биргаликда Амбон қирғинида жабрланганларнинг авлодларига товон сифатида 300 000 гулден беришга мажбур қилди.[8] 1673- йилда шоир Жон Дрйден ўзининг „ Амбойна“ трагедиясини яратди. Адмирал Петер Раиниэр бошчилигидаги инглизлар 1796-йилда Амбонни эгаллаб олишди, аммо 1802-йилда Амиэнс тинчлигида уни Голландияга қайтариб беришди. Улар 1810 -йилда оролни қайтариб олишди, аммо 1814-йилда уни яна Голландияга қайтариб беришди. Амбон чиннигуллар етиштиришнинг жаҳон маркази бўлган; Ўн тўққизинчи асргача Голландияликлар Амбонга монополияни таъминлаш учун ўз ҳукмронлиги остидаги барча бошқа оролларда чиннигуллар дарахтини ўстиришни тақиқладилар.[9]
Қўшимча манбалар
- ЭИ Пупелла
- Сикула дарёси
Манбалар
- ↑ Бадан Пусат Статистик, Жакарта, 2021.
- ↑ Биро Пусат Статистик, Жакарта, 2015.
- ↑ Кабупатен Малуку Тенгаҳ, Ҳасин Сенсус Пендудук 2010 Агрегат Дата пер Кеcаматан. Амбон: Бадан Пусат Статистик Кабупатан Малуку Тенгаҳ.
- ↑ Бирп Пусат Статистик, Жакарта, 2021.
- ↑ Мардаи. „Амбон риотинг леавес 100 деад ин Индонесиа“. Wорлд Соcиалист Wебсите (1999-йил 30-январ). 2006-йил 15-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 10-январ.
- ↑ 6,0 6,1 Риcклефс 1991.
- ↑ „Малуку“. www.ҳуберт-ҳералд.нл.
- ↑ Милтон, Гилес. Натҳаниэл'с Нутмег: Ҳоw оне ман'с cоураге чангед тҳе cоурсе оф ҳисторй. Сcептре, 2000 — нот cитед-бет. ИСБН 0-374-21936-2.
- ↑ Cорн, Чарлес. Тҳе Сcенц оф Эден: А Нарративе оф тҳе Спиcе Траде. Неw Ёрк: Коданша Амер Инc, 1998. ИСБН 1568362021.